Κυριακή, 14 Ιουνίου 2020

Εξεταστικό θέμα προσομοίωσης Νεοελληνικής Γλώσσας & Λογοτεχνίας



Καλή επιτυχία!!!

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Δημιουργικότητα της «απόγνωσης»


Η εγκατάσταση της Καλλιόπης Λεμού «At Crossroads» που τοποθετήθηκε το 2009, ως μέρος μιας τριλογίας, μπροστά από την Πύλη του Βραδεμβούργου. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα καλλιτέχνις που ασχολήθηκε με το μεταναστευτικό ζήτημα. Οι βάρκες στο έργο ανήκαν σε μετανάστες.
Εικόνες από τους προσφυγικούς καταυλισμούς της Λέσβου κάνουν καθημερινά τον γύρο της οικουμένης μέσα από τα τηλεοπτικά πλάνα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για πρώτη φορά όμως απασχόλησαν τη διεθνή κοινότητα της τέχνης, καθώς ο παγκοσμίου φήμης Αϊ Γουέι Γουέι επισκέφθηκε τις γιορτινές ημέρες το νησί του Αιγαίου και ανέβασε φωτογραφίες στον λογαριασμό του στα social media. Κυνηγημένος από το κινεζικό καθεστώς, στερήθηκε το διαβατήριο και την ελευθερία λόγου, ο εικαστικός έθεσε στο επίκεντρο της δουλειάς του τα πιο σπουδαία θέματα για την πορεία της πατρίδας του μέσα στον χρόνο. Καταξιώθηκε στη Δύση και θεωρείται ένας από τους παγκόσμιους σταρ της τέχνης. Στη Μυτιλήνη ανακοίνωσε μάλιστα ότι θα σχεδιάσει και ένα μνημείο αφιερωμένο στα θύματα, το οποίο θα τοποθετηθεί στο νησί.
Η αμφίπλευρη προβολή
Η εκτεταμένη δημοσιότητα που πήρε η αυτοψία του σίγουρα επιταχύνει την παγκόσμια ευαισθητοποίηση για το προσφυγικό ζήτημα και τη δύσκολη κατάσταση που ζει η Ελλάδα. Αναρωτιέται όμως κανείς μήπως τα οφέλη της προβολής τα μοιράζονται συχνά και οι ίδιες οι προσωπικότητες –όπως η Σούζαν Σάραντον που προηγήθηκε του Κινέζου καλλιτέχνη– ενδυναμώνοντας την πτυχή της κοινωνικής τους δράσης. Είτε το θέλουμε είτε όχι, το ανθρώπινο δράμα των σημερινών μεταναστών όπως κάποτε και των εκάστοτε επαναστατημένων ή εμπόλεμων, γίνεται «της μόδας». Προς επίρρωσιν, το 2016 θα γίνουν εικαστικές εκθέσεις γύρω από το θέμα αυτό στη Γαλλία και την Τουρκία, ενώ είναι σαφές ότι επιμελητές και διευθυντές μουσείων θα στρέψουν το βλέμμα τους στη δημιουργικότητα της «απόγνωσης».
Και οι Έλληνες καλλιτέχνες; Πόσο συγκινούνται από τις ιστορίες των χιλιάδων κυνηγημένων που φτάνουν στις ακτές μας και προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα στην Αθήνα; Δύο ήταν οι πρωτοπόροι: Η Καλλιόπη Λεμού ήδη από το 2006 έχει κάνει σειρά έργων χρησιμοποιώντας τις εγκαταλελειμμένες βάρκες των δουλεμπόρων, ενώ ο Κώστας Βαρώτσος ύστερα από ανάθεση των Ιταλών έφτιαξε το 2012 ένα εμβληματικό μνημείο στο λιμάνι του Οτράντο, στο Ιόνιο Πέλαγος.
«Το 2003 σε ένα από τα ταξίδια από το Λονδίνο, όπου ζω μόνιμα, στις Οινούσες, έκανα με την οικογένειά μου μια στάση στη Χίο. Εκεί, στην περιοχή Παντουκιός, είδα πεταμένες στην ακτή μερικές βάρκες που είχαν τρύπες στον πάτο τους. Ενας καραβομαραγκός μού εξήγησε ότι τις συνέλεξαν οι αρχές της Χίου από διάφορες τοποθεσίες στο νησί και του τις έφεραν για να τις καταστρέψει. Τις είχαν αφήσει πίσω τους οι μετανάστες που ήθελαν να περάσουν στην Ευρώπη και ήταν τα δουλεμπορικά σκάφη», μας εξηγεί η Καλλιόπη Λεμού.
«Ο πατέρας μου ήταν καπετάνιος μεν αλλά δεν είχαμε κάποιον συγγενή που να μετανάστευσε. Ωστόσο αισθάνθηκα τεράστια συγκίνηση και σύνδεση με τις βάρκες, σαν να είχα κάνει εγώ το ταξίδι αυτό. Παρακάλεσα τον καραβομαραγκό να μην τις διαλύσει, θέλοντας να πάρω άδεια από τις αρχές του νησιού για να τις μετατρέψω σε έργα. Πράγματι έπειτα από συνεννόηση, κατάφερα να μου τις παραχωρήσουν και έτσι ξεκίνησε το δικό μου ταξίδι στην τέχνη με μια ενότητα που με απασχολεί ακόμα».
Αρχικά εξέθεσε στην Ελευσίνα μερικές βάρκες σε όρθια στάση, όπως το σήμα στους αρχαίους τάφους. Υστερα στην Κωνσταντινούπολη, μετά στην Πύλη του Βραδεμβούργου στο Βερολίνο. Πέρυσι έκανε μια εγκατάσταση στο Βυζαντινό Μουσείο. Σε ένα δουλεμπορικό πλοιάριο κόλλησε δέκα χιλιάδες τάματα από αλουμίνιο, με αληθινά ονόματα και ημερομηνίες γέννησης μεταναστών που έκαναν τον δύσκολο πλου προς αυτό που νόμιζαν ότι μπορεί και να είναι η «Γη της Επαγγελίας».
Σιωπή μπροστά στην τραγωδία
[…]
Το 2012, ο Ιταλός περιφερειάρχης της περιοχής τηλεφώνησε στον Κώστα Βαρώτσο και του ζήτησε να κάνει ένα έργο με το κουφάρι του «Kateri i Radës». «Δέχθηκα αμέσως», λέει ο καλλιτέχνης. «Όμως δεν είχα υπολογίσει πόσο δύσκολο ήταν να δουλέψω πάνω σε ένα τόσο φορτισμένο πράγμα. Ένιωθα συνέχεια τον θάνατο. Και εστίασα όλες τις δυνάμεις μου στο να κάνει το πλοιάριο αυτό ένα άλλο ταξίδι προς τη ζωή μέσα από την τέχνη. Δεν ήθελα ένα μοιρολόι, αλλά ένα μνημείο για τους ανθρώπους αυτούς. Στα εγκαίνια ήρθαν οι συγγενείς τους και με κοίταγαν με αυτό το έντονο βλέμμα του πένθους τόσο καιρό μετά. Ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία», συμπληρώνει ο εικαστικός.
Σιωπηλός στον πόνο
«Λίγα χρόνια πριν είχα δεχθεί μια πρόταση να πάω στο Μαυροβούνιο, που προσπαθούσε να συνέλθει από τις πληγές του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία. Ξαφνικά οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι που είχαν βομβαρδίσει και διαλύσει τη χώρα, έστελναν τους επιμελητές και τους γκαλερίστες, τους διευθυντές μουσείων και τους θεωρητικούς να εμπνευστούν από το τραύμα του πολέμου. Πιστεύω ότι μπροστά στον θάνατο, αυτόν που βλέπεις να συμβαίνει μπροστά σου, όπως τώρα με τους πρόσφυγες στα νησιά, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να μείνεις σιωπηλός και στοχαστικός. Τα έργα θα προκύψουν αργότερα. Πρέπει να ξέρεις πώς και, κυρίως, πότε θα αφουγκραστείς τον πόνο. Οσο για το ενδιαφέρον που θα δείξουν οι καλλιτέχνες για την τραγωδία των προσφύγων, ο χρόνος θα δείξει την αντοχή του».
Μαργαρίτα Πουρνάρα,


πηγή: ΠΟΛΥΤΡΟΠΗ ΓΛΩΣΣΑ  http://politropi.greek-language.gr

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

ΣΑΝ ΤΥΨΗ

Ποδίτσες παιχνιδιάρικες και τρυφερά φορμάκια
ζακετούλες ροζ, με φιόγκο, με ζεστή επένδυση.
Εκείνα, όμως, δεν έχουν
μόνο θυμούνται
αυλές και γέλια και παιχνίδια
βλέπουν γονείς στραγγισμένους
ή τους χάνουν
δεν ονειρεύονται
γιατί το μέλλον μια κουκίδα
χωρίς χρώματα χωρίς διαστάσεις

σεντόνια της αθωότητας
μη μου γίνετε τύψη.

 Κούλα Αδαλόγλου, Γιατί το μέλλον μια κουκίδα, Σαιξπηρικόν, 2018, σελ. 36

ΘΕΜΑ Α

Σε μία παράγραφο 50-60 λέξεων να καταγράψετε στοιχεία που αποδεικνύουν το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών για την τραγωδία των προσφύγων (Κείμενο 1).                                                                                      (Μονάδες 15)

ΘΕΜΑ Β

Ερώτημα 1ο
Ποια γεγονότα από το προσφυγικό πρόβλημα εμπνέουν τους καλλιτέχνες και πώς μετουσιώνονται σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα;                                                                                                                                    (Μονάδες 15)

Ερώτημα 2ο
Στο Κείμενο 1 η αρθρογράφος παραθέτει λέξεις ή χωρία σε εισαγωγικά. Να δικαιολογήσετε τη χρήση τους.
                                                                                                                                           (Μονάδες 10)
Ερώτημα 3ο
Πώς συνδέεται ο τίτλος του κειμένου 1: "Δημιουργικότητα της «απόγνωσης" με το περιεχόμενό του;
                                                                                                                                        (Μονάδες 15)
ΘΕΜΑ Γ
Σε ποια τύψη αναφέρεται το Κείμενο 2; Με ποιον τρόπο "συνομιλεί" το Κείμενο 1 με το Κείμενο 2;
Να γράψετε ένα δικό σας κείμενο 200 λέξεων περίπου.
                                                                                                                                     (Μονάδες 15)
ΘΕΜΑ Δ
Να γράψετε ένα κείμενο 300-350 λέξεων στο οποίο να παρουσιάζετε τις προσωπικές σας απόψεις για τη σύγχυση που έχει δημιουργηθεί για την ταυτότητα των ανθρώπων που αποκαλούνται μετανάστες ή πρόσφυγες, περιγράφοντας παράλληλα και τη ζοφερή κατάσταση που αντιμετωπίζουν στη χώρα υποδοχής.
                                                                                                                                        (Μονάδες 30)

Πέμπτη, 7 Μαΐου 2020

για τη γιορτή της Μητέρας...

 Μια υπόμνηση για τη γιορτή της Μητέρας

Μυρωδιές που ανασκαλεύουν μνήμες και σημάδια από  κραγιόν που αφήνουν αποτυπώματα αγάπης. Όπως και να τις ονομάσει κανείς, οι εκδηλώσεις, άδηλες και φανερές, της μητρικής αγάπης μένουν ανεξίτηλες και ανεξάλειπτες, όσα χρόνια κι αν περάσουν, και μεταβιβάζονται στα μελλοντικά παιδιά. Κι αυτός ο κύκλος της διαδοχής συνεχίζεται αέναα, τονίζοντας τη μοναδικότητα και απολυτότητα της Μητέρας.

https://www.facebook.com/pages/%CE%A7%CF%81%CF%85%CF%83%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%B7-%CE%92%CE%BF%CE%B9%CE%BF%CF%85-%CE%9A%CE%BF%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CE%B7/1938736616446672
ΚΡΕΜΑ ΝΥΚΤΟΣ

Από το Μουσείο του Δίου, φωτ. Ελένη Κ. Παπαδοπούλου
Ερχόταν πρώτα η μυρωδιά
κρέμα νυκτός
κι ύστερα έμπαινε η ίδια, η μαμά.
Τώρα πηγαίνω κι εγώ για ύπνο με κρέμα νυκτός.
Όμως το προσκεφάλι έχει βαθιές χαράδρες
γκρεμίζομαι
κόκκινα κουρέλια τα σεντόνια
παφλάζουν, και μετά ηρεμία.
Μια πρόσκαιρα ενυδατωμένη επιδερμίδα
επιπλέει σαν σχεδία
πάνω σε θολό υγρό επαπειλούμενης σήψης.

ΕΥΛΟΓΑ

Στην εύλογη απορία του
γιατί βάζει κραγιόν λίγο πριν τους αποχαιρετήσει,
μα γι' αυτό ακριβώς, απάντησε,
για να 'χουν κάτι από μένα πάνω τους
σαν θα' χω φύγει.

Κούλα Αδαλόγλου, Γιατί το μέλλον μια μικρή κουκίδα,  Σαιξπηρικόν, 2018


Αντίγραφο ψηφιδωτού της Ραβέννα, φωτ. Ελένη Κ. Παπαδοπούλου

Τετάρτη, 29 Απριλίου 2020

Α-λήθεια ή λήθη;


Αναδημοσίευση από το ηλεκτρονικό περιοδικό fractal, τεύχος 71

Διήγημα: “Κρίση πανικού”


Γράφει η Ελένη Παπαδοπούλου // *



– Πώς σας φάνηκε η κηδεία κ. Πηνελόπη;

– Εξαιρετική Λάμπρο μου, ταιριαστή με το ήθος της οικογένειάς σας! Με στενοχώρησε, όμως, η Μαριώ, ήταν κίτρινη σαν το πανί, ζωντανή-νεκρή!
– Α, μην δίνεις σημασία. Έπαιζε θέατρο, για να την λυπηθεί ο κόσμος, να το παίξει θύμα!
– Και γιατί να την λυπηθεί ο κόσμος αγόρι μου; Τι έκανε; Βέβαια, άκουσα τι έγινε πριν ξεκινήσει η τελετή, αν και δεν ήμουν παρούσα σ’ αυτό το τόσο παράξενο και, κατά τη γνώμη μου, παράλογο συμβάν.
Το κρύο περόνιαζε τα κόκκαλα εκείνο το σαββατιάτικο πρωινό στο χωριό. Η κηδεία της Αθηνούλας θα γινόταν στις δώδεκα το μεσημέρι. Από τις δέκα είχαν συγκεντρωθεί στο καφενείο συγγενείς και χωριανοί για να την αποχαιρετήσουν στο τελευταίο της ταξίδι. Είχε διαγράψει τον κύκλο της ζωής της η Αθηνούλα και μετά από πολλά χρόνια χηρείας, κατάθλιψης και ακινησίας παρέδωσε το πνεύμα της σε προχωρημένη ηλικία. Τα τρία παιδιά της είχαν ρυθμίσει όλες τις εκκρεμότητες της ταφής και περίμεναν τη μεταφορά της σορού από το γραφείο τελετών. Στις έντεκα έφτασε η νεκροφόρα και η Αθηνούλα μπήκε για τελευταία φορά στην εκκλησία όπου είχαν ιερολογηθεί όλα τα μυστήρια της ζωής της. Το φέρετρό της συνόδευαν με βαθιά θλίψη και βουβό κλάμα τα αδέρφια της και τα παιδιά της.
Η αδερφή της, η Ευδοκία, άρχισε να σιγομουρμουρίζει μέσα στον κόσμο και καθώς έμπαιναν στον ναό, ακατάληπτα λόγια που σιγά-σιγά γίνονταν ευδιάκριτα και κατανοητά. Κατηγορούσε με κραυγές και χειρονομίες τη Μαριώ, τη γυναίκα του ενός γιου της Αθηνούλας, του Κώστα.
– Εσύ είσαι η αιτία! Εξαιτίας σου πέθανε! Αντί να πας να την γηροκομήσεις, την σκότωσες! Εσύ φταις που πέθανε στο κέντρο αποκατάστασης!
Τα λόγια της, πύρινες ιαχές, διαπερνούσαν τον κρυστάλλινο ουρανό και έκαιγαν τα αυτιά της Μαριώς, που σαν χαμένη κοιτούσε δεξιά και αριστερά, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει, να αρθρώσει μια κουβέντα, να πει τα δικά της, να υπερασπιστεί τον εαυτό της για την αδικία. Αλλά τι να υπερασπιστεί μπροστά σε μια παγιωμένη πεποίθηση;
Η παραδοσιακή αντίληψη του χωριού θέλει τη νύφη να προσφέρει τις υπηρεσίες της, και γιατί όχι, να μένει μαζί με τα πεθερικά της, όταν οι φυσικές δυνάμεις τούς εγκαταλείπουν. Με τα λόγια της Ευδοκίας άρχισαν να συμφωνούν οι περισσότεροι παρευρισκόμενοι, και ιδιαιτέρως οι πάλαι ποτέ «φίλες» της Μαριώς, που γνώριζαν τόσο πολλές λεπτομέρειες για την ίδια και τη ζωή της. Και ποια ήταν η Μαριώ; Μια κοπέλα που από τότε που θυμόταν τον εαυτό της δούλευε συνεχώς και έβαζε στόχους στη ζωή της. Ο άντρας της, ο Κώστας, έφευγε στα καράβια με τους μήνες κι αυτή ολομόναχη να αλέθεται στον μύλο της ζωής για να μεγαλώσει τη μοναχοκόρη της. Όμως δεν το έβαζε κάτω. Προσπαθούσε χωρίς σταματημό να κρατήσει την οικογένειά της ενωμένη και υπέμενε τα κακόβουλα σχόλια και τις παράλογες απαιτήσεις των αδερφών του άντρα της. Ειδικά, ο Λάμπρος, ό μεγαλύτερος από τα τρία αδέρφια, θεωρούσε δεδομένο ότι η Μαριώ ήταν υποχρεωμένη να «κοιτάξει» τους γονείς του άντρα της. Εξάλλου, το πατρικό σπίτι ήταν γραμμένο στον Κώστα και, μετά τον θάνατο των γονέων τους, θα το κληρονομούσε.
Η Μαριώ, όμως, δεν είχε χρόνο αλλά και δυνάμεις ούτε τους δικούς της γονείς να βοηθήσει, καθώς ήταν πιεσμένη και απροστάτευτη μέσα στη δίνη της δύσκολης καθημερινότητας. Αυτή ήταν η Μαριώ και έζησε πολλά χρόνια μέσα σ’ αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο των απαιτήσεων, των κατηγοριών, της συκοφάντησης και των προσπαθειών της οικογένειας του άντρα της να καθορίσουν τη ζωή της με τον πιο επωφελή, φυσικά, τρόπο για τους ίδιους.
Οι φίλες της από το χωριό τα γνώριζαν όλα αυτά, γνώριζαν και την οικογένεια του άντρα της. Τώρα, όμως, στην κηδεία και κάτω από την πίεση της κατακραυγής και του αναθέματος έγιναν μέλη ενός συντονισμένου χορού τραγωδίας και έριξαν, με τη σειρά τους, και αυτές μια πέτρα εναντίον της. Ξαφνικά, έγινε «η δολοφόνος», «η κακιά» που πρέπει να απομονωθεί και να διωχθεί από τη μικρή κοινωνία των αγνών ανθρώπων με τα αγγελικά πρόσωπα και την περίφημη θρησκευτικότητα.
Η Μαριώ σε μια αθέατη γωνιά του νάρθηκα της εκκλησίας άρχισε να νιώθει ότι βρίσκεται σε μια ατέρμονη περιδίνηση, δεν μπορούσε να αναπνεύσει, γιατί ένας βράχος είχε πέσει πάνω στο στήθος της, όλο της το σώμα παλλόταν από το ρίγος και μαύρες σκέψεις σαν νυχτερίδες φτεροκοπούσαν στο μυαλό της. Νόμιζε ότι πέθαινε, ότι αυτές είναι οι τελευταίες ώρες λίγο πριν από την απόδραση της ψυχής της από το σώμα. Αίφνης, κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος και δεν σάλευε. Ο άντρας της και η κόρη της έπεσαν από πάνω της και προσπαθούσαν να την συνεφέρουν, ενώ μέσα στον ναό είχε αρχίσει η εξόδιος ακολουθία. Ένας ξάδερφός τους, γιατρός, αντιλήφθηκε το περιστατικό και έσπευσε να προσφέρει βοήθεια. Έκανε και τη διάγνωσή του. Η Μαριώ είχε πάθει κρίση πανικού. Κανείς άλλος δεν νοιάστηκε. Η ετυμηγορία είχε βγει, ήταν ένοχη, ήταν «δολοφόνος», δεν είχε θέση ανάμεσα στους αθώους και αμόλυντους και έπρεπε να τιμωρηθεί.
Όταν συνήλθε, η κηδεία είχε τελειώσει. Η Μαριώ ήταν ένας άλλος άνθρωπος, ευάλωτος και τσακισμένος, που, αντί να εξαφανιστεί από αυτόν τον χώρο της κακοποίησής της περίμενε, υποχωρώντας στις ικεσίες του άντρα της και του παιδιού της. Εκείνη την ημέρα, ίσως, να γεννήθηκε και η αυτοάνοση ασθένεια που θα την ταλαιπωρούσε για τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής της. Δεχόταν στο τραπέζι της Μακαρίας τα υποκριτικά συλλυπητήρια των παρευρισκομένων και μεταξύ αυτών άκουγε την κ. Πηνελόπη να της ψιθυρίζει: «πετροβολούν μόνο τα δέντρα που έχουν καρπούς». Τι σήμαινε αυτή η φράση; Εν τέλει, η Μαριώ είχε πάθει κρίση πανικού στην κηδεία ή, όπως ισχυρίστηκε ο Λάμπρος, έπαιζε θέατρο; Η αλήθεια έχει δύο όψεις. Είναι η αλήθεια ως βίωμα και η αλήθεια ως όψη και υπολογισμός. Ο καθένας κάνει την επιλογή του!
* Η Ελένη Παπαδοπούλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στη Φιλοσοφική σχολή του Α.Π.Θ. και παρακολούθησε επιτυχώς μαθήματα του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής σχολής του Α.Π.Θ., με ειδίκευση στη Βιβλική και Πατερική Γλώσσα. Έχει διδάξει στην ιδιωτική εκπαίδευση και σήμερα είναι καθηγήτρια στη Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Γράφει λογοτεχνικά κείμενα, βιβλιοκριτικές και άρθρα σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά και είναι συντάκτης του φιλολογικού-εκπαιδευτικού ιστολογίου, eranistria.blogspot.com

Πέμπτη, 23 Απριλίου 2020

Οι επιρρηματικές σχέσεις


Οι διάφορες επιρρηματικές σχέσεις εκδηλώνονται με ποικίλους τρόπους στα αρχαία ελληνικά ανάλογα με το τι θέλει κάθε φορά να εκφράσει ο συγγραφέας. Έτσι, για παράδειγμα, ο χρόνος εκφράζεται με επίρρημα, εμπρόθετο προσδιορισμό, δευτερεύουσα χρονική πρόταση, χρονική μετοχή κ.α. Δείτε παρακάτω έναν πίνακα συσχετικού συντακτικού που θα σας βοηθήσει στη συντακτική και νοηματική εξομάλυνση ενός αρχαίου κειμένου.

ΣΥΣΧΕΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

ΧΡΟΝΟΣ


Χρονική πρόταση

Χρονική μετοχή

Γενική του χρόνου ως επιρ. προσδ.

Δοτική του χρόνου ως επιρ. προσδ.

Αιτιατική του χρόνου ως επιρ. προσδ.

Χρονικό επίρρημα

Εμπρόθετος προσδιορισμός του χρόνου


ΑΙΤΙΑ

Αιτιολογική πρόταση

Αναφορική αιτιολογική πρόταση

Παρατακτική σύνδεση με τον σύνδ. «γάρ»

Αιτιολογική μετοχή

Γενική της αιτίας ως ετερόπτ. προσδ.

Γενική της αιτίας με επιφωνήματα

Γενική της αιτίας ως επιρ. προσδ.

Δοτική της αιτίας ως επιρ. προσδ.

Αιτιατική της αιτίας ως επιρ. προσδ.

Εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας

Εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου

Δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου


ΣΚΟΠΟΣ (τελικό αίτιο)

Τελική πρόταση

Αναφορική τελική πρόταση

Τελική μετοχή

Απαρέμφατο του σκοπού

Γενική έναρθρου απαρεμφάτου

Δοτική του σκοπού ως επιρ. προσδ.

Αιτιατική του σκοπού ως επιρ. προσδ.

Εμπρόθετος προσδιορισμός του χρόνου


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Συμπερασματική πρόταση

Αναφορική συμπερασματική πρόταση

Παρατακτική σύνδεση με συμπερασμ. συνδέσμους



ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ

Υποθετική πρόταση

Αναφορική υποθετική πρόταση

Υποθετική μετοχή


ΕΝΑΝΤΙΩΣΗ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ / ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις

Εναντιωματική μετοχή

Παρατακτική σύνδεση με αντιθετικούς συνδέσμους

Εμπρόθετος προσδιορισμός εναντίωσης


ΤΡΟΠΟΣ / ΜΕΣΟ ή ΟΡΓΑΝΟ

Αναφορική παραβολική πρόταση

Τροπική μετοχή

Δοτική του τρόπου ως επιρρ. προσδ.

Δοτική του μέσου ή του οργάνου ως επιρ. προσδ.

Αιτιατική του τρόπου ως επιρ. προσδ.

Τροπικό επίρρημα

Εμπρόθετος προσδιορισμός τρόπου


ΤΟΠΟΣ

Αναφορική τοπική πρόταση

Γενική του τόπου ως επιρ. προσδ.

Δοτική του τόπου ως επιρ. προσδ.

Αιτιατική του τόπου ως επιρ. προσδ.

Τοπικό επίρρημα

Εμπρόθετος προσδιορισμός τόπου


ΑΝΑΦΟΡΑ

Απαρέμφατο της αναφοράς

Γενική της αναφοράς με επιρρήματα

Δοτική της αναφοράς ως ετερόπτωτος προσδ.

Δοτική της αναφοράς με επιρρήματα

Δοτική της αναφοράς ως επιρ. προσδ.

Δοτική προσωπική της αναφοράς

Αιτιατική της αναφοράς ως ετερόπτωτος προσδ.

Αιτιατική της αναφοράς με επιρρήματα

Αιτιατική της αναφοράς ως επιρ. προσδ.

Εμπρόθετος προσδιορισμός της αναφοράς


ΠΟΣΟ

Αναφορική παραβολική πρόταση

Αιτιατική του ποσού ως ετερόπτωτος προσδ.

Αιτιατική του ποσού με επιρρήματα

Αιτιατική του ποσού ως επιρ. προσδ.

Ποσοτικό επίρρημα

Εμπρόθετος προσδιορισμός ποσού κατά προσέγγιση


ΑΞΙΑ

Γενική της αξίας ως ετερόπτωτος προσδ.

Γενική της αξίας με επιρρήματα

Γενική της αξίας ως επιρρηματικός προσδιορισμός

Γενική κατηγορηματική της αξίας


ΚΤΗΣΗ

Κτητική αντωνυμία

Γενική κτητική ως ετερόπτωτος προσδ.

Γενική κατηγορηματική κτητική


ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ

Δυνητική οριστική (δυνατότητα στο παρελθόν)

Δυνητική ευκτική (δυνατότητα στο παρόν / μέλλον)


ΕΥΧΗ

Ευχετική ευκτική (για ευχή πραγματοποιήσιμη

Ευχετική οριστική (για ευχή απραγματοποίητη)

Προστακτική


ΠΡΟΤΡΟΠΗ / ΑΠΟΤΡΟΠΗ

Προτρεπτική / αποτρεπτική υποτακτική

Ευχετική ευκτική

Προστακτική


ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ

Απαγορευτική υποτακτική

Προστακτική με άρνηση


Δευτέρα, 20 Απριλίου 2020

Επιτύμβια επιγράμματα του Γρηγορίου Ναζιανζηνού

Κωδικός ISBN: 978-618-5271-93-0Κατηγορία: Ετικέτες: 
Λίγα λόγια για το βιβλίο...
 Η εκτεταμένη χρήση στην αρχαϊκή εποχή της επιτάφιας επιγραφής, με την επένδυση του θρήνου, οδήγησαν στη διαμόρφωση του ποιητικού είδους του επιγράμματος. Χρονικά η ποιητική παγίωσή του συντελείται στην ελληνιστική εποχή και με μέτρο το ελεγειακό δίστιχο αποσκοπεί στην εξωτερίκευση της αισθαντικότητας των δημιουργών του ενώπιον ενός καλλιεργημένου κοινού, κάτι που μέχρι τότε ήταν χαρακτηριστικό γνώρισμα της τεχνοτροπίας των λυρικών ποιητών.

 Το επίγραμμα απογειώνεται στα έργα του Καλλίμαχου και του Ποσείδιππου αλλά και στις γυναίκες ποιήτριες Ανύτη και Νοσσίδα. Από τον 2ο μ.Χ. αιώνα, όμως, το είδος παρακμάζει καθώς η τάση των δημιουργών για μίμηση και ρητορισμό απονευρώνει τα επιγράμματα. Η πρώτη και μεγάλη αναλαμπή σημειώνεται με τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό που σαν γέφυρα ενώνει την παράδοση του ελληνιστικού επιγράμματος με τον χριστιανικό κόσμο της πρώιμης βυζαντινής περιόδου, καθώς χρησιμοποιεί το επίγραμμα σαν όχημα λογοτεχνικής έκφρασης.

 Ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός, ως ευαίσθητος και πεπαιδευμένος άνθρωπος της εποχής του, οικειοποιήθηκε την ποιητική φόρμα του επιγράμματος για να εξωτερικεύσει με τον απόλυτα δικό του τρόπο τις εσωτερικές ψυχικές διακυμάνσεις που του επέφεραν οι απώλειες των αγαπημένων του προσώπων. Προηγουμένως, είχε εντρυφήσει στη μελέτη των ελληνιστικών επιγραμμάτων και προσπάθησε να εγκολπωθεί τα λογοτεχνικά μοτίβα, ειδικά αυτά που σχετίζονταν με τον θάνατο, την επαινετική τακτική, την επίκληση του Θεού, την εσχατολογία και την υστεροφημία του εκλιπόντος. Ειδικότερα, ο ποιητής που ενέπνευσε και λειτούργησε ως μέντοράς του είναι ο Καλλίμαχος, στην τέχνη του οποίου ο Γρηγόριος ανακάλυψε πολλά κοινά στοιχεία και ιδίως τον προσανατολισμό του ελληνιστικού ποιητή στην παραγωγή ενός νέου είδους ποίησης με δοκιμασμένα υλικά της παλαιότερης ποίησης. Με τον ίδιο τρόπο, ο Γρηγόριος ενστερνίστηκε τα μέσα της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνικής παράδοσης προκειμένου να δημιουργήσει τη χριστιανική ποίηση.



Πάσχα στο χωριό

https://www.facebook.com/VouchorinaVoiou/

 «... Πάσχα στο χωριό δε σημαίνει αναγκαστικά άσπρες λαμπάδες, κόκκινα αβγά και σουβλιστό αρνί την εποχή που βγαίνουν οι παπαρούνες. Ούτε και σταυρωτά φιλιά. Παπαρούνες μπορούν ν' ανθίσουν και τον Γενάρη, φτάνει να το θες. Ο καθένας μπορεί ν' αναστηθεί, όπου θέλει κι όποτε θέλει. Θα το καταλάβει όταν ασπαστεί τον εαυτό του. Κι επειδή μόνοι μας ερχόμαστε στον κόσμο και μόνοι μας φεύγουμε, ε, πρέπει, αν θέλουμε ν' αναστηθούμε, να είμαστε κι εκεί μόνοι, ολομόναχοι. Για να μην υπάρχουν μάρτυρες και να μην το πιστεύει κανείς. Έτσι ώστε να είμαστε συνεχώς αναγκασμένοι να πράττουμε για να μας πιστέψουν οι άλλοι κι όχι συνεχώς να μιλάμε».

Αντώνης Σουρούνης, Πάσχα στο χωριό, Καστανιώτης, 1991

Τετάρτη, 15 Απριλίου 2020

Ανάλυση μετοχής σε δευτερεύουσα πρόταση


ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ



ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

  • Διαπιστώνεται το είδος της μετοχής (επιθετική , χρονική...). Από αυτό εξαρτάται ο υποτακτικός σύνδεσμος (ή η αναφορική αντωνυμία) που θα χρησιμοποιηθεί και η έγκλιση σύμφωνα με το τρόπο εκφοράς των δευτερευουσών προτάσεων.
  • Το υποκείμενο της μετοχής δίνει το πρόσωπο και τον αριθμό του ρήματος. Φυσικά, όταν η μετοχή γίνεται πρόταση, το υποκείμενο μπαίνει πάντοτε σε ονομαστική.
  • Από το χρόνο που εξαρτάται η μετοχή (αρκτικό ή ιστορικό) επηρεάζεται η μετατροπή της οριστικής ή υποτακτικής του πλαγίου λόγου.
  • Αν η μετοχή αναλυθεί σε δευτερεύουσα πρόταση με υποτακτική ή ευκτική, διατηρεί το χρόνο της.

ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

  • Η μετοχή ενεστώτα και παρακειμένου από ιστορικό χρόνο ισοδυναμεί με παρατατικό ή υπερσυντέλικο
  • Η μετοχή μέλλοντα και αορίστου διατηρούν το χρόνο τους σε οποιαδήποτε έγκλιση κι αν αναλυθούν.
  • Η μετοχή αορίστου, όταν αναφέρεται στο παρελθόν γίνεται οριστική όταν αναφέρεται στο μέλλον γίνεται υποτακτική ή ευκτική (χρονικοϋποθετική μετοχή)
  • Οι υποθετικές, χρονικοϋποθετικές, αναφορικοϋποθετικές και εναντιωματικές μετοχές αναλύονται στις αντίστοιχες προτάσεις με βάση την απόδοση και το νόημα (υποθετικοί λόγοι).
  • Οι τροπικές μετοχές δεν αναλύονται.
  • Αν αναλύσουμε μια τελική μετοχή, τότε θα πρέπει να αλλάξει και ο χρόνος της μετοχής και να χρησιμοποιηθεί η υποτακτική αορίστου (ή οπως+ οριστική μέλλοντα)
  • Η κατηγορηματική μετοχή μπορεί να αναλυθεί σε ειδική πρόταση με οριστική ή δυνητική έγκλιση (αν συνοδεύεται από το δυνητικό αν), όταν είναι του πλαγίου λόγου κρίσης (από ρήματα γνωστικά, αισθητικά, δείξης, αγγελίας).
  • Η επιθετική μετοχή αναλύεται με τη δεικτική αντωνυμία ἐκεῖνος, -η, -ο, που τίθεται στην πτώση της μετοχής και την αναφορική αντωνυμία ς   που μπαίνει πάντα σε ονομαστική, εφόσον αποτελεί υποκείμενο του ρήματος ανάλυσης της μετοχής


ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ



Κῦρος συλλέξας στράτευμα ἐπολιόρκει Μίλητον
                                                          □(⇒┬ )Κῦρος ἐπεί συνέλεξε...
Μέγας γέγονε Φίλιππος ἀσθενής ὢν κατ’ ἀρχάς
                                                             □(⇒┬ )Φίλιππος εἰ καί ἦν ἀσθενής...
Ἡττηθέντων ἡμῶν οὐδείς ἄν ληφθείη
                                                              □(⇒┬ )εἰ ἡμεῖς ἡττηθείημεν...
Ἔπλεον πολεμήσοντες
                                                              □(⇒┬ )ἳνα οὗτοι πολεμήσωσι...
                                                                         ή πως οὗτοι πολεμήσουσι
οἱ νδρες εἰσὶν οἱ ποιοῦντες τι ν ν ταῖς μάχαις γίγνηται. __-- κενοι ο
 ποιοσι

Τρίτη, 14 Απριλίου 2020

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ







1. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τα αντικείμενα προσέχοντας: α) αν τα ρήματα είναι αμετάβατα ή μεταβατικά (μονόπτωτα ή δίπτωτα), β) ποιο είναι το άμεσο και ποιο το έμμεσο αντικείμενο, σε ποια πτώση βρίσκεται το καθένα και γ) αν υπάρχει κατηγορούμενο του αντικειμένου:

- Κῦρος ἐπεμελεῖτο τῶν βαρβάρων.
- Συνάχθομαι τοῖς φίλοις.
- Ὁ πάππος τὸν Κῦρον καλὴν στολὴν ἐνέδυσε.
- Λακεδαιμόνιοι καλοῦσι Κάστορα καὶ Πολυδεύκην θεούς.
- Οἱ Θετταλοὶ ἐκώλυον τὸν Ἀγησίλαον τῆς παρόδου.
- Πολυκράτης ἐτυράννει Σάμου.
- Ἐγὼ στρατηγήσω ταύτην τὴν στρατηγίαν.
- Ἰδίας νόμιζε τὰς τῶν φίλων συμφοράς.
- Δαρεῖος ἀπέδειξε τὸν Κῦρον σατράπην.
- Παῖς τῷ δωρησαμένῳ τι ἀντεδωρήσατο ἀστραγάλους.
- Οἱ παῖδες γυμνάζονται καθ’ ἡμέραν.
- Ἀθηναῖοι τὸν Σόλωνα νομοθέτην ὠνόμαζον.
- Εἷλκε Ἀχιλλεὺς Ἕκτορα τῆς ζώνης.
- Μὴ ἀποτρέπῃςς με τῆς προσπαθείας.

2. Να υπογραμμίσετε τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς και να προσδιορίσετε τη σημασία τους:

- Οὐδεμίαν ἡμέραν ἀδακρυτὶ διάγομεν.
- Βραδέως βουλεύου, ἐπιτέλει δὲ ταχέως τὰ δόξαντα.
- Δημάδης εὐδοκίμησεν εἰπὼν ὅτι δι’ αἵματος οὐ διὰ μέλανος τοὺς νόμους ὁ Δράκων ἔγραψεν.
- Ἑρμῆς, γνῶναι βουλόμενος ἐν τίνι τιμῇ παρὰ ἀνθρώποις ἐστί, ἧκεν εἰς ἀγαλματοποιοῦ ἑαυτὸν εἰκάσας ἀνθρώπῳ.
- Ὁ κακῶς διανοηθεὶς περὶ τῶν ἰδίων οὐδέποτε βουλεύσεται καλῶς περὶ τῶν ἀλλοτρίων. 
- Οἱ Ἀθηανῖοι ἦλθον πολεμήσοντες Κορινθίοις.
- Οἱ Ἕλληνες θέρους ἐπολέμουν.
- Τὰ ἐν τοῖς ὅπλοις πλεονεκτήματα τύχῃ καὶ καιρῷ κρίνεται πολλάκις.
- Ζηλῶ σε τοῦ πλούτου.
- Ἔχω τριήρεις, ὥστε ἑλεῖν τὸ ἐκείνων πλοῖον.


3. α)Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τις επιρρηματικές μετοχές και να τις χαρακτηρίσετε (αιτιολ., χρον., … συνημμένη, απόλυτη) και β) Να αναλύσετε σε δευτερεύουσες προτάσεις όσες μετοχές αναλύονται

- Συμβουλεύω σοι καίπερ νεώτερος ὤν.
- Τοῦτο λέξων ἔρχομαι.
- Οὗτος ταῦτα εἰπὼν ἐκαθέζετο.
- Πολλοὶ ὄντες ἐνίκησαν.
- Ἀρταξέρξου βασιλεύοντος ταῦτα ἐγένοντο.
- Οἱ Θηβαῖοι ἐπορεύοντο καίοντες οἰκίας.
- Τούτων οὕτως ἐχόντων βούλομαι ὑμῖν συμβουλεύειν.
- Κῦρος ἀνέβη ἐπὶ τοῦ ὄρους οὐδενὸς κωλύοντος.
- Ὁ Νικίας ταῦτα φοβούμενος ἔστειλεν ἐπιστολήν.
- Ὀλίγοι ὄντες πολλοὺς ἐνίκησαν.
- Ταῦτα ποιοῦντες τὰ δίκαια ψηφίζεσθε.
- Ἀρταξέρξης πείθεται καὶ συλλαμβάνει Κῦρον φονεύσων.
- Ἦλθεν ἐξ Ἀθηνῶν Θυμοχάρης ἔχων ναῦς ὀλίγας.
- Οὐκ ἄν ἦλθον δεῦρο ὑμῶν μὴ κελευσάντων.
- Τὸ δίκαιον ἔχοντες σύμμαχον ἐνίκων.



4. Να βρείτε και να χαρακτηρίσετε τις μετοχές (επιθετικές, κατηγορηματικές, επιρρηματικές):

- Ἥδομαι ὑφ’ ὑμῶν τιμώμενος.
- Ξέρξης εἶδεν ἀρτεμισίαν μαχομένην.
- Ἀγησίλαος προσέττατεν αὐτοῖς τοῖς ἄρχουσι πείθεσθαι.
- Ὁ λέγων τοῦτο ψεύδεται.
- Ἦλθεν οὗτος κλέψων τὰ ἐρίφια.
- Θεοῦ θέλοντος ταῦτα ποιήσομεν.
- Ἦλθεν τρέχων ἐκ Μαραθῶνος.
- Ἀδικίαν ἐπράξατε λύσαντες τὰς σπονδὰς.
- Οἱ δικασταὶ ἤκουσαν τῶν μαρτύρων λεγόντων.
- Οὐκ αἰσχύνομαι μανθάνων καίτοι γέρων ὤν.
- Κλέαρχος πέμπων ἄγγελον ἔλεγεν θαρρεῖν.
- Διωκόμενοι ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐπορευόμεθα διὰ τοῦ πεδίου.
- Αἰσχύνομαι οὐ βοηθήσας.
- Θηβαῖοι λύσαντες τὰς σπονδὰς ἐστράτευσαν ἐπὶ Πλάταιαν.
- Ἐγώ εἰμι αἴτιος τῶν ὑπὸ τῶν Μήδων ποιουμένων.
- Εἰσήλθετε ὑμεῖς καίπερ οὐκ ἐπιτρέποντος τοῦ νόμου.
- Οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐκ ἐπαύσαντο τὰς πόλεις πολιορκοῦντες.
- Ἦλθον κρυφίως κλέψοντες τὸν ἵππον.
- Ἐβούλετο ἐντυχεῖν τοῖς γεγραφόσιν.
- Ἥρπαζον οἱ Πέρσαι ὡς ἤδη πάντα νικῶντες.


5. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τις κατηγορηματικές μετοχές κι αν αναφέρονται στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτώνται:

- Ὁ μὲν πρεσβύτερος παρὼν ἐτύγχανεν.
- Ἀδικεῖτε, πολέμου ἄρχοντες καὶ σπονδὰς λύοντες.
- Ἄρξομαι ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς λέγων.
- Μέμνημαι καὶ τοῦτο σου λέγοντος.
- Ἀπηγγέλθη Φίλιππον Ἡραῖον τεῖχος πολιορκῶν.
- Ἡμεῖς ἀδύνατοι ὁρῶμεν ὄντες.
- Ἀδικοῦντα Φίλιππον ἐξήλεγξα.
- Ἤκουσε Κῦρον ἐν Κιλικίᾳ ὄντα.
- Οὗτος ἐπιβουλεύων ἡμᾶς φαίνεται.
- Οὐδένα οἶδα μισοῦντα τοὺς ἐπαινοῦντας.
- Πειρασόμεθα ἐλέγχοντες.
- Ἀποδείξω τοῦτον μάρτυρας ψευδεῖς παρεχόμενον.
- Τοῦτο οὐκ αἰσχύνομαι λέγων.








Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2020

Εξ αποστάσεως επανάληψη: Η περιγραφή μέσα στην αφήγηση: Διδακτική πρόταση (Νεοελληνική Γλώσσα)

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτέλεσε και αποτελεί μια επιλογή του συγκεκριμένου ιστολογίου και της διαχειρίστριάς του, της ερανίστριας, πάντα ως συνέχεια της διά ζώσης διδασκαλίας στην τάξη και με απώτερο σκοπό την καλύτερη και την πιο εποπτική εκμάθηση βασικών γνώσεων των επιμέρους μαθημάτων (Αρχαία Ελληνικά, Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία). Οι συνθήκες της υποχρεωτικής διακοπής μαθημάτων και του εγκλεισμού στα σπίτια μας, λόγω της πανδημίας του Κορωνοϊού, διαμορφώνουν μια πρωτόγνωρη κατάσταση. Έτσι, εκτός από την ενδυνάμωση των οικογενειακών σχέσεών μας οι μαθητές έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο για διάβασμα και επαναλήψεις για την ύλη που έχουν διδαχθεί. Ως εκ τούτου, αφού διαβάσουν από τα σχολικά εγχειρίδιά τους τις διδακτικές ενότητες μπορούν να αξιοποιήσουν και την αρωγή που τους προσφέρει το διαδίκτυο, και συγκεκριμένα το παρόν ιστολόγιο.   


  Η αφήγηση και η περιγραφή συνδέονται στενά. Μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο κείμενο ή ακόμα και στην ίδια περίοδο. Όταν ένας συγγραφέας παρεμβάλλει μια περιγραφή σε ένα αφηγηματικό κείμενο, επιδιώκει :
  • Να σκιαγραφήσει τα πρόσωπα, να στήσει το σκηνικό της δράσης και γενικά να δώσει κρίσιμες πληροφορίες
  • Να πετύχει το πέρασμα από το ένα αφηγηματικό μέρος στο άλλο
  • Να προκαλέσει αγωνία και αναμονή στον αναγνώστη με την επιβράδυνση της δράσης, αφού η περιγραφή είναι στατική και προκαλεί κορυφώσεις πριν από την έκβαση της πλοκής
  • Να προσφέρει αισθητική απόλαυση

   Στο παρακάτω αφηγηματικό κείμενο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, οι μαθητές κλήθηκαν να προσθέσουν κάποιες περιγραφές σε σημεία όπου θεώρησαν ότι έπρεπε να υπάρχουν, ώστε να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι:

Ντίνος Χριστιανόπουλος

   Όταν τελείωσα το δημοτικό, η δασκάλα μου δ. Τζανή και ο διευθυντής μας κ. Φιδάνης θέλησαν να με γράψουν στο Πειραματικό, γιατί ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά ο διευθυντής του Πειραματικού Ξηροτύρης με έδιωξε λέγοντας ότι τα χαρτιά μου ήταν λερωμένα (λεγόμουν Δημητρίου ή Δημητριάδης, και η δικαστική απόφαση δεν είχε βγει ακόμα). Έτσι κατέφυγα στο Β΄ γυμνάσιο, που θεωρούνταν το καλύτερο μετά το Αμερικανικό Κολλέγιο και το Πειραματικό. Εκεί με δέχτηκαν με αγάπη παρακάμπτοντας τα γραφειοκρατικά.

   Όμως οι καιροί ήταν δύσκολοι. Είχαμε γερμανική κατοχή και οι Γερμανοί είχαν επιτάξει το γυμνάσιο. Την πρώτη οκταταξίου την κάναμε πρόσφυγες στην Αγιά-Σοφιά και τη δευτέρα στην μητρόπολη. Το 1941-1942 ήταν η χειρότερη χρονιά. Είχε πέσει μεγάλη πείνα και οι άνθρωποι πέθαιναν στη μέση του δρόμου. Κι εγώ ο ίδιος κινδύνεψα να πεθάνω από πείνα δυο φορές, μια στις αρχές του 1942 και μια στα τέλη. Το πώς σώθηκα είναι άλλη ιστορία. Πάντως, όταν τελειώναμε τα μαθήματα, είχα μαζί μου μια σακούλα (μάλλον ένα πλεχτό δίχτυ) και έτρεχα αμέσως στο Καπάνι μήπως βρω τίποτε που να τρώγεται. Μια φορά, θυμάμαι, βρήκα έξι ρεβύθια, που τα κάναμε καφέ, μια άλλη φορά μισή πατάτα. Μια φορά βρήκα μια καρπουζόφλουδα και όρμησα σαν τρελός. Την έτρωγα και τρέχαν τα ζουμιά από το στόμα μου, οπότε ξαφνικά σηκώνω τα μάτια μου, και τι να δω;

⍗{Ο καθηγητής μου στεκόταν μπροστά μου. Ήταν ψηλός με γκρίζα αραιωμένα μαλλιά και σε αντίθεση με τις άλλες φορές που ήταν χαμογελαστός, αυτήν τη φορά ήταν βουρκωμένος. Φορούσε μια κοντομάνικη παλιά μπλούζα και ένα παλιό μισοσκισμένο παντελόνι. Τα παπούτσια του ήταν σκισμένα και τρύπια και τέλος φαινόταν στο δεξί του πόδι μια μεγάλη ουλή...} Γιαπαλάκης Δημήτρης 

 Ήθελα να με κατάπινε η γη, αλλά ο καθηγητής μου με πρόλαβε και μου είπε: «Μη στεναχωριέσαι, παιδί μου, κι εγώ γι’ αυτή τη δουλειά βρίσκομαι εδώ» και μου έδειξε κι αυτός ένα πλεχτό δίχτυ που είχε μαζί του και μάζευε απ’ τα σκουπίδια ό,τι έβρισκε. Ήταν συγκλονιστική και μοναδική εκείνη η στιγμή, αρχίσαμε να κλαίμε και οι δύο.

   Την άλλη χρονιά, αν και ακόμη κατοχή, τα πράγματα ήταν κάπως καλύτερα. Τότε διαδόθηκε στο σχολείο μας κάτι το απίθανο: Ο δεύτερος, και νεώτερος, γυμναστής μας τα είχε με την καθηγήτρια των τεχνικών, που ήταν αρκετά μεγαλύτερή του.

⍗{Η καθηγήτρια των τεχνικών, ήταν μια πολύ όμορφη γυναίκα. Ήταν γύρω στα 40. Ήταν ψηλή με ένα σαγηνευτικό βλέμμα το οποίο μάγευε οποιονδήποτε στο πέρασμά της.} Άννα Ευρυδόγλου

⍗ {...Ήταν ταιριαστό ζευγάρι. Η διαφορά των χρόνων κρυβόταν πίσω από μία σχέση με δυνατά συναισθήματα έρωτα και πάθους. Ψηλή, όμορφη και δείχνοντας αρκετά χρόνια νεότερη από ό,τι ήταν, στεκόταν δίπλα στο γυμνασμένο κορμί του γυμναστή μας. Και αυτός ψηλός, ψηλότερος από εκείνη και πιο γεροδεμένος. Ήταν και αυτή γυμνασμένη, όμως τα κιλά που της έλειπαν δεν της έδιναν την δυνατότητα να ξεχωρίζουν οι σχηματισμένοι κοιλιακοί της. Ξανθιά, με πλούσια ίσια μαλλιά και μάτια γαλανά, σαν το χρώμα της θάλασσας και του ουρανού. Χανόσουν μέσα τους. Αυτός ήταν λίγο πιο σκούρος, με μάτια πράσινα, βαθιά και αληθινά. Ήταν εντυπωσιακή η παρουσία και των δυο τους.}  Ειρήνη Βούλγαρη


 Βούιξε όλο το γυμνάσιο, αλλά κανείς δεν έβγαζε τσιμουδιά. Το ήξερε κι ο γυμνασιάρχης, αλλά έκανε πως δεν ήξερε. Ούτε οι μαθητές το συζητούσαν. Το θέμα αντιμετωπίστηκε με διακριτικότητα. Το ειδύλλιο ήταν δυνατό και, το σπουδαιότερο, η καθηγήτρια των τεχνικών έμαθε στο γυμναστή να ζωγραφίζει!

⍗   {Ο γυμναστής είχε καστανά σγουρά μαλλιά και μάτια χρώματος κεχριμπαρί που στις άκρες πρασίνιζαν.  Τα φρύδια του ήταν πυκνά, ενώ η μύτη του αρκετά μικρή και καλοσχηματισμένη. Είχε και ένα θεληματικό πηγούνι, το οποίο συνόδευαν τα χείλη του, που ήταν συνεχώς σε κατάσταση ξηρασίας. }  Αλεξάνδρα Ατματζίδου

 Και φαίνεται ότι τα μαθήματα ζωγραφικής πήγαιναν τόσο καλά, που ο γυμναστής έγινε ζωγράφος και άρχισε να εκθέτει τα ερασιτεχνικά του έργα. Πολλές δεκαετίες αργότερα, όταν είχα ανοίξει μια γκαλερί, με επισκέφθηκε ο γυμναστής –που με θυμόταν πολύ καλά- και είδε την έκθεση που φιλοξενούσα, τόλμησε μάλιστα να μου προτείνει να φιλοξενήσω κι αυτόν.

{ Η γκαλερί που είχα ανοίξει ήταν όλο και όλο 30 τετραγωνικά ίσα που την πρόσεχε κανείς όταν περνούσε από έξω και όταν τύχαινε το βλέμμα των περαστικών να πέφτει προς αυτήν ήταν λόγω των χρωμάτων και των σχεδίων που είχε στο εξωτερικό της,μόλις έμπαινες μέσα αντίκριζες τους κατάλευκους τοίχους που πάνω σε αυτούς είχαν τοποθετηθεί με προσοχή όμορφοι πίνακες από διάφορους καλλιτέχνες. Πάνω από κάθε έναν υπήρχε ένας δυνατός φωτισμός για να αναδεικνύει καλύτερα τις λεπτομέρειες του έργου.}  Θεανώ Αγγελίδου

Με πολλή ειλικρίνεια του απάντησα ότι ευχαρίστως θα τα έβλεπα και θα το συζητούσαμε, αλλά ο γυμναστής, που ήταν ήδη εγκατεστημένος στην Αθήνα, δεν ξαναφάνηκε.

  Το 1947 άρχιζα να ζωγραφίζω και εγώ, και ο νέος μας καθηγητής των τεχνικών, ο γνωστός ζωγράφος Διονύσιος Γιάκος, ήταν πολύ ευχαριστημένος από τις επιδόσεις μου και με πίεζε να δώσω εξετάσεις στη σχολή καλών τεχνών και να γίνω κι εγώ ζωγράφος.

{Ο καθηγητής μου από το σχολείο ήταν καλόκαρδος και ευαίσθητος άνθρωπος . Το κεφάλι του ήταν μακρόστενο με μεγάλα αυτιά σαν ηχεία . Είχε μαύρα καλοχτενισμένα μαλλιά, που έκαναν αντίθεση με τα μπιρμπιλωτά γαλάζια μάτια του . Είχε μικρή μύτη και ένα περιποιημένο μουστάκι το οποίο κάλυπτε τα μικρά του χείλη .} Δέσποινα Κριτσιάνη

 Ο Γιάκος πίστευε στην αξία μου και ως ζωγράφου και ως ποιητή, γιατί εν τω μεταξύ είχα αρχίσει να δημοσιεύω ποιήματα σε διάφορα περιοδικά, που ο καθηγητής μας τα παρακολουθούσε. Μια μέρα, λοιπόν, μου πρότεινε να μου κάνει το σκίτσο μου γιατί, όπως μου είπε, «εσύ κάποτε θα γίνεις σπουδαίος, ας υπάρχει και μια ζωγραφιά σου απ’ την εφηβική σου ηλικία». Εγώ ντρεπόμουν, αλλά κατά βάθος το ήθελα. Έτσι κάθισα ένα μεσημέρι μετά το μάθημα και μου έκανε όχι ένα αλλά τρία πολύ ωραία σκίτσα και –τι σύμπτωση!- το καλύτερο δημοσιεύτηκε σ’ ένα περιοδικό μαζί με κάποιο ποίημά μου που είχε βραβευτεί σε ένα ποιητικό διαγωνισμό. (Σαράντα πέντε χρόνια αργότερα, ο Γιάκος, που πλησίαζε τα εκατό, μου έστειλε μήνυμα με μια κοπέλα και μου είπε ότι με θυμόταν με αγάπη και ότι δικαιώθηκε στις προβλέψεις του).

   Τώρα που άνοιξα το κουτάκι των αναμνήσεων, τελειωμό δεν έχουν. Γι’ αυτό θα κλείσω με ένα ακόμη περιστατικό. Το 1948 ο γυμνασιάρχης μας Ηλίας Βαρβατσούλης, ήρθε μια μέρα στην τάξη μας διακόπτοντας το μάθημα του φιλολόγου μας, και μας είπε τα εξής: «Αγαπητά μου παιδιά, έχω σήμερα να σας πω κάτι πολύ συγκινητικό. Όπως ξέρετε ή δεν ξέρετε, ο αγαπητός μας συμμαθητής σας Κωνσταντίνος Δημητρίου ή Δημητριάδης είχε πρόβλημα με τα δύο επίθετα. Οι γονείς του κατέφυγαν στα δικαστήρια, αλλά τα δικαστήρια αργούσαν. Επιτέλους, μόλις προχτές βγήκε η απόφαση και έτσι από σήμερα θα λέγεται πλέον Δημητριάδης και όχι Δημητρίου. Ήταν μια μεγάλη στιγμή για την οικογένειά του και τον ίδιο. Σας παρακαλώ, λοιπόν, από σήμερα να μην τον ξαναφωνάξετε ποτέ Δημητρίου και να μην ξεχνάτε ότι πλέον και για σας και για την πολιτεία το κανονικό του επίθετο είναι Δημητριάδης. Κι εγώ που τον αγαπώ πολύ, του εύχομαι από καρδιάς να προκόψει στις σπουδές του ως Δημητριάδης». Επακολούθησαν δυνατά χειροκροτήματα –μόνο που εγώ δεν του έκανα το χατίρι και πρόκοψα όχι ως Δημητριάδης αλλά ως Χριστιανόπουλος.
_______________________________________________________________

Μουμουζιάς Γιώργος, Το δικό μας 2ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης : Μια διαδρομή ενός αιώνα, με συνταξιδιώτες τους μαθητές του, Θεσσαλονίκη , Κυριακίδη Αφοί, 2011


Οι παρεμβαλλόμενες περιγραφές:


Καθηγητής του 2ου Γυμνασίου: Ο καθηγητής μου στεκόταν μπροστά μου. Ήταν ψηλός με γκρίζα αραιωμένα μαλλιά και σε αντίθεση με τις άλλες φορές που ήταν χαμογελαστός, αυτήν τη φορά ήταν βουρκωμένος. Φορούσε μια κοντομάνικη παλιά μπλούζα και ένα παλιό μισοσκισμένο παντελόνι. Τα παπούτσια του ήταν σκισμένα και τρύπια και τέλος φαινόταν στο δεξί του πόδι μια μεγάλη ουλή...
Γιαπαλάκης Δημήτρης 

Καθηγήτρια τεχνικών: Η καθηγήτρια των τεχνικών, ήταν μια πολύ όμορφη γυναίκα. Ήταν γύρω στα 40. Ήταν ψηλή με ένα σαγηνευτικό βλέμμα το οποίο μάγευε οποιονδήποτε στο πέρασμά της.
Άννα Ευρυδόγλου

Το ζευγάρι των ερωτευμένων: Ήταν ταιριαστό ζευγάρι. Η διαφορά των χρόνων κρυβόταν πίσω από μία σχέση με δυνατά συναισθήματα έρωτα και πάθους. Ψηλή, όμορφη και δείχνοντας αρκετά χρόνια νεότερη από ό,τι ήταν, στεκόταν δίπλα στο γυμνασμένο κορμί του γυμναστή μας. Και αυτός ψηλός, ψηλότερος από εκείνη και πιο γεροδεμένος. Ήταν και αυτή γυμνασμένη, όμως τα κιλά που της έλειπαν δεν της έδιναν την δυνατότητα να ξεχωρίζουν οι σχηματισμένοι κοιλιακοί της. Ξανθιά, με πλούσια ίσια μαλλιά και μάτια γαλανά, σαν το χρώμα της θάλασσας και του ουρανού. Χανόσουν μέσα τους. Αυτός ήταν λίγο πιο σκούρος, με μάτια πράσινα, βαθιά και αληθινά. Ήταν εντυπωσιακή η παρουσία και των δυο τους.
 Ειρήνη Βούλγαρη

Ο Γυμναστής: Ο γυμναστής είχε καστανά σγουρά μαλλιά και μάτια χρώματος κεχριμπαρί που στις άκρες πρασίνιζαν.  Τα φρύδια του ήταν πυκνά, ενώ η μύτη του αρκετά μικρή και καλοσχηματισμένη. Είχε και ένα θεληματικό πηγούνι, το οποίο συνόδευαν τα χείλη του, που ήταν συνεχώς σε κατάσταση ξηρασίας. 
 Αλεξάνδρα Ατματζίδου

Ο καθηγητής Γιάκος: Ο καθηγητής μου από το σχολείο ήταν καλόκαρδος και ευαίσθητος άνθρωπος. Το κεφάλι του ήταν μακρόστενο με μεγάλα αυτιά σαν ηχεία . Είχε μαύρα καλοχτενισμένα μαλλιά, που έκαναν αντίθεση με τα μπιρμπιλωτά γαλάζια μάτια του . Είχε μικρή μύτη και ένα περιποιημένο μουστάκι το οποίο κάλυπτε τα μικρά του χείλη .
 Δέσποινα Κριτσιάνη

Το σκίτσο με τον έφηβο Ντίνο Χριστιανόπουλο, διά χειρός Γιάκου