Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2018

Ο Χρόνος είναι Αναπνοές της Χαρούλας Αποστολίδου


Αναπνοές ζωής, Αναπνοές αφήγησης


Γράφει η Ελένη Κ. Παπαδοπούλου // *

Χαρούλα Αποστολίδου «Ο Χρόνος Είναι Αναπνοές», εκδ. Βάρφης, 2018

Ο Χρόνος Είναι Αναπνοές της Χαρούλας Αποστολίδου, εκδ. Βάρφης, 2018 είναι ένα μυθιστόρημα με έντονα τα στοιχεία ντοκιμαντέρ. Η συγγραφέας καταπιάνεται με ένα θέμα της τοπικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης, που ωστόσο οι ιστορικοί του παρελθόντος αντιπαρήλθαν με αδιαφορία, την ιστορία του Λαϊκού Σανατορίου Ασβεστοχωρίου.
Τέσσερις άνθρωποι που προσβλήθηκαν από τη φυματίωση στη μεσοπολεμική Ελλάδα αποτελούν τους κρίκους της ανθρώπινης αλυσίδας των έγκλειστων και περιθωριοποιημένων αρρώστων με την κοινή ζωή και την κοινή μοίρα, τη φθίση. Στο πρώτο μέρος του μυθιστορήματος γίνεται η παρουσίαση, με ευθύγραμμο τρόπο, των τεσσάρων πρωταγωνιστών. Οι πρώτες τους αναπνοές σημαίνουν τη γέννησή τους, την έξοδό τους στη ζωή.
Ο Βάνιας γεννιέται στη γη του Πόντου και γαλουχείται με τα ήθη και τα έθιμα των Ποντίων μέχρι να ακολουθήσει και αυτός τον δρόμο της προσφυγιάς και στη συνέχεια την απομόνωσή του, λόγω ασθένειας, στο Σανατόριο. Η τελευταία προβληματική ανάσα του βγήκε λίγο προτού περάσει την πόρτα της Φυματιούπολης και ολοκληρώθηκε με την αλλαγή της ταυτότητας του. Από εδώ και πέρα θα ονομάζεται Θόδωρος, κόβοντας κάθε δίαυλο επικοινωνίας με το «υγιές» παρελθόν του.
Η Τσούτσα γεννιέται στη Μελίτη της Φλώρινας και μπολιάζεται με όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά του τόπου της που καθορίστηκαν από «τους αμείλικτους νόμους της γεωγραφίας και του κέρδους» που σχηματοποίησαν τη λεγόμενη «Μακεδονική σαλάτα» των κατοίκων της περιοχής. Η Τσούτσα ουσιαστικά απορρίπτεται από τους γονείς της στον σύγχρονο Καιάδα του Σανατορίου. Εκεί αλλάζει κι αυτή ταυτότητα, είναι πλέον η Σουλτάνα.
Ο Λυσίμαχος από τη Νάουσα με τις Μπούλες και τους Γενίτσαρους, μια φυσιογνωμία πνευματική με σταθερή προσήλωση στα γράμματα και τον πολιτισμό προσλαμβάνει μετά την είσοδό του στο Θεραπευτήριο την ιδιότητα του δασκάλου και αφιερώνεται στο λειτούργημά του.
Ο Ανέστης Φάκας στην αρχή ανήκει σε εκείνες τις ομάδες «της πόλης των φαντασμάτων» που, καθώς είναι επιρρεπής στην προπαγάνδα και τον σκοταδισμό, αντιμάχεται τους φυματικούς θεωρώντας τους μιάσματα και απειλή για τον ζωτικό χώρο του τόπου του, του Ασβεστοχωρίου. Αργότερα, όταν και ο ίδιος χτυπιέται από την αρρώστια, ακολουθεί τον δρόμο της μετάνοιας.
Ανάμεσά τους η Γεωργία, η Βασιλεία, η Νίτσα, η Καλλιρόη, η Ταπεινή… και πολλοί άλλοι, νικητές και ηττημένοι από την ασύμμετρη απειλή της αρρώστιας και του θανάτου.
Όλες οι πορείες των ηρώων από τον Πόντο, τη Μελίτη της Φλώρινας, τη Νάουσα, τη Γουμένισσα, τη Θεσσαλονίκη και το Ασβεστοχώρι έχουν έναν κοινό προορισμό, «το Λαϊκόν Σανατόριον», και μια κρυφή, ανομολόγητη ελπίδα, την αποθεραπεία και την έξοδό τους από αυτό.
Με επίκεντρο τους τέσσερις ήρωες, ένας ολόκληρος θίασος ανθρώπων προσβεβλημένων από το «χτικιό» αλλά και ανθρώπων που σχετίζονται με τους αρρώστους, γιατροί, νοσηλευτικό προσωπικό, φύλακες άλλοτε αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο και άλλοτε συμμετέχουν στις σκηνές σε ρόλο κομπάρσου. Η θεατρικότητα των σκηνών που περιγράφονται με δεξιοτεχνία από τη συγγραφέα μαρτυρούν τη θητεία της στη συγγραφή θεατρικών σεναρίων. Ορισμένες περιγραφές προσώπων γίνονται με μια διεισδυτική ματιά τόσο στην εξωτερική εμφάνιση όσο και στον ψυχισμό τους, όπως είναι η Παρθενόπη, το σύμβολο της εμπάθειας μέσα στους κοιτώνες του Σανατορίου.
Πάθη, έρωτες, συμπλέγματα, ιδεοληψίες, βιασμοί και φήμες σε μια περίκλειστη κοινωνία, απομονωμένη από τον έξω κόσμο, την τοπική κοινωνία των υγιών, συνθέτουν την καθημερινότητα των αρρώστων που αρνούνται να επικοινωνήσουν όχι μόνο με τους υγιείς αλλά και μεταξύ τους. Κυρίως, αρνούνται να αναφερθούν στο παρελθόν τους και μοιράζονται μόνο όσα τους συνέχουν στον αγώνα για τις αναπνοές τους, στον αγώνα για τη ζωή. Βέβαια, υπάρχουν και οι ευχάριστες στιγμές στο Θεραπευτήριο αλλά μόνο σαν απόπειρες για πρόσκαιρη λήθη της ζοφερής πραγματικότητας.
Μια πραγματικότητα που διαμορφώθηκε από ιστορικά γεγονότα, όπως είναι η φωτιά του 1917, η μικρασιατική καταστροφή, η γενοκτονία των Ποντίων, η απεργία των καπνεργατών μέσα στο μεταξικό καθεστώς, το πογκρόμ των Εβραίων με την πυρπόληση της συνοικίας Κάμπελ. Ιστορικά γεγονότα που στοίχειωσαν τη Θεσσαλονίκη και τους κατοίκους της. Με ευρηματικό τρόπο, η Χαρούλα Αποστολίδου δίνει ζωή στον Τάσο Τούση, η δολοφονία του οποίου κατά τη διάρκεια της απεργίας των Καπνεργατών τον Μάη του  ’36 ενέπνευσε τον Γ. Ρίτσο, και τον τοποθετεί στο κάδρο των ηρώων που κάνουν ένα πέρασμα από την κεντρική σκηνή της μυθοπλασίας της. Το ίδιο συμβαίνει και με τον διαβόητο δωσίλογο και ιδρυτή της Τριεψιλικής φασιστικής οργάνωσης, τον Γιώργο Πούλο. Ευχάριστη έκπληξη προκαλεί στον αναγνώστη το ξεχασμένο χαρτί στο κομοδίνο του θαλάμου με ποίημα της νεαρής ποιήτριας και πρώτης συζύγου του ποιητή Γιώργου Βαφόπουλου, Ανθούλας Σταθοπούλου-Βαφοπούλου που «έλιωσε» από τη φυματίωση.
Προσωπικότητες καταγεγραμμένες από την ιστορία αλλά και άγνωστες, όσες δεν έχασαν τη μάχη με την ασθένεια, σημαδεύτηκαν από τον κοινωνικό αποκλεισμό, την απόρριψη και την απώλεια των ονείρων τους. Ωστόσο, με λίγες και σταθερές αναπνοές διεκδίκησαν και μέσα στο νοσοκομείο τα ανθρώπινα δικαιώματά τους και, κυρίως, το δικαίωμα για μια καλύτερη διαβίωση. Οι πολιτικοί και κοινωνικοί αγώνες για διεκδικήσεις μέσα στον ασφυκτικό κλοιό της δικτατορίας του Μεταξά ενέπνεαν και τους αποκλεισμένους φυματικούς και τους βοηθούσαν να συνειδητοποιήσουν ότι ο πολιτικός καιροσκοπισμός δυσχέραινε τη ζωή τους παράλληλα με την αρρώστια.
Είναι ιδιαίτερα πρωτότυπος ο τρόπος της αφήγησης και, θα ομολογούσα, ιδιότυπος. Η συγγραφέας απορρίπτει τον Παντογνώστη Αφηγητή, μολονότι συμμετέχει σε όλες τις αφηγήσεις και μάλιστα γνωρίζει τα πάντα∙ ακόμη και όσα συνέβησαν πριν το πέρασμα των πρωταγωνιστών από την πύλη του Σανατορίου. Η τεχνική του ντοκιμαντέρ διαπλέκεται με τη μυθοπλασία καθώς παράλληλα με τη δημοσιογραφική καταγραφή των μαρτυριών των πρώην ασθενών σχηματοποιούνται και οι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες σε μια αδιάλειπτη εξέλιξη. Η συγγραφέας, χωρίς να αυτοσυστήνεται στον αναγνώστη, κινείται στον ίδιο χώρο με τους ήρωές της, συνομιλεί μαζί τους, συναισθάνεται, τούς δίνει τη σκυτάλη της αφήγησης, όταν μπορούν να ανασάνουν και τους διευκολύνει στις κρίσεις των αιμοπτύσεων. Είναι μια ζώσα ύπαρξη που εισχωρεί, κυριολεκτικά, στο είναι τους και ταυτίζεται μαζί τους. Μια απόλυτη πράξη συγγραφικής ενσυναίσθησης που δεν έχω συναντήσει σε άλλο κείμενο!
Οι προλήψεις είναι λίγες, στην αρχή του μυθιστορήματος, και σε αντίθεση με τις αναλήψεις που αποτελούν πάγια αφηγηματική τεχνική και αδήριτη για την παρακολούθηση των χαρακτήρων. Η συγγραφέας μέσα στο μυθιστόρημά της παρουσιάζει και τον ιδεολογικό χάρτη της «ποιητικής» της. Έρευνα σε αρχειακές πηγές, επιστημονική υποστήριξη από ιστοριογραφικές μονογραφίες, συνεντεύξεις αποθεραπευμένων και αξιοποίηση της φαντασίας της. Αφήγηση, διάλογος και περιγραφή εναλλάσσονται αρμονικά, κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί και, με μεγάλο ενδιαφέρον, ο αναγνώστης παρατηρεί κάθε ήρωα την ώρα που παίρνει αναπνοές για να συνεχίσει να αφηγείται, για να συνεχίσει να ζει! Γιατί ο Χρόνος είναι Αναπνοές!


* Η Ελένη Παπαδοπούλου, εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, είναι απόφοιτος του Τμήματος Φιλολογίας Α.Π.Θ., με ειδίκευση Κλασικών Σπουδών, και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Eιδίκευσης της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ., του τομέα Αρχαίων Ελληνικών της Χριστιανικής Γραμματείας . Είναι συντάκτης του φιλολογικού-εκπαιδευτικού ιστολογίου .

Αναδημοσίευση από το περιοδικό fractal 

http://fractalart.gr/o-xronos-einai-anapnoes/

Πέμπτη, 28 Ιουνίου 2018

Στέλλα-Λουΐζα Κατσαμπή: Μάχιμη ποιήτρια

Η Στέλλα-Λουΐζα Κατσαμπή είναι μια νεαρή ποιήτρια που πολιτογραφήθηκε στην πόλη της ποίησης με έμπονη προσπάθεια. Τα ποιήματά της διακρίνονται από μια ιδιότυπη ευαισθησία, αισθαντικότητα και τόλμη στην επιλογή και χρήση λέξεων. Τα ταξίδια της φαντασίας της είναι τόσο σαγηνευτικά, ώστε συνεπαίρνουν και τον πιο αμύητο στην ποίηση αναγνώστη.

Μάχιμη

Οι Δευτέρες,

σαν συρφετός στρατιωτών 

με βρίσκουν στις επάλξεις

μεταξύ συνθηκολόγησης και πολεμικής σύρραξης.

Κι εσένα,

πολύτιμό μου τιμαλφές,

που να σε κρύψω,

να μην σε 'βρει η εγκατάλειψη;

Που να σε φυλάξω τριγύρω μου

-να μην σε πάρουν τα σκάγια! -

γιατί, 

όταν θα τσούξει η απόρριψη,

η πληγή μου η βετεράνικη,

θα θέλω να αφανίσω 

όλα τα ανθρώπινα εντός μου,

μα πρωτίστως,

τα εκτός μου.

Κι ύστερα,

που θα 'σαι κι εσύ σκόρπιος

κουφάρι νεκρό στη μνήμη,

δεν θα ξέρω,

σε ποιον άλλον μη θανόντα, 

να αφήσω

της νιότης μου το Ρόδο.



Λανθάνοντα ένστικτα

Κρατούσες ένα μωρό
το σήκωνες ψηλά
σχεδόν το λάτρευες,
σχεδόν μπορούσες να το αγαπήσεις,
σχεδόν ζήλευες την ύπαρξη του,
και λέω σχεδόν,
γιατί μόνο οι λιπόψυχοι
δεν θέλουν τις ευθύνες,
για αυτό,
δεν αγαπάνε τις γυναίκες,
που γίνονται καλές μητέρες.

Μιλάω όμως πάλι,
για τον θαυμαστό σου μικρόκοσμο,
να αεροβαφτίζεις παιδιά
ψελλίζοντας του πατέρα σου το όνομα
που δεν ήταν αρκετός
να σε σηκώσει ψηλά
στης μάνας σου τα μάτια
και αυτό,
το μίσος για το θήλυ,
για την πρώτη γυναίκα που αγάπησες,
που δεν σε κράτησε ποτέ,
σε κάνει πάντα αχάριστο,
σε κάνει ζώο,
σε κάνει ύλη.
Μου είχες πει κάποτε,
πως αν κάναμε παιδί θα μου έμοιαζε,
και εγώ γέλασα,
γιατί θα ήταν όμορφο,
και θα ήταν η τελευταία σου ευκαιρία,
να αγαπήσεις τον εαυτό σου,
και να νιώσεις περήφανος
για κάτι που έπραξες.

Αναρωτιέμαι όμως,
αν
-όπως κάθε ξεδιάντροπη φορά -
μιλάω πάλι για τον εαυτό μου.







Η Στέλλα-Λουΐζα Κατσαμπή γεννήθηκε το 1995 στη Θεσσαλονίκη από πατέρα Κύπριο και μητέρα Ελληνίδα. Ζει και εργάζεται στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης. Σπούδασε στο Τμήμα Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ. Το 2018 εξέδωσε την πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Σάρκινοι θεοί» στην κοινή συλλογή «Ανθρώπινα Δαιμόνια» με τον Σταύρο Γκιργκένη. Ποιήματα και πεζά της έχουν δημοσιευτεί στο δοκιμιακό-λογοτεχνικό περιοδικό Νόημα, στην ηλεκτρονική ιστοσελίδα του Εντευκτηρίου καθώς και στην προσωπική της ιστοσελίδα brokenpastelchalks.blogspot.gr




Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018

Το σχολείο των ονείρων μου


Και μέσα στο σκοτάδι και μέσα στην αλλοτρίωση πρέπει να ονειρευόμαστε για ένα καλύτερο σχολείο, ένα Σχολείο που θα διαπαιδαγωγεί Ανθρώπους! 

Αναδημοσίευση από το περιοδικό fractal, 49 http://fractalart.gr/o-scholeio-twn-oneirwn-moy/

Της Ελένης Κ. Παπαδοπούλου // *




Το Σχολείο των ονείρων μου
Στην Κατερίνα Π.


Το Σχολείο των ονείρων μου είναι ένα σχολείο γήινο, ανθρώπινο, ζεστό, αγαπητικό. Είναι μια κυψέλη όπου όλοι, μαθητές και δάσκαλοι, έρχονται σ’ αυτό, κάθε μέρα, με ευφρόσυνη διάθεση να μάθουν το πώς θα μαθαίνουν και να γνωρίσουν τα όρια και τις δυνατότητες που έχουμε εμείς, οι άνθρωποι.
Το Σχολείο των ονείρων μου είναι χτισμένο με υλικά τα αγνά νεανικά χαμόγελα και τις ώριμες συνέπειες μιας πρακτικής πείρας. Τα παιδιά ανέμελα και φυσικά συμμετέχουν στο πανηγύρι της μάθησης και σπουδάζουν τον σεβασμό, την ανεκτικότητα, την υπομονή, τον αγώνα του ανθρώπου να ανεβεί σε ψηλές κορυφές με μοναδικά του εφόδια, την προσπάθεια και την εξάρτυσή του.
Το Σχολείο των ονείρων μου είναι ένα διδακτήριο όπου οι δάσκαλοι σέβονται τον εαυτό τους και το λειτούργημά τους. Οι δάσκαλοι έχουν επιλέξει να είναι δάσκαλοι από αγάπη και πάθος. Φροντίζουν διαρκώς να μαθαίνουν, να γίνονται μαθητές, χωρίς να επιδιώκουν υλικές ανταμοιβές, αλλά για να είναι πάντα σε πνευματική ετοιμότητα να καθοδηγούν και να εμψυχώνουν τους μαθητές τους.
Το Σχολείο των ονείρων μου είναι ένα συνεργατικό σχολείο, όπου όλοι μαζί, μια γροθιά, θέτουμε στόχους και πασχίζουμε να τους πετύχουμε, για να απολαύσουμε τα αξιοζήλευτα χρυσά έπαθλα, την ικανοποίηση της συνεργασίας και την πραγμάτωση της απόπειρας. Ένα σχολείο, όπου η συνεργασία και η καλοπροαίρετη στάση των δασκάλων φωτίζουν και παραδειγματίζουν τους μαθητές. Ο παράλογος και ανώφελος ανταγωνισμός και η επιδίωξη ατομικών διακρίσεων σκονίζονται σε κάποια παρατημένα ράφια σαρακοφαγωμένων ερμαρίων.
Το Σχολείο των ονείρων μου είναι απαλλαγμένο από αδιαφορία, υποκρισία, σκοπιμότητες, ιδεολογήματα, αρχομανία και τα άλλα θανάσιμα αμαρτήματα της κοινωνίας . Ένα σχολείο που απομυζά κάθε ρανίδα γνώσης κι όχι ένα ανθρωποφάγο σχολείο που εξοντώνει μαθητές και δασκάλους.
Το Σχολείο των ονείρων μου στην αυλή του έχει έναν ιστό όπου ανεμίζουν στον βαθυγάλανο ουρανό οι σημαίες της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας. Ένα σχολείο που κλείνει για τις καλοκαιρινές διακοπές σκορπώντας δάκρυα λύπης στα μάτια και ανοίγει τον Σεπτέμβρη με χαρές και ελπίδες για το νέο ταξίδι της μάθησης.
Το Σχολείο των ονείρων μου είναι αληθινό και απλό. Ένα σχολείο αγάπης για τα Γράμματα και τον Άνθρωπο, ένα σχολείο κοιτίδα, που δίνει αγκαλιές θαλπωρής, που προσφέρει πνευματική τροφή και ζείδωρο ήλιο στα παιδιά με την εύπλαστη ψυχή και την ακόρεστη δίψα για γνώση.
Το Σχολείο των ονείρων μου θέλω να είναι όμορφο και να αντανακλά την ομορφιά του στις ψυχές μας. Γιατί μόνο οι ψυχές των ανθρώπων μπορούν να  ομορφαίνουν τον κόσμο μας!

Ένα πεζό ποίημα μιας μάχιμης καθηγήτριας πολλών σχολείων.




* Η Ελένη Παπαδοπούλου, εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, είναι απόφοιτος του Τμήματος Φιλολογίας Α.Π.Θ., με ειδίκευση Κλασικών Σπουδών, και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Eιδίκευσης της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ., του τομέα Αρχαίων Ελληνικών της Χριστιανικής Γραμματείας . Είναι συντάκτης του φιλολογικού-εκπαιδευτικού ιστολογίου eranistria.blogspot.com


Καλό καλοκαίρι!


Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2018

Χρήσιμες Οδηγίες για την Έκθεση των Πανελλαδικών Εξετάσεων




Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ


Καίριες επισημάνσεις για βαθμολογητές και υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων.



    
    Η παραγωγή γραπτού λόγου στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας αποτελεί για χρόνια αντικείμενο συζητήσεων και αντιπαραθέσεων, τόσο εξαιτίας της δυσκολίας ανάπτυξης των σχετικών δεξιοτήτων στους μαθητές, όσο και (κυρίως) λόγω των ομολογουμένως χαμηλών επιδόσεων των υποψηφίων στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Θα ήταν χρήσιμο, επομένως, ενόψει των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2018 να διερευνήσουμε ορισμένες από τις δυσκολίες αυτές που προκαλούν δικαιολογημένη ανησυχία σε μαθητές και φιλολόγους.

   Η Παραγωγή Λόγου με τη μορφή που εξετάζεται σήμερα στις Πανελλαδικές Εξετάσεις καθιερώνεται με το Πρόγραμμα Σπουδών του 1999 (ΥΑ Γ2/1088, ΦΕΚ 561/06-05-1999), όπου προβλέπεται για τη γραπτή έκφραση με τον αποφαντικό - κριτικό τρόπο «να προβληματίζεται ο μαθητής για ποικίλα θέματα και να εκφράζεται γραπτά με σαφήνεια· να χειρίζεται τους τρόπους πειθούς (επίκληση στη λογική, στο συναίσθημα, στην αυθεντία) και τα διάφορα μέσα πειθούς (επιχειρήματα, τεκμήρια, περιγραφές, μεταφορές, χιούμορ κτλ.) με τον κατάλληλο τρόπο για να πετύχει τον εκάστοτε επιδιωκόμενο στόχο· να αναπτύξει την ικανότητα να γράφει ποικίλα είδη κειμένων στα οποία κυριαρχεί ο αποφαντικός - κριτικός τρόπος ή παρουσιάζονται οι ποικίλες μείξεις του με τους άλλους τρόπους και να χρησιμοποιεί την κατάλληλη για την περίσταση γλωσσική ποικιλία». Έτσι, από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις του 2000 εμφανίζεται η Παραγωγή Λόγου (άσκηση Γ) σε επικοινωνιακό πλαίσιο, η οποία βαθμολογείται έως το 2008 με το 1/2 των συνολικών μονάδων (50), ενώ από το 2009 και εξής με τα 2/5 (40).

 Όσον αφορά το επικοινωνιακό πλαίσιο, στις Πανελλαδικές Εξετάσεις  κυριαρχεί το άρθρο σε σχολική, τοπική κτλ. εφημερίδα (32 εμφανίσεις), ακολουθεί ο προσχεδιασμένος προφορικός λόγος (19 εμφανίσεις), ενώ ελάχιστα εμφανίζεται η επιστολή (5 φορές) και το αποδεικτικό δοκίμιο (4 φορές).

Όσον αφορά τις ενότητες στις οποίες εντάσσονται τα θέματα της παραγωγής λόγου που έχουν εξεταστεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής :
1η Ενότητα (Γλώσσα: Λόγος &Διάλογος): 4 φορές
2η Ενότητα (Διάλογος Δύο Γενεών): 3 φορές
3η Ενότητα (Ελεύθερος Χρόνος &Ψυχαγωγία): 1 φορά
4η Ενότητα (Αθλητισμός): 2 φορές
5η Ενότητα (Ένδυση, Υγεία, Διατροφή): 2 φορές
6η Ενότητα (Γέλιο): 1 φορά
7η Ενότητα (Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης): 3 φορές
8η Ενότητα (Καταναλωτισμός &Διαφήμιση): 6 φορές
9η Ενότητα (Επάγγελμα &Εργασία): καμία εμφάνιση
10η Ενότητα (Ανεκτικότητα &Αποκλεισμός): 4 φορές
11η Ενότητα (Τέχνη &Κριτική): 4 φορές
12η Ενότητα (Παιδεία &Εκπαίδευση): 4 φορές
13η Ενότητα (Οι ελληνικοί τόποι και τα μνημεία τους): 1 φορά
14η Ενότητα (Τουρισμός): 1 φορά
15η Ενότητα (Οικολογία): 6 φορές
16η Ενότητα (Επιστήμη &Τεχνολογία): 7 φορές
17η Ενότητα (Ελευθερία &Εξουσία): 3 φορές
18η Ενότητα (Πρόσωπο &Προσωπείο): 2 φορές
19η Ενότητα (Παράδοση): 2 φορές
20ή Ενότητα (Ελλάδα, Ευρώπη, Κόσμος): 5 φορές.

    Μπορούμε να δούμε τώρα ορισμένα από τα θέματα που προκαλούν τον προβληματισμό μαθητών και εκπαιδευτικών:

1) Ποιες τεχνικές διδασκαλίας υποβοηθούν στην ενεργοποίηση της σκέψης και της κριτικής ικανότητας των μαθητών, ώστε να ανταποκρίνονται πληρέστερα στο θέμα;

Χρήσιμος είναι ο καταιγισμός ιδεών (brainstorming), ώστε να αναδειχθούν οι γνώσεις και οι απόψεις των μαθητών και στη συνέχεια να συμπληρωθούν και να συζητηθούν από τον διδάσκοντα. Επίσης μπορεί να δίνεται σαφές και ουσιαστικό συνοδευτικό υλικό (κείμενα, πηγές κτλ.), το οποίο θα κατατοπίζει τους μαθητές στις βασικές παραμέτρους του θέματος, αντί για τις προκατασκευασμένες λίστες σημείων (bullet points), που απομνημονεύουν οι μαθητές και αναπαράγουν μηχανιστικά στα κείμενά τους.

2) Πολλοί φιλόλογοι δίνουν έναν κατάλογο με το λεξιλόγιο το σχετικό με τη θεματική ενότητα. Βοηθάει αυτό τους μαθητές στη βελτίωση της έκφρασή τους; 

Έχει αποδειχθεί ερευνητικά ότι οι πίνακες με λεξιλόγιο δεν συνεισφέρουν στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των μαθητών, επειδή οι μαθητές βλέπουν τη λέξη εκτός συμφραζομένων, την αποστηθίζουν και συνήθως δεν την εντάσσουν δημιουργικά στο κείμενό τους. Για τον λόγο αυτό προτείνεται ο εμπλουτισμός του λεξιλογίου των μαθητών να επιτυγχάνεται κειμενοκεντρικά, με βάση τα κείμενα που μελετώνται για τη θεματική ενότητα, ώστε να αφομοιώνουν σημασίες οι μαθητές και όχι μόνο τις λέξεις.

3) Αν ο μαθητής αναδιατυπώσει τα δεδομένα του θέματος, αυτό θεωρείται ικανοποιητικός πρόλογος;

Συνήθως είναι ικανοποιητικός και ασφαλής ο σχολιασμός των δεδομένων, παρά το ότι δεν είναι πρωτότυπος. Είναι αναγκαία βέβαια η επιβεβαίωση των δεδομένων, ώστε να αποτελέσουν τη λογική βάση -λογική θεμελίωση- πάνω στην οποία θα χτιστεί η επιχειρηματολογία των ζητουμένων. Σε κάθε περίπτωση, ο μαθητής θα πρέπει να γράψει τον πρόλογο αφού μελετήσει πολύ καλά το θέμα, σχηματίσει το διάγραμμα και ακολούθως να εμπνευστεί έναν πρόλογο που να «δένει» με τις βασικές ιδέες του θέματος. Καλό θα ήταν να αποφεύγονται «κλισέ» εκφράσεις του τύπου «Σε μια εποχή όπου κυριαρχεί..», «Στη σημερινή τεχνολογική εποχή…» κ.ά., γιατί είναι δυνατό να απομακρύνουν από τα συγκεκριμένα ζητούμενα και να οδηγήσουν σε περιττές γενικεύσεις
.
4) Μερικά βιβλία και φιλόλογοι προτείνουν μια σειρά από χρήσιμες φράσεις για πρόλογο, μετάβαση και επίλογο. Αξιολογούνται θετικά από τους βαθμολογητές; 

Εξαρτάται από τις φράσεις. Για έναν αδύνατο μαθητή ίσως είναι χρήσιμες. Η τυποποίηση ωστόσο και η ομοιομορφία που παρατηρείται σε πολλά γραπτά μαθητών δημιουργεί ένα αίσθημα ότι όσα γράφονται δεν αποτελούν αφομοιωμένες ιδέες ή λεξιλόγιο μαθητή, αλλά προϊόν αποστήθισης και έχουν αρνητική επίδραση στον βαθμολογητή.

5) Πώς θα μπορέσει ο μαθητής να ανταποκριθεί ικανοποιητικά στο κειμενικό είδος που του ζητείται κάθε φορά;

Όταν ο μαθητής αναλογιστεί τις παραμέτρους επικοινωνίας (ποιος μιλάει, σε ποιον, πού, πότε και με ποιον στόχο), τότε είναι δυνατό να έχει μεγαλύτερη επιτυχία στο επικοινωνιακό πλαίσιο. Θα πρέπει όμως να έχει ήδη εξοικειωθεί με τις συμβάσεις του κειμενικού είδους (άρθρου, επιστολής, ομιλίας κτλ.). Βέβαια, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το κειμενικό είδος πλαισιώνει την ανάπτυξη στο σύνολό της και δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στα εξωτερικά του χαρακτηριστικά, π.χ. στον τίτλο.

6) Είναι γνωστικό μάθημα η Έκθεση; Πόση γνώση πρέπει να παρεμβάλει ο μαθητής στην ανάπτυξή του; 

Όχι, η Έκθεση δεν είναι γνωστικό μάθημα. Σκοπός είναι να διαφανεί η ικανότητα του μαθητή να αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα / μια ιδέα / μια στάση ή συμπεριφορά αρθρώνοντας λόγο σαφή και ουσιαστικό. Για ορισμένα θέματα απαιτείται ένα «μίνιμουμ» γνωστικό υλικό. Τις γνώσεις ο μαθητής θα μπορούσε να τις αντλήσει από τα βιώματά του, τις εμπειρίες του, από τα βιβλία ή τα σχολικά μαθήματα. Η παραγωγή λόγου όμως δεν πρέπει με κανένα τρόπο να μετατρέπεται σε επίδειξη γνώσεων επί του θέματος.

7) Από πού θα αντλήσει το υλικό για την τεκμηρίωσή του ο μαθητής, αν δεν έχει δικά του επιχειρήματα για το θέμα; 

Η Ν. Γλώσσα, όπως ειπώθηκε, δεν είναι γνωστικό μάθημα. Δε χρειάζεται να ανακαλέσει έτοιμο υποστηρικτικό υλικό για να τεκμηριώσει το θέμα του. Αρκεί να βρεθεί αντιμέτωπος με την απορία και να σκεφτεί σε βάθος. Το συνοδευτικό κείμενο μπορεί επίσης να φανεί χρήσιμο στον μαθητή ενεργοποιώντας την κρίση του.

8) Πώς ορίζεται το «επαρκές» περιεχόμενο; 

Η επάρκεια των ιδεών - επιχειρημάτων δεν είναι θέμα ποσότητας αλλά ποιότητας και  κρίνεται από το ίδιο το γραπτό και όχι από τις «έτοιμες», «προκαθορισμένες» ιδέες. Με άλλα λόγια, ο βαθμολογητής: α) Δεν περιμένει να γράψει (ή να μην γράψει) ο μαθητής κάτι υποχρεωτικά, αλλά προέχει γι’ αυτόν αν αυτό που γράφει ο μαθητής υπηρετεί όλο το κείμενό του και βρίσκεται σε αρμονία με τα ζητούμενα. Αξιολογεί δηλ. τις ιδέες που καταθέτει ο μαθητής. β) Αξιολογεί θετικά επιχειρήματα και όχι απλές θέσεις, επομένως θα πρέπει να διασαφηνιστεί στον μαθητή τι είναι επιχείρημα και τι μια απλή αποδεικτέα θέση όπως αυτές που εμφανίζονται στα φροντιστηριακά βιβλία. Θα πρέπει πάντως να θεωρείται ικανοποιητικό αν ο μαθητής παραθέσει  3-4 επιχειρήματα για κάθε ζητούμενο.

9) Βοηθάει το περιεχόμενο η εξέταση του θέματος από την πλευρά των τομέων (λ.χ. του ηθικού, κοινωνικού, πνευματικού κτλ.);

Καλύτερα να χρησιμοποιούνται οι τυποποιημένοι τομείς με φειδώ. Μπορούν βέβαια να προσφέρουν κάποιες ιδέες στον μαθητή αν έχουν άμεση συνάφεια με το θέμα. Συνήθως όμως φαίνεται να τυποποιούν τη σκέψη του και να την καλουπώνουν, παράγοντας «ανύπαρκτα» επιχειρήματα που δεν αντέχουν σε κανέναν λογικό έλεγχο και προκαλούν συχνά ακόμη και τη θυμηδία. Προτείνεται επομένως ο μαθητής να σκέφτεται βιωματικά ή να εξετάζει πώς η άποψη ή το θέμα επηρεάζουν σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο.

10) Αν το θέμα έχει δύο ζητούμενα, πώς ξέρει ο μαθητής αν είναι ισοδύναμα; Θα πρέπει να τα αναπτύξει ισόρροπα; 

Συνήθως τα ερωτήματα είναι ισοδύναμα και θα πρέπει να είναι παρόμοια η ανάπτυξή τους. Αν η ζητούμενη παραγωγή λόγου είναι 600 λέξεις, επομένως 6 περίπου παράγραφοι, αφαιρώντας τον πρόλογο και τον επίλογο έχουμε δύο παραγράφους για κάθε ζητούμενο περίπου. Ωστόσο, μια κριτική θεώρηση των ζητουμένων μπορεί να δείξει ότι το πρώτο π.χ. είναι σημαντικότερο, ενώ το δεύτερο απορρέει από το πρώτο, ώστε να εμπλουτιστεί με περισσότερα επιχειρήματα το πρώτο ζητούμενο. Θα πρέπει να θυμόμαστε πάντως ότι σημασία δεν έχει το πόσο γράφουμε, αλλά το τι γράφουμε.

11) Αν ο μαθητής διαφωνεί και εκφράζει μια αντίθετη άποψη από την «τρέχουσα», θα του κοστίσει βαθμολογικά; Είναι υποχρεωτικό να συμφωνεί; 

Όχι, φτάνει να τεκμηριώσει με σαφήνεια τη διαφωνία του αφού σχολιάσει και την «τρέχουσα» άποψη. Κάθε άποψη, άλλωστε, είναι αποδεκτή αν είναι τεκμηριωμένη, όπως αναφέρεται εξάλλου και στις οδηγίες προς τους εξεταζόμενους για όλα τα μαθήματα και όχι μόνο τη Γλώσσα. Είναι σημαντικό όμως ο μαθητής να μην αναπτύσσει τη διαφωνία του με οξύτητα ή να φτάνει σε ακρότητες.

12) Επιτρέπονται οι ρητορικές ερωτήσεις;

Ναι, χωρίς όμως να γίνεται κατάχρησή τους. Ίσως είναι βοηθητική μία ερώτηση μεταξύ προλόγου και κυρίως θέματος ή σε κάποια μεταβατική παράγραφο, ιδίως αν ο μαθητής έχει αδυναμία στο θέμα της συνοχής του λόγου. Πάντως, η εμπειρία από τα βαθμολογικά κέντρα δείχνει ότι οι ρητορικές ερωτήσεις αποτελούν κλισέ στα γραπτά των μαθητών και εμφανίζονται στην πλειονότητα των γραπτών στο τέλος του προλόγου ή του επιλόγου, οπότε ο μαθητής θα πρέπει να έχει επίγνωση ότι η τυποποίηση δεν είναι θετική.

13) Ποια παράγραφος θεωρείται πλήρως αναπτυγμένη: όταν περιέχει μία θεματική πρόταση και λεπτομέρειες ή μπορεί να έχει δύο συναφείς θεματικές προτάσεις, για να γίνει πλουσιότερη;

Μία ικανοποιητική παράγραφος είναι γύρω στις 100-150 λέξεις και θα πρέπει να περιέχει μία θεματική περίοδο τεκμηριωμένη με 2-3 επιχειρήματα. Στην ανάπτυξη των παραγράφων συμβάλλει θετικά η αξιοποίηση των ποικίλων τρόπων ανάπτυξης παραγράφων (π.χ. αντίθεση, αίτιο - αποτέλεσμα κτλ.), ώστε να μην είναι η σχέση των επιχειρημάτων πάντοτε προσθετική. Η χρήση δύο θεματικών προτάσεων στην παράγραφο μπορεί να οδηγήσει σε πληθωρισμό και περιττολογία και να διασπάσει τη συνοχή της παραγράφου ή να μην ευνοήσει μια επαρκή ανάπτυξη.

14) Γιατί οι μαθητές καταλήγουν συχνά στην τυποποίηση της γραφής τους; Πόσο αρνητικό είναι αυτό στην αξιολόγησή τους; 

Οι μαθητές αρέσκονται στους κανόνες και τις συγκεκριμένες οδηγίες, αλλά οι κλισέ εκφράσεις και ιδέες δεν αξιολογούνται συνήθως θετικά. Υπάρχουν γραπτά μαθητών στα οποία παρατηρείται έντονη προσπάθεια να «αξιοποιηθεί» συγκεκριμένο λεξιλόγιο, το οποίο πιστεύεται ότι θα κάνει «καλή» εντύπωση στους βαθμολογητές, όπως π.χ. εθελοντισμός, πνευματικοί ταγοί, ανθρωπιστική παιδεία, αποκαΐδια της ανθρωπιάς κτλ. Είναι όμως πεποιημένο, επιτηδευμένο και συχνά ξένο προς το επικοινωνιακό πλαίσιο, οπότε δεν μπορεί να εκτιμηθεί στο κείμενο του μαθητή θετικά. Η πρωτοτυπία της σκέψης των μαθητών είναι γενικά ένα ζητούμενο και σίγουρα, όταν ανευρίσκεται, πριμοδοτείται.

15) Το μη κατάλληλο επικοινωνιακό πλαίσιο αφαιρείται από την έκφραση ή τη δομή; 

Η απουσία τυπικών αναγνωριστικών του επικοινωνιακού πλαισίου, όπως λ.χ. προσφώνηση, αποφώνηση, αφαιρούνται από τη δομή, ενώ το ύφος επηρεάζει την έκφραση.
16) Μέχρι πόσα μόρια μπορούν να αφαιρεθούν για τα ορθογραφικά λάθη;

Με δεδομένο ότι η έκφραση στην παραγωγή λόγου βαθμολογείται με το 12/40 και περιλαμβάνει τη σαφή και ακριβή διατύπωση, τον λεκτικό πλούτο, την κατάλληλη γλωσσική ποικιλία, την ορθή σύνταξη και γραμματική, η ορθογραφία δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικά  τα 3 μόρια, αν είναι εξαιρετικά κακή.

17) Πόσο κοστίζει η υπέρβαση του ορίου λέξεων; 

Πέραν της ανεκτικότητας του συν-πλην10%, θα πρέπει να αφαιρείται μία μονάδα για κάθε 100 λέξεις υπέρβαση. Είναι αναγκαίο ωστόσο να βλέπουμε και σφαιρικά την όλη ανάπτυξη του μαθητή. Αν λ.χ. η υπέρβαση δεν είναι σε βάρος της ποιότητας του λόγου και του περιεχομένου, είναι δυνατόν να μην αντιμετωπιστεί με πολύ μεγάλη αυστηρότητα. Είναι όμως σημαντικό να μην ενθαρρύνονται οι μαθητές να υπερβαίνουν το όριο.

18) Ο επίλογος πρέπει να αναφέρεται υποχρεωτικά και στα δύο ζητούμενα; Είναι ικανοποιητική μια σύνοψη των κυριότερων ιδεών; 

Συνήθως η σύνοψη ή ανακεφαλαίωση και των δύο ζητουμένων είναι ικανοποιητική, με την προϋπόθεση ότι δεν ανοίγει καινούρια ζητήματα, τα οποία αφήνει ανοιχτά στο τέλος. Από την άλλη πλευρά, ο επίλογος δεν μπορεί να μην αποτελεί μια ολοκληρωμένη παράγραφο. Επίλογοι των τριών σειρών δεν θεωρούνται επιτυχημένοι.

19) Σημεία στίξης (παρενθέσεις, άνω τελεία, διπλή τελεία, θαυμαστικά κτλ.) και συντομογραφίες  (π.χ., κτλ. …) χρησιμοποιούνται; Τα διδάσκονται να τα ερμηνεύουν, δεν μπορούν να τα χρησιμοποιούν;

Κατά την άποψή μας δεν είναι απαγορευτικά, φτάνει να χρησιμοποιούνται με φειδώ και μόνο αν το επικοινωνιακό πλαίσιο τα ανέχεται ή και τα απαιτεί.

20) Παραδείγματα και αυθεντίες μπορούν να παρεμβάλλουν στην ανάπτυξή τους οι μαθητές; 

Οι μαθητές διδάσκονται να εντοπίζουν και να αξιολογούν τεκμήρια, επομένως μπορούν και να τα χρησιμοποιούν στην παραγωγή λόγου. Το πρόβλημα είναι να μη γίνεται κατάχρησή τους ή να μην είναι συναφή με το θέμα.

21) Πόσο εξαντλητική πρέπει να είναι η ανάλυση μιας θέσης;

Η ανάπτυξη του μαθητή θα πρέπει να είναι σαφής και κατανοητή, να μην αφήνει «σκοτεινά» σημεία ούτε να αναγκάζει τον βαθμολογητή να μαντεύει «τι θέλει να πει ο ποιητής». Από την άλλη πλευρά, δεν θα πρέπει να είναι και εξαντλητική, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος της υπεραπλούστευσης ή της υπέρβασης του ορίου λέξεων.

22)Υπάρχει άριστα στην Παραγωγή Λόγου;

Θεωρητικά υπάρχει. Το πρόβλημα είναι ότι δεν το βλέπουμε παρά ελάχιστα στις βαθμολογίες των μαθητών. Ίσως αυτό να οφείλεται στις υπερβολικές προσδοκίες των βαθμολογητών να ανακαλύψουν τελειότητα περιεχομένου, έκφρασης και δομής στις εκθέσεις των μαθητών. Πάντοτε θα πρέπει ωστόσο να θυμούνται ότι οι μαθητές είναι παιδιά χωρίς πλούσια βιώματα και εμπειρίες που να τους προσφέρουν την εντυπωσιακή σκευή που τους ζητάμε.

23) Θα πρέπει να βαθμολογούμε συγκριτικά ή αδικείται ή ευνοείται τελικά ο μαθητής; 

Είναι αναπόφευκτη η συγκριτική βαθμολόγηση. Θα προσπαθούμε ωστόσο να βλέπουμε και αυτοτελώς το γραπτό, γιατί όντως μπορεί να ευνοηθεί ή να αδικηθεί ο μαθητής.

Αγάθη Γεωργιάδου, PhD,  Γιάννης Ι. Πασσάς, MEd

Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

Προτεινόμενο Αδίδακτο Κείμενο (Αρχαία Ελληνικά)




Υπερείδης  Υπέρ Ευξενίππου 7-8

Στον Υπερείδη αποδίδονται αποσπάσματα από έξι λόγους. Σχεδόν ακέραιος  διασώθηκε μόνο ο Ὑπέρ Εὐξενίππου. O Ευξένιππος είχε εγείρει υποψίες για φιλομακεδονική στάση και βρέθηκε υπόλογος για κακή συμπεριφορά. Ο πιο σημαντικός λόγος του ρήτορα είναι ο Ἐπιτάφιος, τον οποίο ο ρήτορας απήγγειλε υπέρ των νεκρών του Λαμιακού πολέμου (322 π.Χ.).


  Ὑπὲρ τίνων οὖν οἴεσθε δεῖν τὰς εἰσαγγελίας γίγνεσθαι; τοῦτ᾽ ἤδη καθ᾽ ἕκαστον ἐν τῷ νόμῳ ἐγράψατε, ἵνα μὴ ἀγνοῇ μηδείς: ‘ἐάν τις,’ φησί, ‘τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων καταλύῃ:’ — εἰκότως, ὦ ἄνδρες δικασταί: ἡ γὰρ τοιαύτη αἰτία οὐ παραδέχεται σκῆψιν οὐδεμίαν οὐδενὸς οὐδ᾽ ὑπωμοσίαν, ἀλλὰ τὴν ταχίστην αὐτὴν δεῖ εἶναι ἐν τῷ δικαστηρίῳ: —ἢ ‘συνίῃ ποι ἐπὶ καταλύσει τοῦ δήμου ἢ ἑταιρικὸν συναγάγῃ, ἢ ἐάν τις πόλιν τινὰ προδῷ ἢ ναῦς ἢ πεζὴν ἢ ναυτικὴν στρατιάν, ἢ ῥήτωρ ὢν μὴ λέγῃ τὰ ἄριστα τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων χρήματα λαμβάνων’: τὰ μὲν ἄνω τοῦ νόμου κατὰ πάντων τῶν πολιτῶν γράψαντες (ἐκ πάντων γὰρ καὶ τἀδικήματα ταῦτα γένοιτ᾽ ἄν), τὸ δὲ τελευταῖον τοῦ νόμου κατ᾽ αὐτῶν τῶν ῥητόρων, παρ᾽ οἷς ἔστιν καὶ τὸ γράφειν τὰ ψηφίσματα.

Παρατηρήσεις
  1. παραδέχεται, προδῷ, συνίῃ, συναγάγῃ: α) Να αντικατασταθούν χρονικά οι τύποι β) Να γραφεί το β΄ενικό της προστακτικής του ίδιου χρόνου
  2. τίνων, μηδείς, τις, οἷς, αὐτὴν: Να γράψετε τον ίδιο τύπο στον άλλο αριθμό
  3. ὢν, γράψαντες: Να αναγνωριστούν συντακτικά οι μετοχές και να αναλυθούν σε δευτερεύουσες πρότασεις.
  4. Ὑπὲρ τίνων οὖν οἴεσθε δεῖν τὰς εἰσαγγελίας γίγνεσθαι: Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση της πρότασης.
  5. ἵνα μὴ ἀγνοῇ μηδείς, ἐάν τις τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων καταλύῃ, παρ᾽ οἷς ἔστιν καὶ τὸ γράφειν τὰ ψηφίσματα : Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι προτάσεις.
  6. ἐάν τις πόλιν τινὰ προδῷ : Να αναγνωρισθεί ο υποθετικός λόγος (αφού εντοπισθεί η απόδοσή του) και να μετατραπεί έτσι, που να δηλώνει το πραγματικό και την απλή σκέψη του λέγοντος.
Αγαθή τύχη

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

   Για ποιες κατηγορίες πιστεύετε ότι πρέπει να ασκούνται εισαγγελίες; Την απάντηση την έχετε γράψει αναλυτικά στο νόμο, ώστε να τη γνωρίζουν όλοι. Όποιος, λέει ο νόμος, καταργήσει την εξουσία του δήμου των Αθηναίων (και πολύ σωστά, δικαστές, διότι αυτή η κατηγορία δεν επιδέχεται κανενός είδους καθυστέρηση, αλλά πρέπει να εισαχθεί στο δικαστήριο το συντομότερο δυνατόν), ή συνωμοτήσει για την κατάργηση των εξουσιών του δήμου, ή συγκροτήσει παράνομη ομάδα ή προδώσει κάποια συμμαχική πόλη, πλοίο, πεζό ή ναυτικό στράτευμα, καθώς και όποιος αγορητής από το βήμα της εκκλησίας του δήμου δωροδοκείται για να μη δίνει επωφελείς συμβουλές στο δήμο των Αθηναίων. Όλα τα προηγούμενα αναφέρονται σε όλους τους πολίτες (διότι αυτά τα αδικήματα μπορεί να διαπραχθούν από όλους), εκτός από το τελευταίο χωρίο του νόμου, που απευθύνεται μόνο στους ρήτορες, αφού αυτοί έχουν τη δυνατότητα να διατυπώνουν τα ψηφίσματα.


Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ





 Κύριε 
σού έφερα το πρόσφορο 
ζεστή ακόμα η σάρξ με σφραγίδα 
εδώ το χαρτονόμισμα να δώσεις κάτι στο κερί 
που σου διαβάζει οδυρμούς εν περιλήψει 
κι εδώ είναι το χαρτί με των ψυχών τα ονόματα. 
Όσα μπορείς αγίασον. 

 Για την Ελένη κυρίως ενδιαφέρομαι 
ήτανε κάποτε η μάνα μου. Τώρα δεν ξέρω 
τι συγχωνεύσεις έκανες 
αν σε κοινό αυλάκι ρέει 
το ίδιο αίμα με το ξένο 
αν το αδειάζεις ως απόβλητο 
εκεί που υδρεύονται οι πίστεις 
αν το επεξεργάζεσαι βαφή για τα τριαντάφυλλα 
βαφή για τον θυμό των άυλων πραγμάτων 
- να ρίχνεις καμιά στάλα από δαύτο 
στο μαύρο που ’ναι οι πληγές - αίμα δικό τους είναι. 

Ελένη. Να σ’ την δείξω μην την μπερδέψεις 
με άλλες έτσι που κατάργησες τα επίθετα 
κατάργησες τις ανομοιότητες. 
Μόνο διακριτικό που τους απέμεινε 
είναι πόσο τους ξέχασαν 
και πόσο ακόμα τους θυμούνται. 
Αλλά αυτό εσένα μάλλον σε μπερδεύει. 
Το έργο σου εσύ το αναγνωρίζεις 
απ’ το ευδιάκριτο εκείνο αδιακρίτως. 

Ελένη Ελένη - άσε τον Αθανάσιον 
τον έχω αναλάβει εγώ αυτόν 
τον αναπαύω εγώ αυτόν σε πουπουλένια κλάματα. 
Τη μάνα μου αγίασον. 

Έλα πιο κάτω να σ’ την δείξω. 
Είναι εκείνη η συρμάτινη φουρκέτα. 
Διχαλωτή αιωρείται σαν κεραίες 
σβησμένου αποτυπώματος μικρού σαλιγκαριού. 

Έτσι έζησαν τα λιγοστά μαλλιά της. 
Γυροφέρνοντας το σχήμα ενός κότσου 
ίδιος με ασθενικό σαλιγκαριού καβούκι 
που όλο ξεγλιστρούσαν και κατέρρεαν 
αδύναμοι οι κύκλοι του απ’ τη περιέλιξή τους. 
Και η φουρκέτα - συνέχισε μάνα για λίγο εσύ 
να τρέξω εγώ να πιάσω τον κρυφτούλη ήχο 
της πτώσης άφθαρτα όπως χτυπά 
επάνω στην πλακόστρωτη την πατρική επιφάνειά μου. 

Αυτή είναι, δες την καλά. 
Κοίτα μη μου αγιάσεις ξένη μάνα 
και γίνει η στοργική ορφάνια μου 
μετά από τόσα χρόνια μητριά μου.


 Κική Δημουλά, Η εφηβεία της λήθης, 1994




Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

Θέμα Προσομοίωσης για την κακοποίηση των ζώων (Πανελλαδικές 2018)

ΚΕΙΜΕΝΟ  

Άνθρωπος και ζώα: απροσδόκητα οφέλη

   Η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα ανάγεται σε πολλά χρόνια πριν, ίσως περισσότερα από 50.000. Αναφερόμενοι στα δημοφιλέστερα κατοικίδια της σύγχρονης εποχής, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο σκύλος εξημερώθηκε πριν από περίπου 35.000 χρόνια, ενώ η γάτα 9.500 χρόνια πριν. Οι λόγοι που οδήγησαν τον άνθρωπο να επιθυμεί τη συντροφιά των ζώων σχετίζονταν με την επιβίωσή του στη γη: ο σκύλος ήταν ένας χρήσιμος βοηθός για διάφορες εργασίες, η γάτα ένας απαραίτητος σύμμαχος εναντίον των τρωκτικών, τα αιγοπρόβατα πηγή τροφής και ένδυσης. Σήμερα τα κατοικίδια μπορεί να έχουν χάσει σε ένα μεγάλο βαθμό την αρχική τους λειτουργία, αλλά αυτό δεν έχει μειώσει την ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκεται σε επαφή μαζί τους. Σύμφωνα με τη World Society for the Protection of Animals το 2008 υπολογίζεται ότι συμβιώνουν στο σπίτι μαζί με ανθρώπους 342 εκατομμύρια σκύλοι σε 93 χώρες και 281 εκατομμύρια γάτες σε 81 χώρες. Η διάδραση όμως του ανθρώπου με τα ζώα δεν περιορίζεται μόνο στα κατοικίδια. Ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων εργάζονται με ζώα, αφού παγκοσμίως υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1,5 δισεκατομμύριο βοοειδή, 2 δισεκατομμύρια αιγοπρόβατα και 20 δισεκατομμύρια πουλερικά.

  Μία από τις σημαντικότερες έννοιες στη μελέτη της σχέσης του ανθρώπου με τα ζώα αποτελεί ο όρος του δεσμού, ο οποίος τοποθετείται την περίοδο της εξημέρωσης των διαφόρων ειδών. Η ισχύς του δεσμού επέτρεψε στα ζώα από κατοικίδια, να θεωρούνται μέλη της οικογένειας του ατόμου. Σύμφωνα με την Αμερικανική Κτηνιατρική Εταιρία «ο δεσμός μεταξύ ανθρώπου και ζώου είναι μια αμφίδρομα ωφέλιμη και δυναμική σχέση, που επηρεάζεται από συμπεριφορές απαραίτητες για την υγεία και την ευεξία και των δύο. Αυτή συμπεριλαμβάνει, αλλά δεν περιορίζεται, συναισθηματικές, ψυχολογικές και σωματικές αλληλεπιδράσεις ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος».

   Η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, όπως προαναφέρθηκε, έχει ξεπεράσει τα στενά όρια της χρησιμότητας για την επιβίωση. Στη σύγχρονη εποχή ο άνθρωπος εξακολουθεί να επωφελείται από τη συνύπαρξη με τα άλλα μέλη της πανίδας, χρησιμοποιώντας ορισμένα από αυτά για θεραπευτικούς σκοπούς. Η θεραπεία με ζώα σύμφωνα με τη Delta Society (μία από τις μεγαλύτερες μη κερδοσκοπικές οργανώσεις για τη θεραπεία με ζώα στην Αμερική) ορίζεται ως «η κατευθυνόμενη παρέμβαση κατά την οποία ένα ζώο που πληροί συγκεκριμένα κριτήρια, αποτελεί μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας». Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει ειδικά εκπαιδευμένα ζώα και επαγγελματίες που εργάζονται ως συνθεραπευτές. Η θεραπεία μέσω ζώων εστιάζεται στη βελτίωση της ανθρώπινης σωματικής, νοητικής, συναισθηματικής και κοινωνικής λειτουργίας και για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται σκύλοι, γάτες, άλογα, γαϊδούρια, δελφίνια, πουλιά, ψάρια, ινδικά χοιρίδια και κουνέλια. Ο ρόλος των ζώων στο θεραπευτικό πλαίσιο περιγράφεται από τα οφέλη που έχουν ήδη προαναφερθεί για τα κατοικίδια. Επιπρόσθετα όμως, μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες για τη συζήτηση μεταξύ του θεραπευτή και του θεραπευόμενου. Επίσης, η παρουσία τους συνεισφέρει ώστε το μέρος όπου πραγματοποιείται η παρέμβαση να φαίνεται λιγότερο απειλητικό και περισσότερο δελεαστικό, αφού τα περιβάλλοντα που εμπλέκουν ζώα είναι περισσότερο φιλικά και άνετα σε νέους θεραπευόμενους, προσφέροντας την αίσθηση ασφάλειας και ζεστασιάς.

  Συμπερασματικά, τα οφέλη από την ύπαρξη ζώων στη ζωή του ανθρώπου είναι πλέον καταγεγραμμένα και κοινά αποδεκτά. Την επόμενη φορά που θα σκεφτούμε την υιοθεσία ενός κατοικίδιου μπορούμε να λάβουμε υπόψη μας τα προαναφερθέντα στοιχεία, ώστε να πάρουμε την καταλληλότερη απόφαση. Δεν πρέπει να λησμονούμε, όμως, ότι ένα ζώο συντροφιάς θα έχει ανάγκη τη φροντίδα μας για όλη τη ζωή του, κατά τη διάρκεια της οποίας θα μας προσφέρει στιγμές ξεκούρασης, διασκέδασης, ξεγνοιασιάς γεμάτες συναισθήματα (χαρά, ανακούφιση, θλίψη κ.ά.).

Μάριος Παγκράτης, Ψυχολόγος MSc 
(διασκευασμένο κείμενο από τον ιστότοπο: http://www.mariospagkratis.gr/anthropos-kai-zoa.html

ΘΕΜΑΤΑ

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις
                                                                                                                             25 μονάδες
Β2. Να βρείτε δύο τρόπους και δύο μέσα πειθούς στο κείμενο
                                                                                                                               4 μονάδες
Β1. Να αναπτύξετε σε 70-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: «ο δεσμός μεταξύ ανθρώπου και ζώου είναι μια αμφίδρομα ωφέλιμη και δυναμική σχέση, που επηρεάζεται από συμπεριφορές απαραίτητες για την υγεία και την ευεξία και των δύο.»
                                                                                                                             10 μονάδες
Β3. Να δώσετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: διάδραση, ευεξία, εστιάζεται, δελεαστικό, ζεστασιάς.
                                                                                                                              5 μονάδες
Β4. Να βρείτε τα δομικά μέρη και το είδος της τρίτης παραγράφου του κειμένου: « Η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα… ασφάλειας και ζεστασιάς»
                                                                                                                              6 μονάδες
Β5. Να μεταφέρετε τις παρακάτω περιόδους στο άλλο είδος σύνταξης (από ενεργητική σε παθητική και το αντίστροφο) :
Α. Η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, όπως προαναφέρθηκε, έχει ξεπεράσει τα στενά όρια της χρησιμότητας για την επιβίωση.
Β. Ο ρόλος των ζώων στο θεραπευτικό πλαίσιο περιγράφεται από τα οφέλη που έχουν ήδη προαναφερθεί για τα κατοικίδια.
                                                                                                                               10 μονάδες
Γ. Η κακοποίηση των ζώων είναι μια μορφή βίας που ασκείται από τον άνθρωπο παράλληλα με τις άλλες της μορφές. Αναλαμβάνετε να συντάξετε ένα άρθρο για την ηλεκτρονική εφημερίδα της τάξης σας με το οποίο θα παρουσιάζετε χαρακτηριστικές εκφάνσεις του φαινομένου και θα προτείνετε τρόπους δραστικής αντιμετώπισής του.
                                                                                                                               40 μονάδες

Έρευνα-Επιμέλεια: Ελένη Κ. Παπαδοπούλου, φιλόλογος

Τετάρτη, 2 Μαΐου 2018

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ (ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ)




Αναδημοσίευση από το 48ο τεύχος του περιοδικού Fractal

http://fractalart.gr/apo-ti-syggrafi-stin-taxi/
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Από τη (συγ)γραφή στην τάξη: δημιουργικές συναντήσεις,  αμφίδρομες σχέσεις με τη διαμεσολάβηση των ΤΠΕ

ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, φιλόλογος, ΜΑ- εκπαιδευτικός Δ.Ε.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΥΛΩΝΑ, φιλόλογος, ΜΑ Θεατρολογίας, συγγραφέας

Τετάρτη, 25 Απριλίου 2018

Πώς τα πας με την απώλεια; (Μόνο τικ. Μονό)

 Η καλή φίλη και συνάδελφος Αλεξάνδρα Μυλωνά μοιράστηκε μαζί μας το 2015 μια ανέκδοτη δημιουργική της απόπειρα που αναδύει έντονα αρώματα από τη Θεσσαλονίκη μας αλλά κι από την ποντιακή παράδοση .



Τον Φεβρουάριο του 2018, το διήγημα συμπεριλήφθηκε στη Συλλογή Διηγημάτων από τις εκδόσεις Οροπέδιο  με τίτλο: Πώς τα πας με την απώλεια; σσ.43-51



 Η συγγραφέας Αλεξάνδρα Μυλωνά εργάζεται στο Καλλιτεχνικό Σχολείο Θεσσαλονίκης ως φιλόλογος και ηθοποιός-σκηνοθέτις.


  Μόνο τικ. Μονό


















Κυριακή, 15 Απριλίου 2018

Μεσσιανισμός (Προτεινόμενο θέμα Νεοελληνικής Γλώσσας)




ΚΕΙΜΕΝΟ

Μεσσιανισμός

    Όταν η δημοκρατία λειτουργεί ομαλά, και το κοινωνικό σύνολο δεν επηρεάζεται από καμιά ψύχωση, η λογική γίνεται ο αποφασιστικός παράγων για την εκτίμηση των πολιτικών προγραμμάτων και για την επιλογή των οργάνων της διοικήσεως. Κατά σοφή δε οικονομία έχει γίνει δεκτό ότι η διάρκεια της τετραετίας είναι επαρκής, για να λειτουργήσει ορθολογικά η πολιτική κρίση των διοικούμενων. Ο μεσσιανισμός διεκδικεί την κατάργηση της κοινωνικής κρίσεως και αξιώνει την παράδοση άνευ όρων, μονοπωλώντας υπέρ ενός ατόμου και την κρίση και τα μέσα για την αντιμετώπιση και τη λύση των προβλημάτων της δημόσιας ζωής.

    Δύο είναι οι κύριες μορφές του μεσσιανισμού, ο μυστικιστικός και ο δικτατορικός. Για να ευνοηθεί ο μεσσιανισμός απαιτείται μειωμένη δύναμη αντιστάσεως της ορθής κρίσεως και όταν ο ψύχραιμος κοινωνικός ορθολογισμός υποχωρεί, τείνει να καταλάβει τις θέσεις που εκκενούνται, ο κοινωνικός μυστικισμός. Ο κοινωνικός μυστικισμός είναι κατάσταση συγγενική με τη μοιρολατρία υπό την έννοια μίας εκούσιας απαλλοτριώσεως της συλλογικής πολιτικής ευθύνης υπέρ του ενός. Στην περίπτωση του μυστικιστικού μεσσιανισμού το κοινωνικό σύνολο αυτοπαραδίδεται με τον δημοκρατικό οπλισμό του, ο οποίος ταχύτατα απορρίπτεται στα άχρηστα. Στην περίπτωση του δικτατορικού μεσσιανισμού το κοινωνικό σύνολο και οι θεσμοί του κατακτώνται με τη βία, αλλά η πρακτική συνέχεια και στις δύο περιπτώσεις είναι ταυτόσημη. Η δημοκρατία αποπνίγεται και στη θέση της υποκαθίσταται η δικτατορία. 

   Οι μεσσίες και οι δικτάτορες είναι πλασμένοι από την ίδια ύλη. Στην καλύτερη περίπτωση είναι σφετεριστές των δημοκρατικών δικαιωμάτων του λαού, στη χειρότερη και συνηθέστερη, είναι πολιτικοί τυχοδιώκτες. «Καλύτερη» πρέπει να θεωρηθεί η περίπτωση της αυτόβουλης από μέρους του λαού, εκχωρήσεως των δημοκρατικών του δικαιωμάτων – η χαρακτηριστικότερη περίπτωση κοινωνικής ψυχώσεως – οπότε έχουμε το φαινόμενο του κοινωνικού μυστικισμού στη νοσηρότερή του εκδήλωση. Η ψυχολογική ιδιοσυστασία των μεσσιών δε διαφέρει και πολύ από την ιδιοσυστασία των δικτατόρων. Αν οι μεσσίες εκμεταλλεύονται ή δημιουργούν την κοινωνική ψύχωση που ευνοεί την προβολή τους, ουσιαστικά δεν αποβλέπουν παρά στη μονοκρατορική άσκηση της εξουσίας, οποιαδήποτε κι αν είναι τα ενδιάμεσα στάδια για την κατάκτησή της. Οι υποψήφιοι δικτάτορες στον ίδιο αντικειμενικό σκοπό αποβλέπουν, μόνο που είναι πιο αδίστακτοι στην πραγμάτωση του σκοπού αυτού. Το γεγονός ότι η δημοκρατία παρέχει όλες τις δυνατότητες για την πολιτική επιβολή μίας προσωπικότητας, αρκεί για ν’ αφαιρέσει απ’ οποιαδήποτε  απόπειρα ανώμαλης ανόδου στην αρχή το ηθικό της έρεισμα, μετατάσσοντάς την στον πολιτικό τυχοδιωκτισμό. (…..) 

   Ο μεσσιανισμός είναι παραγωγός και παράγωγο των ψυχώσεων. Μπορεί, δηλαδή, και να επηρεάσει την κοινωνική ψυχολογία αλλά και να αναδυθεί ως συνέπεια της ομαδικής υστερίας, σαν αντίδοτο σ’ ό,τι η υστερία αυτή προεξοφλεί ως απειλή ή ως κίνδυνο. Η εμφάνιση του μεσσιανισμού, εκτός του ότι ανταποκρίνεται σε νοσηρές κοινωνικές ή πολιτικές καταστάσεις, προϋποθέτει και μία ροπή του κοινωνικού συνόλου που χαρακτηρίζει πρακτικές κοινωνικές ανάγκες που πειθαρχούν στη δική τους λογική που ακολουθεί μια κοίτη καθορισμένη από την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας: πουθενά δεν έχει σημειωθεί αντιστροφή του ρεύματος. Ό,τι δίνει την εντύπωση αντιστροφής είναι μονάχα ευφυής σκηνογραφία η οποία όμως δεν αντέχει στην πρώτη δυνατή ριπή. Οι μεσσιανισμοί είναι επικινδυνότατες παρενθέσεις στην ομαλή πολιτική ζωή των λαών, ακριβώς διότι, για να ασκήσουν τη γοητεία τους, χρειάζονται την παραπλανητική σκηνογραφία που θολώνει πρόσκαιρα την ορθή κοινωνική κρίση. Αλλά μέσα σ’ αυτό το πρόσκαιρα υπάρχει μεγάλος χώρος για την περιπέτεια. 

Χουρμούζιος, Αιμίλιος. Η περιπέτεια μιας γενεάς : Κοινωνικοπολιτικά δοκίμια / Αιμ. Χουρμούζιου. - Αθήνα : Εκδόσεις των Φίλων, 1976, σ. 224. 

ΘΕΜΑΤΑ

Α.  Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου (90-110 λέξεις)
                                                                                                                                       Μονάδες 25
Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 70-80 λέξεων το νόημα της παρακάτω περιόδου: «Οι μεσσιανισμοί είναι επικινδυνότατες παρενθέσεις στην ομαλή πολιτική ζωή των λαών, ακριβώς διότι, για να ασκήσουν τη γοητεία τους, χρειάζονται την παραπλανητική σκηνογραφία που θολώνει πρόσκαιρα την ορθή κοινωνική κρίση.»
                                                                                                                                       Μονάδες 10

Β2. α) Με ποιον/ποιους τρόπους αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος του κειμένου;
                                                                                                                                        Μονάδες 7

       β)  Να εντοπίσετε και να καταγράψετε στο τετράδιό σας τρεις διαρθρωτικές λέξεις της τελευταίας παραγράφου
                                                                                                                                        Μονάδες 3
Β3. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: αξιώνει, υποκαθίσταται, σφετεριστές, έρεισμα, νοσηρές
                                                                                                                                        Μονάδες 5

      β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: ταυτόσημη, αντικειμενικό, αφαιρέσει, πρόσκαιρα, συλλογικής
                                                                                                                                         Μονάδες 5
Β4. α) Να εντάξετε το παραπάνω απόσπασμα στο κειμενικό είδος, όπου ανήκει,  με τεκμηριωμένο τρόπο
                                                                                                                                         Μονάδες 2,5
     β) Να μεταφέρετε από το κείμενο από το κείμενο στο τετράδιό σας δύο φράσεις με ποιητική χρήση γλώσσας.
                                                                                                                                         Μονάδες 2,5
Γ.  Σ΄ένα άρθρο 500 λέξεων που θα δημοσιευθεί στο περιοδικό του σχολείου σας να αναφερθείτε α) στους παράγοντες που ευνοούν την επικράτηση του μεσσιανισμού σε μια κοινωνία και β) στους τρόπους θωράκισης ανθρώπων και λαών απέναντι σε κάθε πρακτική με μεσσιανικό χαρακτήρα.
                                                                                                                                           Μονάδες 40


Έρευνα-Επιμέλεια Κριτηρίου: Ελένη Παπαδοπούλου, Φιλόλογος ΜΑ-Εκπαιδευτικός





Τετάρτη, 28 Μαρτίου 2018

Μηχανουργείο και Λογοτεχνία

Το κτηριακό συγκρότημα της Σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων "Χαμηδιέ" κατασκευάστηκε το 1903 και αποτελούσε τμήμα του οθωμανικού ορφανοτροφείου Ισλαχανέ. Στη Σχολή λειτουργούσε μηχανουργείο, ξυλουργείο, χυτήριο και σιδηρουργείο όπου φοιτούσαν ορφανά παιδιά. Μετά από πολλές και καταστροφικές ανθρώπινες επεμβάσεις στα κτήρια που εκτείνονταν σε μια μεγάλη έκταση που έφτανε μέχρι τη σημερινή οδό Αγίου Δημητρίου, απέμεινε ο χώρος των εργαστηρίων, που μετά την αποκατάστασή του έχει μετατραπεί σε Πολυχώρο Πολιτισμού στην οδό Ελ. Ζωγράφου (απέναντι από τα κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας). Έτσι, επιτεύχθηκε και η επανάχρηση του αξιόλογου συγκροτήματος της παλιάς πόλης της Θεσσαλονίκης. Στον χώρο εκπονούνται εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται και στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Ειδικά, μπορεί να γίνει πολύ εποπτική η επίσκεψη για τους μαθητές των ΕΠΑΛ και ενδείκνυται για μαθητές με προβλήματα όρασης, καθώς διαθέτει ενημερωτικό υλικό στη γραφή Braille.

βίντεο με δραματοποιήσεις


Στους χώρους της έκθεσης με τις βιοτεχνικές χρήσεις, οι επισκέπτες μπορούν να αναστοχαστούν τα ιστορικά, πολιτιστικά, κοινωνιολογικά αλλά και λογοτεχνικά συμφραζόμενα της Θεσσαλονίκης των αρχών του 20ου αιώνα.
Ειδικότερα, οι αναφορές λογοτεχνών στα τεχνικά επαγγέλματα, τη βιοπάλη και την παιδική εργασία
βρίσκουν εικόνες στα καλοδιατηρημένα εκθέματα
Τόρνοι

Το παιδί, από δώδεκα χρονώ, έπιασε δουλειά σ' ένα μηχανουργείο. Επειδή ο νόμος έλεγε από δεκατεσσάρω και πάνω, κάνανε τ' αδύνατα δυνατά για να πιάσει δουλειά. Ήθελε να βοηθήσει τη μάνα του. Τώρα ήτανε δεκαπέντε χρονώ, δούλευε πάντα στο μηχανουργείο και το βράδυ πήγαινε σε τεχνική σχολή. Το κακό πρωτοφανερώθηκε ένα απόγευμα, στο μηχανουργείο, την ώρα που δούλευε. Τόπιασε ένας βήχας πολύ δυνατός — έβηχε τον τελευταίο καιρό, μα δεν είχε δώσει σημασία, — και ξαφνικά έβγαλε αίμα. Το πήγανε στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Το είδανε στις ακτίνες. Του βγάλανε και πλάκα. Ήτανε πειραγμένος ο αριστερός πνεύμονας.
— Ανάπαυση, καλό φαΐ, καθαρός αέρας ! είπε ο γιατρός στη μάνα, που το βλέμμα της ήτανε γεμάτο φόβο, ακόμα πιο βαθύ φόβο από άλλοτε.
Και πρόσθεσε:
— Επίσης, προσοχή στον ψυχικό παράγοντα!
Αντώνης  Σαμαράκης, Ζητείται Ελπίς, ο Τοίχος, 1954




…Αργότερα η μάνα του τον έστειλε στο μαγαζί του θείου που’ χε μηχανές και μαστόρους να μάθει την τέχνη κι ο Αργύρης είδε από πολύ μικρός τα γυαλιστερά σίδερα, όχι σαν παιχνίδια, μα για δουλειά. Ο θείος του τον είχε για θελήματα, να σκουπίζει τη μηχανή, να μαζεύει τα εργαλεία.
[…] Ο τόρνος με τα μηχανήματα και τις λαβές ήταν ένα μυστήριο που θαρρούσε πως ποτέ δε θα το νιωθε…
Αντρέας Φραγκιάς, Άνθρωποι και σπίτια, 1955




Στο τραπέζι ο πατέρας μου είπε ότι αύριο ξεκινάει τη δουλειά. Σ’ ένα μηχανουργείο στον Πειραιά. Τα λεφτά δεν είναι καλά. Το ξέρει, τον πληρώνουν, λέει, κάτω από το βασικό. Αλλά, τι να κάνεις… Δεν γίνεται αλλιώς. Δεν μπορεί να περιμένει άλλο για μια καλύτερη δουλειά.
Ευγενία Φακίνου, Αστραδενή, 1987
Προϊόντα παραγωγής

μέσα στο συγκρότημα υπήρχε και το παλιό 3ο Γυμνάσιο Αρρένων, για το οποίο έγραψαν οι λογοτέχνες απόφοιτοί του Γιώργος Ιωάννου και Ηλίας Πετρόπουλος.
Ο Πολυχώρος Πολιτισμού "Χαμηδιέ" αποτελεί σημείο αναφοράς και πόλο έλξης για την τοπική κοινωνία και συνιστά επικουρικό διδακτικό μέσο για διαθεματικές προσεγγίσεις σε όλα τα μαθήματα. 
Η κ. Αρετή Κονδυλίδου, Λαογράφος-Κοινωνική Ανθρωπολόγος επιμελήτρια της έκθεσης
και υπεύθυνη των εκπαιδευτικών προγραμμάτων
Επικοινωνία: 2310206910, 2310213800

Παρασκευή, 9 Μαρτίου 2018

Κάλβος : Σφαγή της Χίου και της Συρίας

  Οι στίχοι του Ανδρέα Κάλβου ενέπνευσαν τον Γάλλο ζωγράφο Ντελακρουά να αποδώσει τη σφαγή της Χίου. Η φωτογραφία του πολεμικού ανταποκριτή για το λουτρό αίματος στη Συρία δεν είναι προϊόν έμπνευσης, αλλά προσπάθεια ενημέρωσης της παγκόσμιας κοινότητας για τις σφαγές που συντελούνται σ' αυτή τη χώρα. Οι στίχοι του Κάλβου πάντα επίκαιροι, πάντα ταιριαστοί με την αδηφάγα πολεμική μανία των άδικων. Εξάλλου, ο πόλεμος και οι βαρβαρότητές του θα μαίνονται παντού και πάντα " ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ" (Θουκυδίδη, 3, 82, 2).

Μάθημα λογοτεχνίας με φιλολογικά, ιστορικά, καλλιτεχνικά και κοινωνιολογικά περικείμενα

Ανδρέας Κάλβος

 Ωδή έκτη. Εις Χίον

 ιζ΄.
    Ω λαιμοί των αθώων
παιδιών μας, ω πλευρά
σεβάσμια των μητέρων,
γερόντων κόμαι εις τ' αίμα
                αθλίως βρεγμέναι!

Musée du Louvre
Η καταστροφή της Χίου
φωτ. Ελένη Παπαδοπούλου


Ωδή Ογδόη. Eις Aγαρηνούς

ις΄.
    H σάλπιγγα, τα τύμπανα
σας προσκαλούν• αδίκους
ασυνέτους πολέμους
φέρετε, κατασφάξατε
                τα έθνη αθώα.     

                 ιζ΄.
    Όχι μόνον τον ίδρωτα,
αλλά και τ' αίμα οι τύραννοι
ζητούσιν απόσας,
κ' αφ' ου ποτάμια εχύσατε
                μήπως τους φθάνει.     

                 ιη΄.
    Tην πνοήν σας αχόρταστοι
επιθυμούν• αλλοίμονον
αν ποτε επί τα σφάγια
των τυράννων αναστε-
 -νάξη η ψυχή σας.  
       
Ο δρόμος ένα ποτάμι αίματος από τις σφαγές αθώων στη Συρία
 http://annoyingsuff.blogspot.gr/2016/02/blog-post_22.html