Παρασκευή, 26 Απριλίου 2013

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ







1. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τα αντικείμενα προσέχοντας: α) αν τα ρήματα είναι αμετάβατα ή μεταβατικά (μονόπτωτα ή δίπτωτα), β) ποιο είναι το άμεσο και ποιο το έμμεσο αντικείμενο, σε ποια πτώση βρίσκεται το καθένα και γ) αν υπάρχει κατηγορούμενο του αντικειμένου:

- Κῦρος ἐπεμελεῖτο τῶν βαρβάρων.
- Συνάχθομαι τοῖς φίλοις.
- Ὁ πάππος τὸν Κῦρον καλὴν στολὴν ἐνέδυσε.
- Λακεδαιμόνιοι καλοῦσι Κάστορα καὶ Πολυδεύκην θεούς.
- Οἱ Θετταλοὶ ἐκώλυον τὸν Ἀγησίλαον τῆς παρόδου.
- Πολυκράτης ἐτυράννει Σάμου.
- Ἐγὼ στρατηγήσω ταύτην τὴν στρατηγίαν.
- Ἰδίας νόμιζε τὰς τῶν φίλων συμφοράς.
- Δαρεῖος ἀπέδειξε τὸν Κῦρον σατράπην.
- Παῖς τῷ δωρησαμένῳ τι ἀντεδωρήσατο ἀστραγάλους.
- Οἱ παῖδες γυμνάζονται καθ’ ἡμέραν.
- Ἀθηναῖοι τὸν Σόλωνα νομοθέτην ὠνόμαζον.
- Εἷλκε Ἀχιλλεὺς Ἕκτορα τῆς ζώνης.
- Μὴ ἀποτρέπῃςς με τῆς προσπαθείας.

2. Να υπογραμμίσετε τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς και να προσδιορίσετε τη σημασία τους:

- Οὐδεμίαν ἡμέραν ἀδακρυτὶ διάγομεν.
- Βραδέως βουλεύου, ἐπιτέλει δὲ ταχέως τὰ δόξαντα.
- Δημάδης εὐδοκίμησεν εἰπὼν ὅτι δι’ αἵματος οὐ διὰ μέλανος τοὺς νόμους ὁ Δράκων ἔγραψεν.
- Ἑρμῆς, γνῶναι βουλόμενος ἐν τίνι τιμῇ παρὰ ἀνθρώποις ἐστί, ἧκεν εἰς ἀγαλματοποιοῦ ἑαυτὸν εἰκάσας ἀνθρώπῳ.
- Ὁ κακῶς διανοηθεὶς περὶ τῶν ἰδίων οὐδέποτε βουλεύσεται καλῶς περὶ τῶν ἀλλοτρίων. 
- Οἱ Ἀθηανῖοι ἦλθον πολεμήσοντες Κορινθίοις.
- Οἱ Ἕλληνες θέρους ἐπολέμουν.
- Τὰ ἐν τοῖς ὅπλοις πλεονεκτήματα τύχῃ καὶ καιρῷ κρίνεται πολλάκις.
- Ζηλῶ σε τοῦ πλούτου.
- Ἔχω τριήρεις, ὥστε ἑλεῖν τὸ ἐκείνων πλοῖον.


3. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τις επιρρηματικές μετοχές και να τις χαρακτηρίσετε (αιτιολ., χρον., … συνημμένη, απόλυτη):

- Συμβουλεύω σοι καίπερ νεώτερος ὤν.
- Τοῦτο λέξων ἔρχομαι.
- Οὗτος ταῦτα εἰπὼν ἐκαθέζετο.
- Πολλοὶ ὄντες ἐνίκησαν.
- Ἀρταξέρξου βασιλεύοντος ταῦτα ἐγένοντο.
- Οἱ Θηβαῖοι ἐπορεύοντο καίοντες οἰκίας.
- Τούτων οὕτως ἐχόντων βούλομαι ὑμῖν συμβουλεύειν.
- Κῦρος ἀνέβη ἐπὶ τοῦ ὄρους οὐδενὸς κωλύοντος.
- Ὁ Νικίας ταῦτα φοβούμενος ἔστειλεν ἐπιστολήν.
- Ὀλίγοι ὄντες πολλοὺς ἐνίκησαν.
- Ταῦτα ποιοῦντες τὰ δίκαια ψηφίζεσθε.
- Ἀρταξέρξης πείθεται καὶ συλλαμβάνει Κῦρον φονεύσων.
- Ἦλθεν ἐξ Ἀθηνῶν Θυμοχάρης ἔχων ναῦς ὀλίγας.
- Οὐκ ἄν ἦλθον δεῦρο ὑμῶν μὴ κελευσάντων.
- Τὸ δίκαιον ἔχοντες σύμμαχον ἐνίκων.



4. Να βρείτε και να χαρακτηρίσετε τις μετοχές (επιθετικές, κατηγορηματικές, επιρρηματικές):

- Ἥδομαι ὑφ’ ὑμῶν τιμώμενος.
- Ξέρξης εἶδεν ἀρτεμισίαν μαχομένην.
- Ἀγησίλαος προσέττατεν αὐτοῖς τοῖς ἄρχουσι πείθεσθαι.
- Ὁ λέγων τοῦτο ψεύδεται.
- Ἦλθεν οὗτος κλέψων τὰ ἐρίφια.
- Θεοῦ θέλοντος ταῦτα ποιήσομεν.
- Ἦλθεν τρέχων ἐκ Μαραθῶνος.
- Ἀδικίαν ἐπράξατε λύσαντες τὰς σπονδὰς.
- Οἱ δικασταὶ ἤκουσαν τῶν μαρτύρων λεγόντων.
- Οὐκ αἰσχύνομαι μανθάνων καίτοι γέρων ὤν.
- Κλέαρχος πέμπων ἄγγελον ἔλεγεν θαρρεῖν.
- Διωκόμενοι ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐπορευόμεθα διὰ τοῦ πεδίου.
- Αἰσχύνομαι οὐ βοηθήσας.
- Θηβαῖοι λύσαντες τὰς σπονδὰς ἐστράτευσαν ἐπὶ Πλάταιαν.
- Ἐγώ εἰμι αἴτιος τῶν ὑπὸ τῶν Μήδων ποιουμένων.
- Εἰσήλθετε ὑμεῖς καίπερ οὐκ ἐπιτρέποντος τοῦ νόμου.
- Οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐκ ἐπαύσαντο τὰς πόλεις πολιορκοῦντες.
- Ἦλθον κρυφίως κλέψοντες τὸν ἵππον.
- Ἐβούλετο ἐντυχεῖν τοῖς γεγραφόσιν.
- Ἥρπαζον οἱ Πέρσαι ὡς ἤδη πάντα νικῶντες.


5. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τις κατηγορηματικές μετοχές κι αν αναφέρονται στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτώνται:

- Ὁ μὲν πρεσβύτερος παρὼν ἐτύγχανεν.
- Ἀδικεῖτε, πολέμου ἄρχοντες καὶ σπονδὰς λύοντες.
- Ἄρξομαι ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς λέγων.
- Μέμνημαι καὶ τοῦτο σου λέγοντος.
- Ἀπηγγέλθη Φίλιππον Ἡραῖον τεῖχος πολιορκῶν.
- Ἡμεῖς ἀδύνατοι ὁρῶμεν ὄντες.
- Ἀδικοῦντα Φίλιππον ἐξήλεγξα.
- Ἤκουσε Κῦρον ἐν Κιλικίᾳ ὄντα.
- Οὗτος ἐπιβουλεύων ἡμᾶς φαίνεται.
- Οὐδένα οἶδα μισοῦντα τοὺς ἐπαινοῦντας.
- Πειρασόμεθα ἐλέγχοντες.
- Ἀποδείξω τοῦτον μάρτυρας ψευδεῖς παρεχόμενον.
- Τοῦτο οὐκ αἰσχύνομαι λέγων.








Τρίτη, 23 Απριλίου 2013

ΛΑΤΙΝΙΚΑ S.O.S

 Μετά και τα τελευταία διαβάσματα στα Λατινικά Γ΄Λυκείου, προσέξτε τις παρακάτω μεμονωμένες και ιδιαίτερες περιπτώσεις, που συνήθως αποτελούν θέματα των πανελλαδικών εξετάσεων. Και μην ξεχνάτε, η επιτυχία στο μάθημα βασίζεται στις πολλές επαναλήψεις και στην εστιασμένη προσοχή στα ζητούμενα κάθε θέματος!

Κυριακή, 21 Απριλίου 2013

Το χρονικό της δικτατορίας (1967-1974)


Επτά «πέτρινα» χρόνια μέσα από την κάμερα του Π. Βούλγαρη
«Το Χρονικό της Δικτατορίας 1967- 1974», ένα ανέκδοτο ντοκιμαντέρ του Έλληνα σκηνοθέτη.
Το 37λεπτο ανέκδοτο ντοκιμαντέρ του Παντελή Βούλγαρη «Το Χρονικό της Δικτατορίας 1967- 1974». ταινία, η οποία περιέχει πολύτιμο αρχειακό υλικό· από την κηδεία των Γεωργίου Παπανδρέου και Γιώργου Σεφέρη ως τις δίκες του Αλέκου Παναγούλη και άλλων αγωνιστών.
« Σε αυτό το φιλμ υπάρχει ό,τι καταφέραμε εμείς που μείναμε στον τόπο » είπε ο σκηνοθέτης, ο οποίος θυμήθηκε ότι την ώρα του πραξικοπήματος του 1967 ο ίδιος συμμετείχε στα γυρίσματα της ταινίας «Κιέριον» του Δήμου Θέου. « Συμμετείχαν όλοι» είπε συγκινημένος. « O Αγγελόπουλος, η Μαρκετάκη, ο Φέρρης, ο Βαλτινός. Ήταν μια ταινία όμως που άρχισε να φθίνει,γιατί άλλους τους συνελάμβαναν και άλλοι φεύγανε».





Σάββατο, 20 Απριλίου 2013

Η γλωσσική φθορά και οι "μεγαλομανείς' γλώσσες (προτεινόμενο θέμα Νεοελληνικής Γλώσσας πανελλαδικών εξετάσεων)



Η γλωσσική φθορά και οι «μεγαλομανείς» γλώσσες

1. Ο Φερδινάνδος ντε Σωσσύρ έλεγε για τους προστάτες της γλώσσας ότι μοιάζουν με την «κότα που έκλωσε αυγό πάπιας». Πράγματι, ο πατέρας της σύγχρονης γλωσσολογίας, στο μοναδικό και κλασικό βιβλίο του Μαθήματα Γενικής Γλωσσολογίας, γράφει: «Ο άνθρωπος που θα ισχυριζόταν ότι φτιάχνει μιαν αμετάβλητη γλώσσα, ότι οι μεταγενέστεροι θα όφειλαν να τη δεχτούν όπως την καθιέρωσε, θα έμοιαζε με την κότα που έκλωσε αυγό πάπιας• η γλώσσα που δημιούργησε θα παρασυρθεί, είτε το θέλει είτε όχι, από το ρεύμα που παρασέρνει όλες τις γλώσσες».
2. Αυτό το «ρεύμα» που παρασέρνει όλες τις γλώσσες είναι χαρακτηριστικό εγγενές και φυσικό των γλωσσών. Αντίθετα με όλα τα λοιπά ανθρώπινα, που ο χρόνος με την αλλαγή και αλλοίωση τα φθείρει έως και εξαφανίζει, η γλώσσα είναι το μόνο κοινωνικό φαινόμενο που έχει την ενδιαφέρουσα ιδιοτυπία να διαρκεί στο χρόνο επειδή αλλάζει και αλλοιώνεται. Η αλλαγή και αλλοίωση εξασφαλίζουν στις γλώσσες τη διάρκειά τους.
3. Την αλλαγή και αλλοίωση την προκαλεί η χρήση της γλώσσας, άρα η αλλαγή δεν είναι φαινόμενο συγκυριακό ούτε συμπτωματικό, είναι φυσικό χαρακτηριστικό των γλωσσών, είναι συστατικό της ζωής, δηλαδή της διάρκειάς τους. «Το σημείο» λέει ο Σωσσύρ «υποχρεωτικά αλλοιώνεται, επειδή συνεχίζεται», η γλώσσα υποχρεωτικά αλλοιώνεται εφόσον και επειδή συνεχίζει να μιλιέται.{…}
4. Ο μύθος που ταυτίζει την αλλαγή της γλώσσας με την παρακμή επαναλαμβάνεται ασταμάτητα, παρά το γεγονός ότι δεν έχει καμία απολύτως στήριξη. Η μεγάλη αυτή αντίφαση περιέχει μηνύματα κοινωνικά και πολιτικά. Όποια μνεία θρηνητική για τη φθορά μιας γλώσσας κι αν διαβάσει προσεχτικά κανείς, θα διαπιστώσει ότι συνοδεύεται από μια εξιδανικευμένη αναφορά σε μία ορισμένη γλωσσική μορφή, που περιγράφεται σαν ανώτερη και αυθεντική.
5. Στην ιστορία όλες οι γλώσσες που ονομάστηκαν ανώτερες και αυθεντικές ανήκουν σε επεκτατικές και ιμπεριαλιστικές κοινωνικές ομάδες. Όλες οι γλώσσες που θεωρήθηκαν ιδανικές και τέλειες, η λατινική, η ρωσική, η γερμανική, η αγγλική (και άλλες), αποχτήσανε τους τιμητικούς αυτούς τίτλους την περίοδο βίαιων επεκτατισμών και της αποικιοκρατίας. Η τσαρική αριστοκρατία (μολονότι μιλούσε γαλλικά) χρησιμοποίησε τις αρετές της ρωσικής γλώσσας σαν επιχείρημα επεκτατικών διεκδικήσεων. {…}
6. Σήμερα, μολονότι ζούμε σε άλλες εποχές, στη Γαλλία π.χ. κυκλοφορεί ένα μικρό βιβλίο μεγάλου ακαδημαϊκού με τίτλο Αναζητώντας τη χαμένη γαλλική, με θρηνητικό περιεχόμενο: «χάνεται» η ωραιοτάτη και αρίστης ποιότητος γαλλική, ενώ «μέχρι το 1940» έλαμπε στον κόσμο. Το συμπέρασμα είναι τούτο: «η γαλλική γλώσσα, δηλαδή η πατρίδα, κινδυνεύει». Η χρονολογία της εποχής που η γλώσσα ήταν «ιδανική» είναι ηχηρά αποκαλυπτική, αφορά τη Γαλλία των αποικιών και τη γαλλική όταν είχε τη θέση της διεθνούς γλώσσας. Άρα, η προφητεία για την παρακμή της γαλλικής, ο αγώνας ενάντια στην εξαφάνισή της είναι διεκδίκηση της θέσης που κατέχει η αγγλική στην Ευρώπη.
7. Είναι αλήθεια ότι με τα παραπάνω μένει δυσεξήγητο πώς συνδυάζεται η ιμπεριαλιστική ερμηνεία με τις σύγχρονες θεωρίες για παρακμή της ελληνικής γλώσσας. Πρόκειται για κρίση της εθνικής ταυτότητας που νιώθουν διάφοροι διανοούμενοι. Περιγράφουν την ελληνική γλώσσα που μιλιέται σήμερα με τα μελανότερα χρώματα και μέμφονται την «αποκοπή» της γλώσσας από τις «ρίζες της». Βλέπουν μέσα στον ευρωπαϊκό καθρέφτη «κατώτερη» την εθνική τους ταυτότητα. Κι επειδή ο ρατσισμός πάντοτε εκδικείται, επειδή η περιφρόνηση προς τη σημερινή ελληνική γλώσσα (κουλτούρα και κοινωνία γενικότερα) είναι μέρος του ρατσιστικού στερεοτύπου της βορειοευρωπαϊκής βιομηχανικής ζώνης, που ταξινομεί σαν «κατώτερη» την κουλτούρα του «Νότου» και της «Ανατολής», αυτοί οι Έλληνες που περιφρονούν εμάς τους Έλληνες και την «παρακμασμένη» ελληνική μας γλώσσα είναι θύματα του ρατσισμού αλλά και ρατσιστές οι ίδιοι. Βλέπουν την εθνική τους ταυτότητα και γλώσσα μέσα στον καθρέφτη του βορειοευρωπαϊκού ρατσισμού και νοσταλγούν το μέγα κύρος που έχει στους ισχυρούς του κόσμου και υποτιθέμενους ανώτερους η κλασική αρχαιότητα.
8.  Θρηνούν λοιπόν τη φθορά της ελληνικής, δηλαδή εννοούν ότι εμείς οι Έλληνες ένα μονάχα πολιτισμικό αγαθό αποδεικτικό «ανωτερότητας» διαθέτουμε, την αρχαία ελληνική γλώσσα. Η προφητεία για την παρακμή της ελληνικής γλώσσας, με όποιο επιχείρημα κι αν εμφανίζεται, ανάμεσα στις γραμμές το ίδιο πάντα εννοεί: φανταστείτε το εθνικό μεγαλείο που... «θα» είχαμε, αν μιλούσαμε αρχαία ελληνικά.

Η Άννα Φραγκουδάκη είναι καθηγήτρια Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΘΕΜΑΤΑ
Να αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο σε 100-120 λέξεις
Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το κείμενο;
Να δικαιολογήσετε τους τρόπους σύνδεσης(συνοχής) των τριών πρώτων παραγράφων του      κειμένου (1-3)
Με ποιον-ούς τρόπο/ους αναπτύσσεται η έβδομη (7) παράγραφος του κειμένου;
Να δώσετε από μία συνώνυμη για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις
Να δικαιολογήσετε τη χρήση των σημείων στίξης (εκτός από τα κόμματα και τις τελείες) στην τελευταία (8) παράγραφο του κειμένου

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Πολύ συχνά ενοχοποιούνται οι νέοι λόγω της ιδιαίτερης γλώσσας που χρησιμοποιούν όχι μόνο στον προφορικό αλλά και τον γραπτό λόγο. Κατηγορούνται για φτωχό λεξιλόγιο, ξενομανία επιρροή από τα ΜΜΕ  και καταστρατήγηση των ορθογραφικών κανόνων (βλ. greeklish). Μάλιστα, κάποιοι σχολιάζοντας το παραπάνω φαινόμενο ισχυρίζονται ότι έτσι η γλώσσα φθείρεται και ότι εγκυμονεί ο κίνδυνος του αφανισμού της . Σε μια σχετική συζήτηση στο σχολείο σας παίρνετε το λόγο κι αφού εξηγήσετε τα αίτια που ωθούν τους νέους να έχουν ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα, εκφράζετε την άποψή σας πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα. (500-600 λέξεις)



Δευτέρα, 15 Απριλίου 2013

Bullying: Η παρουσίαση της ερευνητικής εργασίας

 Σήμερα παρουσιάστηκαν στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου μας οι εργασίες των τριών ομάδων που εργάστηκαν για το θέμα του σχολικού και ηλεκτρονικού εκφοβισμού. Αφού πρώτα δόθηκαν τα απαραίτητα διευκρινιστικά στοιχεία για το ''bullying'', στη συνέχεια έγινε προβολή και συζήτηση για τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων που διανεμήθηκαν, κατά τη διάρκεια της έρευνας, στους μαθητές όλων των τάξεων του Λυκείου. Στο τέλος, οι μαθητές όλων των ομάδων
δραματοποίησαν ένα περιστατικό σχολικού εκφοβισμού, όπως το φαντάστηκαν οι ίδιοι ή ίσως όπως το βίωσαν οι ίδιοι...  Αξίζουν συγχαρητήρια στα παιδιά, που παρά τις αντιξοότητες και την υλικοτεχνική ισχνότητα του σχολείου, κατάφεραν να εκπονήσουν και να παρουσιάσουν ερευνητικές εργασίες με αξιώσεις.







Κυριακή, 14 Απριλίου 2013

Εγκλήματα "τιμής" και άλλες αγριότητες (Προτεινόμενο θέμα Νεοελληνικής Γλώσσας)


Επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε...


1.  Στην Ιορδανία 2 γυναίκες το μήνα χάνουν την ζωή τους από το χέρι του πατέρα ή του αδελφού τους με την δικαιολογία της διαφύλαξης της οικογενειακής τιμής. Σπάνια οι δράστες αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των πράξεων τους, καθώς σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο, εάν οι συγγενείς του θύματος συγχωρήσουν δημόσια τον δράστη τότε δεν απαγγέλλονται κατηγορίες εναντίον του.

 2. Τα θύματα όμως δεν βρίσκουν ποτέ δικαίωση, όπως η 28χρονη Aisha στην περιοχή Basira της ΝΑ Ιορδανίας. Τον περασμένο Ιούλιο και ενώ διένυε τον 5ο μήνα της εγκυμοσύνης της, έπεσε νεκρή από το χέρι του αδελφού της, ύστερα από δεκάδες μαχαιριές στο πρόσωπο και την κοιλιά. Το έγκλημα της: έμεινε έγκυος από τον σύζυγο της, ο οποίος όμως την εγκατέλειψε προτού η εγκυμοσύνη γίνει φανερή και οι γείτονες την κατηγόρησαν ως μοιχαλίδα.

3.  Το 2009 παγκόσμια αίσθηση είχαν προκαλέσει οι εικόνες από την εκτέλεση της 13χρονης Aisha Ibrahim Duhulow στη Σομαλία. Το κοριτσάκι είχε πέσει θύμα βιασμού και καταδικάστηκε σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Η κάμερα ενός κινητού είχε καταγράψει την δεκατριάχρονη να σέρνεται ουρλιάζοντας σε μια τρύπα όπου τουλάχιστον 50 άτομα της πετούσαν πέτρες. Όταν την ξέθαψαν από το έδαφος και διαπιστώθηκε πως δεν είχε πεθάνει, την έθαψαν πάλι και συνέχισαν τον λιθοβολισμό.

4.  Τον Φεβρουάριο του 2010 ο πατέρας και ο παππούς της 16χρονης Medine Mehmi στην επαρχία Adiyaman στην Τουρκία, την έθαψαν ζωντανή σε μια τρύπα βάθους 2 μέτρων μέσα στο χώρο που η οικογένεια φύλασσε τις κότες. Το πτώμα της κοπέλας ανακαλύφθηκε 40 ημέρες αργότερα από την αστυνομία σε καθιστή θέση και με τα χέρια δεμένα. Ο πατέρας θεώρησε πως έπρεπε να ξεπλύνει την οικογενειακή τιμή καθώς οι γείτονες είχαν κατηγορήσει την κόρη του πως έκανε παρέα με αγόρια.

5.  Τα Ηνωμένα Έθνη υπολογίζουν τον αριθμό των γυναικών που πέφτουν θύματα εγκλημάτων τιμής στα 5000 ετησίως, όμως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και οι ομάδες γυναικών στη Μέση Ανατολή και την ΝΑ Ασία θεωρούν πως ο αριθμός των θυμάτων ξεπερνάει τα 20.000 ετησίως.
 Σε πολλές περιπτώσεις οι δολοφονίες δεν καταγράφονται, καθώς αρκετές γυναίκες υποχρεώνονται από τους συγγενείς τους να καταπιούν ποντικοφάρμακο ή να αυτοπυρποληθούν και έτσι τα εγκλήματα θεωρούνται αυτοκτονίες.

6.  Στον δυτικό κόσμο τα εγκλήματα τιμής, παρουσιάζονται συχνά ως τακτική συνυφασμένη με το Ισλάμ, κάτι το οποίο δεν ισχύει, καθώς τέτοιες πρακτικές υπήρχαν στις κοινωνίες πολύ πριν την εμφάνιση των θρησκειών. Εγκλήματα τιμής καταγράφονται ήδη στην Αρχαία Ρώμη και παρέμειναν επι αιώνες πάγια τακτική σε διάφορες κοινωνίες από την Αίγυπτο μέχρι την Κίνα. Στην χριστιανική Ευρώπη μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 50, οι περιπτώσεις που ο πατέρας ή ο αδελφός σκότωνε την αδελφή ή την κόρη του για να ξεπλύνει την οικογενειακή τιμή δεν ήταν σπάνιες.
Στην Ινδία- στις μη μουσουλμανικές κοινότητες- τουλάχιστον 5000 γυναίκες ετησίως (αν και διάφορες οργανώσεις υπολογίζουν τον αριθμό αυτό σε 25000) δολοφονούνται από συζύγους που νιώθουν εξαπατημένοι λόγω της χαμηλής προίκας που έλαβαν.

 7. Η φτώχεια και η έλλειψη παιδείας θα μπορούσε εν μέρει να εξηγήσει τα εγκλήματα τιμής αλλά και πάλι δεν θα έφτανε για να τα ερμηνεύσει. Τα εγκλήματα τιμής διαφοροποιούνται από την υπόλοιπη βία κατά των γυναικών επειδή συνδέονται με τις παραδόσεις των λαών και έχει δημιουργηθεί μια διεστραμμένη θεωρία για να τα δικαιολογήσει.

8.   Η επικρατούσα αντίληψη στις πατριαρχικές κοινωνίες πως οι γυναίκες αποτελούν αγαθό χωρίς υπόσταση, φυλετικές παραδόσεις, επιθυμία ελέγχου του σώματος της γυναίκας, διαπαιδαγώγηση που στηρίζεται στη σωματική τιμωρία και τη βία θεωρούνται ως τα κύρια αίτια. Σε όλα αυτά όμως πρέπει να προστεθεί και ένα νέο στοιχείο: οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συμβαίνουν στις πατριαρχικές κοινωνίες της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.

9. Οι πόλεμοι και η φτώχεια ώθησαν πολλές γυναίκες να βγουν στην αγορά εργασίας ως το μόνο μέσο επιβίωσης. Το άνοιγμα των κοινωνιών αυτών στον δυτικό κόσμο (είτε με βίαιο τρόπο είτε σταδιακά) έφερε μαζί του και τον απόηχο των δικαιωμάτων των γυναικών. Οι νέες ευθύνες που αναλαμβάνουν οι γυναίκες και που σταδιακά οδηγούν σε χειραφέτηση, οδηγεί συχνά στη βία εναντίον τους από τα αρσενικά μέλη της οικογένειας που φοβούνται πως θα χάσουν τον έλεγχο πάνω στις κόρες και τις αδελφές τους.

10.  Το δικαίωμα της γυναίκας στη ζωή καθορίζεται από το πόσο συμμορφώνεται με τον «κοινωνικό» της ρόλο. Οποιαδήποτε παρέκκλιση τιμωρείται με θάνατο. Όσο λοιπόν ο κοινωνικός ρόλος των γυναικών θα καθορίζεται από τα αρσενικά μέλη της κοινότητας, ιστορίες όπως της Gulnaz και των άλλων γυναικών δεν θα εκλείψουν ποτέ.

2012 Φραγκίσκα Μεγαλούδη


ΘΕΜΑΤΑ

  • Να αποδώσετε περιληπτικά το άρθρο (90-110 λέξεις)
  • Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η δεύτερη(2) κι ένατη(9) παράγραφος του κειμένου;
  • Να δώσετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις

ΘΕΜΑ: Ως εκπρόσωποι του δεκαπενταμελούς του σχολείου σας συμμετέχετε σε μια ημερίδα που διοργανώνει ο Δήμος στον οποίο ανήκετε, γράφοντας και εκφωνώντας μια εισήγηση με θέμα: «Παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, π.χ. σε πολιτικούς πρόσφυγες, σε μετανάστες, σε παιδιά (παράνομη παιδική εργασία, στρατολόγηση ανηλίκων), σε γυναίκες (εμφανείς παραβιάσεις των δικαιωμάτων των γυναικών σε χώρες του Τρίτου Κόσμου και συγκαλυμμένες παραβιάσεις σε χώρες της Δύσης».                                                         500-600 λέξεις

Δευτέρα, 1 Απριλίου 2013

ΔΥΣΦΟΡΙΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (προτεινόμενο θέμα πανελλαδικών εξετάσεων στη νεοελληνική γλώσσα)



ΔΥΣΦΟΡΙΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

  H δημοκρατία σήμερα μοιάζει σαν να αντανακλάται σε σπασμένο καθρέφτη· ένα θρυμματισμένο ομοίωμα που εμπεριέχει αναμνήσεις, αναλαμπές. Tα σημαινόμενά της γλιστρούν ενώ εμείς —τα υποκείμενά της— οι πολίτες, αλλάζουμε. Η «Ελευθερία των Μοντέρνων», σύμφωνα με τη φράση του Μπένζαμιν Κόνσταντ, προσδιορίζεται «ως η ελευθερία των ατόμων, ενώ για τους αρχαίους σήμαινε την ελευθερία μιας κοινότητας, της Πόλης».
  Η δημοκρατία για τους αρχαίους Έλληνες ήταν μια «μαχητική» λέξη, απέπνεε ενθουσιασμό και, αρχικά, συνδεόταν με τον πόλεμο και την αρρενωπότητα. Ο πολίτης στην αρχαία Αθήνα ήταν κυρίως ο οπλίτης και η Εκκλησία του Δήμου προήλθε από τη συνέλευση πολεμιστών. Παρόμοια στους Ρωμαίους η «αρετή» του πολίτη, η virtus, ενείχε μια σημασία πλησιέστερη στην έννοια του «θάρρους» και παράγεται από τη λέξη vir (άνδρας). «Η δημοκρατία», μας θυμίζει ο Jacques Rancière, σημαίνει την «εξουσία εκείνων που δεν έχουν κανένα τίτλο, καμία ειδική ικανότητα να ασκούν την εξουσία» και στη σκέψη των αρχαίων Αθηναίων η Δημοκρατία οριζόταν βάσει της ομοιότητας· υπήρχε μόνον εκεί όπου οι άρχοντες έμοιαζαν με τους κυβερνώμενους. Ο μηχανισμός δημοκρατικής ανανέωσης ρυθμιζόταν με κλήρωση· η αρχή της ισότητας ερμηνευόταν σχεδόν κατά γράμμα και η εκλογική διαδικασία φαινόταν ως γνώρισμα ενός αριστοκρατικού πνεύματος.
   Η δημοκρατία σημαίνει «τη μη καθαρότητα της πολιτικής» και, ήδη από τον Πλάτωνα, η δημοκρατία θεωρείτο απ’ όλα τα πολιτεύματα πού έχουν νόμους, τα «νόμιμα», η χειρότερη· καταπατά την ελευθερία στο όνομα της ισοπεδωτικής ισότητας. Για τον Πλάτωνα η δημοκρατία σήμαινε την κυριαρχία της «δόξας», της γνώμης έναντι της γνώσης. Η πολιτεία θα έπρεπε να κυβερνάται από τους ανθρώπους πού διαθέτουν τη «βασιλική επιστήμη». Ο πολιτικός του Πλάτωνα είναι ο «επιστήμων» που το έργο του μπορεί να συγκριθεί με το έργο του υφαντή: χρησιμοποιεί το ανθρώπινο υλικό για να κατασκευάσει το υφάδι ενός αρμονικού συνόλου. Ο Αριστοτέλης από την πλευρά του θεωρούσε ότι η κυριαρχία ανήκε στον νόμο· η καλή διοίκηση —«ευνομία»— πρέπει να είναι μεικτό πολίτευμα. Η πολιτεία διαθέτει μια απαραίτητη λαϊκή νομιμοποίηση που όμως μετριάζεται από την «αριστοκρατία» —με τη στενή έννοια—  των «αρίστων» αρχόντων της. (...)

Τηλελαϊκισμός και δημοκρατία

  Το 1859 ο John Stuart Mill στο περίφημο δοκίμιό του On Liberty διατύπωσε τρία επιχειρήματα υπέρ της διασφάλισης της ελεύθερης κυκλοφορίας των ιδεών μέσω του Τύπου: oι απόψεις που αποσιωπούνται από την κυβέρνηση ή την κοινωνία μπορεί να αποδειχτούν σωστές. Ακόμα και αν μια άποψη αποδειχθεί λανθασμένη, συχνά περιέχει ψήγματα αλήθειας και τέλος ακόμα και αν κάποια άποψη ταυτίζεται με την αλήθεια, αν δεν αμφισβητηθεί σύντομα, θα μετατραπεί σε νεκρό δόγμα αντί για ζώσα αλήθεια. Ο Mill διατυπώνοντας τη θεωρία της ελευθερίας του τύπου δεν μπορούσε να φανταστεί τους πολύπλοκους τρόπους με τους οποίους τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας κατασκευάζουν την κοινωνική πραγματικότητα, περιορίζουν το εύρος των νοημάτων και διαμορφώνουν καθημερινά το περιεχόμενο των σκέψεων, συζητήσεων και πράξεων των ατόμων.
   Στην τηλεδημοκρατία των ημερών μας η διαφήμιση μεταμορφώνει τις εκπομπές σε υπηρέτες της. Τα τηλεοπτικά προγράμματα σχεδιάζονται για να προβάλουν διαφημίσεις. Για να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού και να υπάρξει χώρος για την επόμενη σειρά διαφημίσεων, οι απόψεις πρέπει να αναπτύσσονται γρήγορα, τα πλάνα να είναι σύντομα και τα ηχητικά σήματα συντομότερα. Οι αφηγήσεις περικόπτονται. Κι έτσι προκύπτει και η αλλαγή του τρόπου σκέψης. Το να σκέφτεσαι, σήμερα, ορθά σημαίνει να σκέφτεσαι με ισομέρεια και ταχύτητα, να αφαιρείς το βάθος των πραγμάτων, να αρκείσαι σε μια γρήγορη ανάγνωση των αναφορών και στοιχείων, να μην βουλιάζεις στην υποκειμενικότητα του πάθους.
   Στο 1984 του Όργουελ το Mintrue (Ministry of Τrue) διέθετε ειδικό τμήμα για την «προλετροφή» που στη «Νέα ομιλία» της Ωκεανίας σήμαινε τα ηλίθια θεάματα που προσέφερε το κράτος στις μάζες. Σήμερα τα reality shows είναι ίσως η πιο παραδειγματική έκφραση του σύγχρονου ατομικιστικού τηλελαϊκισμού. Δημιουργούν την εντύπωση του νατουραλισμού καθώς παρατηρούμε τους άλλους όπως τους εαυτούς μας. Το κοινότοπο βαφτίζεται «αυθεντικό». Τα realities δίνουν στους θεατές την ψευδαίσθηση της λαϊκής εξουσίας, επιβάλλοντας καταδίκες για το ποιος θα αποχωρήσει. Ως ενσάρκωση της κραυγαλέας ασημαντότητας, τα reality shows δίνουν την ευκαιρία στο ανώνυμο «μοναχικό» πλήθος να αντικρίσει τηλεναρκισσιστικά την ίδια του την κενότητα. (...)

Πέτρος Θεοδωρίδης, Η Απατηλή Υπόσχεση της Αγάπης.


ΘΕΜΑΤΑ
Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη των αποσπασμάτων που σας δόθηκαν (100-120 λέξεις)  (25)
Β1. Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 80 έως 100 λέξεων την άποψη του Πέτρου Θεοδωρίδη: «Στην τηλεδημοκρατία των ημερών μας η διαφήμιση μεταμορφώνει τις εκπομπές σε υπηρέτες της…» (12)
Β2 . Με ποιον/ποιους τρόπο/-ους αναπτύσσονται η δεύτερη (η δημοκρατία για τους αρχαίους Έλληνες…αριστοκρατικού πνεύματος) και η πέμπτη παράγραφος του κειμένου; (Στην τηλεδημοκρατία…υποκειμενικότητα του πάθους) (7)
Β3. α) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις. (5)
       β) Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική και το αντίστροφο, ανάλογα με τα παρακάτω παραδείγματα: (5)
  1. Το 1859 ο John Stuart Mill στο περίφημο δοκίμιό του On Liberty διατύπωσε τρία επιχειρήματα υπέρ της διασφάλισης της ελεύθερης κυκλοφορίας των ιδεών μέσω του Τύπου
  2. Ο μηχανισμός δημοκρατικής ανανέωσης ρυθμιζόταν με κλήρωση· η αρχή της ισότητας ερμηνευόταν σχεδόν κατά γράμμα και η εκλογική διαδικασία φαινόταν ως γνώρισμα ενός αριστοκρατικού πνεύματος.
Β4. α) Να αναγνωρίσετε το κειμενικό είδος στο οποίο ανήκει το κείμενο
       β) Να επισημάνετε  δύο (2) χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού  λόγου στο κείμενο που σας δίνεται. (6)
Γ. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στο ιστολόγιο του τμήματός σας, να αναφερθείτε στο κύμα αμφισβήτησης της δημοκρατίας, όχι τόσο στη θεωρία αλλά στην πράξη, που κάνει απειλητική την εμφάνισή του τόσο με τη μορφή της κατάχρησης της εξουσίας όσο και με το φθοροποιό πνεύμα του ευδαιμονισμού.


(500-600 λέξεις)    (40)




«Επειδή δεν άντεχα να ζήσω φωναχτά»




Αν σταματήσω μια Καρδιά που πάει να σπάσει

Δεν ήρθα μάταια στη ζωή

Αν απαλύνω κάποιου την Οδύνη

Ή ηρεμήσω άλλου τον Πόνο

Ή βοηθήσω τον μισολιπόθυμο Κοκκινολαίμη

Να μπει ξανά μες στη Φωλιά

Δεν ήρθα μάταια στη ζωή.






Έμιλι Ντίκινσον
(Από τη Βικιπαίδεια) 


Η Έμιλι Ελίζαμπεθ Ντίκινσον ήταν Αμερικανίδα ποιήτρια του 19ου αιώνα (10 Δεκεμβρίου 1830-15 Μαΐου 1886). Αν και όχι τόσο διάσημη όσο ήταν εν ζωή, πλέον θεωρείται, μαζί με τον Ουώλτ Ουίτμαν, από τους πιο αναγνωρισμένους ποιητές και αντιπροσωπευτικούς Αμερικανούς ποιητές του 19ου αιώνα[1]. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της μένοντας αποκλεισμένη στο σπίτι των γονιών της στο Άμχερστ και ολόκληρη η εργογραφία της παρέμεινε ανέκδοτη και κρυμμένη μέχρι και το θάνατό της. Εξαίρεση αποτέλεσαν μονάχα πέντε ποιήματα, από τα οποία τρία δημοσιεύτηκαν ανώνυμα και ένα εν αγνοία της ίδιας της ποιήτριας.


  Είναι απορίας άξιο πώς μέχρι τώρα δεν είχε κυκλοφορήσει μία ολοκληρωμένη μονογραφία για τη ζωή και το έργο της στα ελληνικά. Η ελληνική βιβλιογραφία για την Ντίκινσον, παρά τις κατά καιρούς μεταφράσεις ποιημάτων της, υπήρξε μέχρι τώρα ελλιπέστατη. Αυτή η παράλειψη σχεδόν απηχεί την υποτίμηση που είχε δεχτεί κάποτε η ποιήτρια στη γενέτειρά της. Κάλλιο αργά παρά ποτέ, όμως: οι εκδόσεις Gutenberg και η διακεκριμένη καθηγήτρια ποίησης στο τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας του Παν. Αθηνών (και ποιήτρια η ίδια) Λιάνα Σακελλίου μας παραδίδουν τώρα ένα έργο που φιλοδοξεί να γίνει σημείο αναφοράς ή, ακόμα καλύτερα, αφορμή για ενίσχυση της ντικινσονιανής βιβλιογραφίας εν Ελλάδι.
  Η χορταστική έκδοση «Επειδή δεν άντεχα να ζήσω φωναχτά» περιλαμβάνει μία αναλυτική μελέτη της ζωής και του έργου της, μαζί με απόψεις άλλων μελετητών για την ίδια, καθώς και μία εξερεύνηση των πολλών αντιφάσεών της και της συμβολής της στην ποίηση. Και ο πλέον αμύητος στην Ντίκινσον θα εξοικειωθεί με το αινιγματικό αυτό πλάσμα μέσα από την καθαρή, ολόπλευρη ανάλυση της Σακελλίου.
  Ως προς τα ίδια τα ποιήματα, επιλέχθηκε ένα σχετικά μικρό μεν (60 ποιήματα), αλλά κατά δύναμιν αντιπροσωπευτικό δείγμα του πολυσχιδούς και εν πολλοίς αταξινόμητου έργου της Ντίκινσον. Αντιμέτωπες με την προβληματική πολυσημία της ποίησής της, η Σακελλίου και η συν-μεταφράστρια Άρτεμις Γρίβα είναι, εκ των πραγμάτων, καταδικασμένες σε μικρές «ήττες», όπως παραδέχεται η πρώτη στην εισαγωγή της. Η προσέγγιση των μεταφραστριών είναι βάδισμα σε τεντωμένο σχοινί: κοπιώδης, βασανιστική προσπάθεια αποκρυπτογράφησης των πιθανών νοημάτων των λέξεων, με ταυτόχρονη, ει δυνατόν, διατήρηση του ρυθμού. Προσπάθεια που αποβαίνει τελικά, στο σύνολό της, νικηφόρα.
  Αλλά το πραγματικό διαμάντι έρχεται στο τέλος: οι επιστολές της Ντίκινσον. Ποτέ δεν είχαν παρουσιαστεί τόσο πολλές και μάλιστα ακέραιες στη γλώσσα μας (με ωραία μετάφραση από τη Φρόσω Μαντά). Καλύπτοντας ένα ευρύτατο φάσμα της ζωής της (από τα 12 μέχρι τα 55), οι επιστολές, όπως υπογραμμίζει η Σακελλίου, είναι συγκοινωνούντα δοχεία με τα ποιήματα: αποκαλύπτουν πτυχές της ποίησής της, όπως και τα ποιήματα αντιστρόφως φωτίζουν σημεία των επιστολών της. Περιέχουν όλες τους εγκιβωτισμένα προσχέδια ποιημάτων και λυρικά ξεσπάσματα εξίσου θαυμάσια και συνταρακτικά όσο και η ποίησή της, που έζησε «ελεύθερη» έξω από τα δεσμά των επιστολών.

Βiblionet.


Προγενέστερες ελληνικές μεταφράσεις

• Ντίκινσον, μετάφραση Μελισσάνθη, Θεσσαλονίκη: Εγνατία 1980

• Φύση: Ποιήματα της Έμιλυ Ντίκινσον, Άννα Δασκαλοπούλου, Αθήνα: Ειδική Εκδοτική 1995

• Ποιήματα, Επιλογή - μετάφραση Αγγελική Σιδηρά, Αθήνα: Ερμείας 1996

• Επι-γράμματα, εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια Κώστας Ιωάννου, Κορωπί: Κρωπία 2000

• Emily Dickinson: Η ποιήτρια των επομένων εποχών, επιλογή και μετάφραση ποιημάτων, πρόλογος και σχόλια Κώστας Ιωάννου, Κορωπί: Κρωπία 2000

• Ζωή: Ποιήματα, μετάφραση Άννα Δασκαλοπούλου, Αθήνα: Ζαχαρόπουλος 2003

• Το μέγα ύδωρ : Εικοσιεπτά ποιήματα, μετάφραση - πρόλογος Διονύσης Καψάλης, Αθήνα: Άγρα 2004

• 44 ποιήματα και 3 γράμματα, επιλογή - μετάφραση - σχολιασμός - επίμετρο Ερρίκος Σοφράς, Αθήνα: Ροδακιό 2005