Εξ αποστάσεως επανάληψη...ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ (ΝΕΟΥ ΤΥΠΟΥ)

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτέλεσε και αποτελεί μια επιλογή του συγκεκριμένου ιστολογίου και της διαχειρίστριάς του, της ερανίστριας, πάντα ως συνέχεια της διά ζώσης διδασκαλίας στην τάξη και με απώτερο σκοπό την καλύτερη και την πιο εποπτική εκμάθηση βασικών γνώσεων των επιμέρους μαθημάτων (Αρχαία Ελληνικά, Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία). Οι συνθήκες της υποχρεωτικής διακοπής μαθημάτων και του εγκλεισμού στα σπίτια μας, λόγω της πανδημίας του Κορωνοϊού, διαμορφώνουν μια πρωτόγνωρη κατάσταση. Έτσι, εκτός από την ενδυνάμωση των οικογενειακών σχέσεών μας οι μαθητές έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο για διάβασμα και επαναλήψεις για την ύλη που έχουν διδαχθεί. Ως εκ τούτου, αφού διαβάσουν από τα σχολικά εγχειρίδιά τους τις διδακτικές ενότητες μπορούν να αξιοποιήσουν και την αρωγή που τους προσφέρει το διαδίκτυο, και συγκεκριμένα το παρόν ιστολόγιο.

Κριτήριο αξιολόγησης στη Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄Λυκείου

ΚΕΙΜΕΝΟ: Εμμανουήλ Ροΐδη, Ψυχολογία Συριανού συζύγου (απόσπασμα)

   Εντρέπομαι να το ομολογήσω. Επέρασαν οκτώ μήνες αφ' ότου υπανδρεύθην και είμαι ακόμη ερωτευμένος με την γυναίκα μου, ενώ ο κυριώτερος λόγος δια τον οποίον την επήρα ήτο, ότι δεν μου ήρεσκε διόλου η κατάστασις ερωτευμένου. Δεν πιστεύω να υπάρχη άλλη αρρώστια τόσον βασανιστική. Ούτε όρεξιν είχα, ούτε ύπνον, ούτε διάθεσιν να εργασθώ ή να διασκεδάσω. Εκτός της Χριστίνας, όλα τα άλλα τα εύρισκα άνοστα, ανάλατα, ανούσια και πληκτικά. Ενθυμούμαι ότι μίαν ημέραν εις το ξενοδοχείον έκαμα όλον τον κόσμον να γελάση παραπονεθείς ότι ήτο ανάλατη και η λακέρδα. Οι συγγενείς μου δεν ήθελαν αυτόν τον γάμον, δια τον λόγον ότι εκείνη δεν είχε τίποτε και ούτ' εγώ πολλά: την πατρικήν μου οικίαν, τρεις χιλιάδας δραχμάς εισόδημα από δύο αποθήκας και μίαν θέσιν εκατόν εξήντα δραχμών. Πώς λοιπόν ήτο δυνατόν να ζήσωμεν με αυτά αφού η νέα, αν και χωρίς προίκα, ήτο μοναχοκόρη καλομαθημένη και αγαπούσε τον καλόν κόσμον, τας διασκεδάσεις, τα στολίδια και τους χoρoύς;

    Όσα μου έλεγαν τα εύρισκα όλα σωστά! Δεν ημπορώ καν να είπω προς δικαιολογίαν μου ότι μ' ετύφλωσε το πάθος, ούτε πιστεύω να υπάρχη άνθρωπος θετικώτερος από εμέ. Οι άλλοι ερωτευμένοι φαντάζονται την απόλαυσιν της φιλτάτης των ευτυχίαν τόσω μεγάλην, ώστε δεν φοβούνται να γελασθούν αγοράζοντες αυτήν εις οποιανδήποτε τιμήν. Εγώ όμως δεν ήμουν ρωμαντικός. Τίποτε έκτακτον δεν ωνειρευόμην, αλλά μόνον να επανέλθουν τα πράγματα εις την τακτικήν αυτών κατάστασιν, εις την οποίαν ευρίσκοντο πριν ερωτευθώ. Την μακαρίαν εκείνην κατάστασιν την ενθυμούμην με τον φλογερόν πόθον, με τον οποίον ενθυμείται ο άρρωστος τον καιρόν όπου ήτο υγιής. Την Χριστίναν την ήθελα μόνον και μόνον δια να την απολαύσω, να την χορτάσω, να την βαρεθώ και ν' αρχίσω έπειτα, καθώς πριν, να τρώγω, να κοιμούμαι, να πηγαίνω εις τον περίπατον και να παίζω πρέφαν και κοντσίναν εις την λέσχην. Και πάλιν όμως δεν θ' απεφάσιζα να την νυμφευθώ, αν δεν συνέβαινε ν' αποθάνη κατ' εκείνας τας ημέρας από την στέρησιν και την κακοπάθειαν γέρων θείος μου, τον οποίον επιστεύαμεν όλοι απένταρον, βλέποντες αυτόν να ενδύεται ως Διογένης και να τρέφεται ως ασκητής. Πάσχων προ καιρού από το στήθος, μου είχε ζητήσει εκατόν δραχμάς δια τον ιατρόν και ιατρικά. Αντί όμως να τας μεταχειρισθή προς τοιούτον σκοπόν, είχε προτιμήσει να προσθέση και αυτάς εις άλλας πέντε χιλιάδας, όπου είχε κρυμμένας εις το αχυρόστρωμα, επί του οποίου ευρέθη ένα πρωί νεκρός. Το πάθημά του μ' έκανε να σκεφθώ, ότι θα ήτο ανοησία να εξακολουθώ να βασανίζωμαι από την αϋπνίαν και την ανορεξίαν, αφού είχα τα μέσα να ιατρευθώ. Την Χριστίναν την επήρα καθώς παίρνει κανείς κινίνον δια ν' απαλλαχθή από τον πυρετόν.

    Αν και ήμην ανυπόμονος, ηναγκάσθην από την κοινήν πρόληψιν και τον δεσπότην μας Λυκούργον να περιμένω το τέλος του Μαΐου δια να στεφανωθώ. Ευθύς μετά τον γάμον επήγαμεν να περάσωμεν το μελοφέγγαρον εις την Ζιάν. Ημπορώ να είπω ότι είδα εκεί καλάς ημέρας. Το νησί ήτο καταπράσινον, το εξοχικόν μας σπίτι αναπαυτικόν, τα τρόφιμα εξαίρετα, ο καιρός ωραίος και ακόμα ωραιοτέρα η Χριστίνα. Εκείνο όπου μ' έκανε να την προτιμήσω από όλας, είναι ότι μόνη αυτή δεν είχε κανέν από τα συνηθισμένα παρθενικά ελαττώματτα, δια τα οποία αηδίαζα εν γένει τας κορασίδας. Ούτε λιγνή, ούτε αναιμική, ούτε εντροπαλή, ούτε πολύ νέα. Πιστεύω μάλιστα ότι ήτο κατά τι μεγαλειτέρα από εμέ. Εικοσιέξ έως εικοσιοκτώ ετών, μελαγχρινή, με ανάστημα, με ώμους, με στήθος, με φλόγα εις το βλέμμα και κομψότατα υποδηματάκια. Δια να μη φανή απίστευτον το άθροισμα τόσων χαρισμάτων αρκεί να προσθέσω ότι ήτο Σμυρναία. […]

ΘΕΜΑΤΑ

1.
α . Να χαρακτηρίσετε ως Σ(ωστές) ή Λ(άθος) τις παρακάτω προτάσεις, αφού διαβάσετε το απόσπασμα από το διήγημα του Εμμανουήλ Ροΐδη, Ψυχολογία Συριανού συζύγου
                                                                                                                                          15 μονάδες
Α. Ο Συριανός σύζυγος παντρεύτηκε επειδή φοβόταν τη μοναξιά
Β. Ο Συριανός σύζυγος παντρεύτηκε τη Χριστίνα από οικονομικό συμφέρον
Γ. Η Χριστίνα ήταν εύρωστη και χαρισματική
Δ. Η Χριστίνα ήταν αντικοινωνική και δεν της άρεσαν οι διασκεδάσεις
Ε. Το ζευγάρι πήγε μήνα του μέλιτος στη Ζια.

 β. Να χαρακτηρίσετε τον Συριανό σύζυγο με στοιχεία του αποσπάσματος σε μια παράγραφο 50-60 λέξεων

                                                                                                                                          15 μονάδες
2.

α. Να εντοπίσετε τον χώρο και τον χρόνο της αφήγησης καθώς και τον τύπο του αφηγητή στο απόσπασμα
                                                                                                                                          10 μονάδες

β. Να βρείτε πέντε εκφραστικά μέσα (μεταφορές, παρομοιώσεις, επαναλήψεις, αντιθέσεις, εικόνες, κ.τ.λ.) στο απόσπασμα
                                                                                                                                          10 μονάδες

γ. Να σχολιάσετε τη γλώσσα και το ύφος του κειμένου, κάνοντας τις αναγκαίες παραπομπές

                                                                                                                                          10 μονάδες


3. Σε ένα κείμενο που θα δημοσιευθεί στο ιστολόγιο της τάξης σας, να συγκρίνετε τις απόψεις περί γάμου της εποχής του διηγήματος του Ροΐδη με τις σημερινές αντιλήψεις. (150-200 λέξεις)

                                                                                                                                           40 μονάδες

Δημιουργία-επιμέλεια κριτηρίου: Ελένη Κ. Παπαδοπούλου, φιλόλογος

http://www.kulturosupa.gr/theatromania/psixologia-sirianou-sizigou-2172/

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΝΕΟΥ ΤΥΠΟΥ) : ΓΛΩΣΣΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Η συμβολή τού ελληνικού αλφαβήτου στον πολιτισμό μας

    Η περίπτωση τού ελληνικού αλφαβήτου είναι ενδιαφέρουσα για τη γενικότερη προσέγγιση τού θέματος τής γραφής, διότι ο ελληνικός πολιτισμός υπήρξε ένας κατεξοχήν «πολιτισμός τού γραπτού λόγου». Είναι ένας πολιτισμός που δεν νοείται «ερήμην» των κειμένων του, δηλ. έξω από την έκφραση, τη μετάδοση και τη διάδοση των πνευματικών κατακτήσεων και προβληματισμών των Ελλήνων σε όλους τους χώρους. Αυτό προϋποθέτει τη γνώση και τη χρήση τής γραφής, και μάλιστα σε ευρεία κλίμακα ως  προς τους χρήστες (όχι προνόμιο των ολίγων), σε πρώιμο χρόνο (τον χρόνο που άρχισαν να δημιουργούνται μεγάλα πνευματικά έργα) και μέσα από ένα οικονομικό, λειτουργικό και αποτελεσματικό σύστημα, δηλ. ένα πρακτικό και επαρκές αλφάβητο, όπως αποδείχθηκαν το ελληνικό αλφάβητο και (το επιγέννημά του μέσω των Ετρούσκων) το λατινικό αλφάβητο. Ας σημειωθεί ακόμη ότι στο ελληνικό ανάγουν την καταγωγή τους μια σειρά άλλων αλφαβήτων: το σλαβικό (κυριλλικό) και το γλαγολιτικό, το αλβανικό, το μεσσαπικό, το κοπτικό, το γοτθικό, το κελτικό και τα αρχαία λυκικό, φρυγικό, παμφυλιακό, καρικό και λυδικό 

   Το ότι χρησιμοποιήθηκαν περισσότερες γραφές στον ελλαδικό χώρο (γραμμική γραφή Α, γραμμική γραφή Β, κυπρομινωϊκή γραφή, κυπριακό συλλαβάριο, αλφαβητική γραφή) δείχνει την αγωνία των Ελλήνων να εκφρασθούν γραπτώς, με προφανή επίγνωση ότι χωρίς τη γραφή καμιά ανθρώπινη, απαιτητική από τη φύση της, δραστηριότητα δεν μπορεί να υποστηριχθεί και να έχει ευρύτερα αποτελέσματα σε χρόνο, σε χώρο και σε έκταση. Το ότι άλλαξαν σύστημα και υιοθέτησαν ένα πρότυπο ξένο στην προέλευσή του αλλά ριζικά επεξεργασμένο σε όλη του την έκταση και σταδιακά πλήρως προσαρμοσμένο στην δομή τής ελληνικής γλώσσας απαιτεί πνευματική τόλμη και εγρήγορση. Δεν αλλάζεις εύκολα ένα από τη φύση του συντηρητικό θεσμό που είναι ο τρόπος γραφής, για να περάσεις σε μια τελείως διαφορετική γραφή και ως μορφή και ως σύστημα : να περάσεις από μια συλλαβογραφική γραφή (τη γραμμική Β) σε μια φθογγογραφική συμφωνογραφική γραφή (το φοινικικό σύστημα) που οι Έλληνες μετέτρεψαν στο πρώτο πραγματικό αλφάβητο.

   Το κίνητρο που οδήγησε στην αλλαγή αλφαβήτου ήταν η άμεση ανάγκη καταγραφής τού πλούσιου προφορικού λόγου στη φιλοσοφία, στην ποίηση, στην ιστορία, στο θέατρο, στην επιστήμη, στην εκπαίδευση και εξίσου πιεστικά στη δημόσια διοίκηση (νόμους, θεσμούς, αποφάσεις, ψηφίσματα, συμφωνίες κ.λπ.). Επειδή δε όλες αυτές οι διαδικασίες και οι μαθήσεις διέπονταν από ένα διάχυτο δημοκρατικό πνεύμα, απαιτείτο να είναι προσιτές σε όλους τους πολίτες. Χωρίς το ελληνικό αλφάβητο και την εύκολη χρήση του ο πολιτισμός των Ελλήνων ούτε θα εδραιωνόταν, ούτε θα σωζόταν, ούτε θα γινόταν ευρύτερα γνωστός μέσα και έξω από την Ελλάδα.

   Βεβαίως, μιλώντας για γραπτά κείμενα και ελληνική γραφή, αναφερόμαστε πάντοτε στη γλώσσα, εν προκειμένω στην ελληνική γλώσσα που δηλώνεται διά τής γραφής. Αλλά η ίδια η καλλιέργεια τής γλώσσας, τουλάχιστον τής Ελληνικής, δεν θα είχε φτάσει ποτέ στον εκφραστικό πλούτο και στο υψηλό επίπεδο καλλιέργειας που την διακρίνει, αν δεν είχε περάσει από τη σμίλη τού γραπτού λόγου με προϋπόθεση ένα λειτουργικό αλφάβητο που την αποτυπώνει εύκολα, γρήγορα και ποιοτικά, με ακρίβεια και πληρότητα.

   Η σύνδεση τής γραφής και τού γραπτού λόγου υπήρξε τόσο έντονη στην ελληνική σκέψη, ώστε η όλη ενασχόληση με τη μελέτη τής δομής τής γλώσσας στηρίχτηκε στα γράμματα και ονομάστηκε γραμματική, όρος ο οποίος διά τής Λατινικής (grammatica) πέρασε σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Κι αυτό γιατί η ενασχόληση με τη γλώσσα, την ανάλυση και τη λειτουργία της, βασίστηκε στα γραπτά κείμενα, σε ό,τι έχει γραφεί. Η ίδια η ονομασία «κείμενο» στην αντίληψη των Ελλήνων είναι «ό,τι κείται», ό,τι υπάρχει ως γραπτός λόγος, ευρύτερα προσιτός και αξιόπιστος αφού προσφέρεται στην κοινή προσπέλαση. Και για να έχει κύρος και αξιοπιστία μια λέξη ή ένας γραμματικός τύπος για τους αρχαίους Έλληνες γραμματικούς εξεταζόταν αν «κεῖται ἤ οὐ κεῖται», αν παραδίδεται ή όχι στον γραπτό λόγο που λειτουργούσε ως πρότυπο.

   Η σημασία τής επινόησης τού ελληνικού αλφαβήτου γενικότερα για τον πολιτισμό τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση από τον καθηγητή τής φιλοσοφίας τού Harvard και τού Yale Eric Havelock: «Η επινόηση τού ελληνικού αλφαβήτου –αντίθετα προς όλα τα προηγούμενα συστήματα, συμπεριλαμβανομένου και τού φοινικικού– απετέλεσε στην ιστορία τού ανθρώπινου πολιτισμού ένα γεγονός, τού οποίου η σπουδαιότητα δεν έχει πλήρως κατανοηθεί ακόμη και μέχρι σήμερα. Η εμφάνισή τού ελληνικού αλφαβήτου διαχωρίζει όλους τους πριν από τον ελληνικό (“pre-Greek”) πολιτισμούς από εκείνους που ακολουθούν μετά τον ελληνικό πολιτισμό («post-Greek»)».

http://babiniotis.gr/dimosieumata/38-glossa?start=5

Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 2/11/2014

ΘΕΜΑΤΑ

1α. Πώς συνδέεται, σύμφωνα με τον συγγραφέα, η χρήση του ελληνικού αλφάβητου με τον ελληνικό πολιτισμό; (100-120 λέξεις)

15 μονάδες

1β. Να παρουσιάσετε περιληπτικά το περιεχόμενο των τριών πρώτων παραγράφων του κειμένου (50-70 λέξεις)

15 μονάδες

2α.  Να βρείτε τη δομή και το είδος της πέμπτης παραγράφου του κειμένου

10 μονάδες

2β. Να δώσετε μία συνώνυμη για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου

10 μονάδες

2γ. Να εξετάσετε τη συνοχή της πρώτης παραγράφου, επισημαίνοντας τους τρόπους σύνδεσης των περιόδων της.

10 μονάδες

3. Στη σχολική εφημερίδα που εκδίδει το τμήμα σας, αναλαμβάνετε να γράψετε ένα άρθρο με θέμα τη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην οικοδόμηση του ανθρώπινου πολιτισμού (250-300 λέξεις)

40 μονάδες

Έρευνα-επιμέλεια κριτηρίου Ελένη Παπαδοπούλου, φιλόλογος

Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης 30/10/1944

Εισβολή-Κατοχή-Απελευθέρωση (30/10/1944) της Θεσσαλονίκης .
Πώς είδαν τα γεγονότα οι έφηβοι (τότε) Ντίνος Χριστιανόπουλος, Γιώργος Ιωάννου και Νίκος Μπακόλας; Ποια είναι η σύγχρονη ιστοριογραφική τεκμηρίωση;

Η Παιδεία των Πατέρων

   Τελικά, ποιο ήταν το είδος των σπουδών του Γρηγορίου του Θεολόγου στην Αθήνα; Η συντάκτρια του άρθρου1 βασιζόμενη στον Επιτάφιο λόγο του προς τον Μ. Βασίλειο (παράγραφοι 14-24) δίνει τις βασικές παραμέτρους της εκπαίδευσης των νέων που συνέρρεαν στην Αθήνα τον 4ο  αι.

        Αναλυτικότερα, οι σπουδές εξακτινώνονταν στους τομείς της ρητορικής, της γραμματικής και της φιλοσοφίας και με κάποια υπερβολική διάθεση και στους τομείς της αστρονομίας, γεωμετρίας, αριθμητικής, ιατρικής και μουσικής. Η γραμματική ενίοτε ταυτίζεται με τη σοφιστική η οποία ήταν ανώτερη της ρητορικής αλλά κατώτερη από τη φιλοσοφία. Όσον αφορά στη φιλοσοφία αυτή την εποχή είναι ένας αμφιλεγόμενος όρος, καθώς για την Εκκλησία σχετίζεται με την ασκητική πρακτική, ενώ για τους Έλληνες φιλοσόφους είναι η σπουδή και ερμηνεία των πρώτων αρχών του κόσμου.

   Το προηγούμενο ερώτημα εστιάζεται πλέον στο είδος της φιλοσοφίας που σπούδασαν οι δύο ιεράρχες, αφού η φιλοσοφία στην Ακαδημία αποτελούσε πιστοποιητικό του εθνικού προσανατολισμού των σπουδαστών. Μάλιστα, ο Γρηγόριος υιοθετεί τη διαίρεση της φιλοσοφίας σε κλάδους κατά τον Αριστοτέλη, οπότε εξ ορισμού απορρίπτει τις θρησκευτικές τελετουργίες του νεοπλατωνισμού. Αντίθετα από την υποκριτική συμπεριφορά του Ιουλιανού, ο Γρηγόριος και ο Βασίλειος φανερά και ενσυνείδητα διαχωρίζουν την εθνική θρησκεία, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και η μυθολογία είναι παρερμηνεία και διαστρέβλωση της Π. Διαθήκης. Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος τοποθετείται απερίφραστα για τα αγαθά της παιδείας της εποχής του. Η παιδεία, σύμφωνα με τη θέση του, καταξιώνει την ανθρώπινη ύπαρξη, αν στηρίζεται στα εκκλησιαστικά κείμενα και στη θύραθεν γραμματεία.

   Με βάση όσα προηγήθηκαν η συγγραφέας εικάζει ότι οι άγιοι Γρηγόριος και Μ. Βασίλειος παρακολούθησαν γενική φιλοσοφία μέσα από διαλέξεις και αυτοσχέδιους διαγωνισμούς ανάπτυξης θεμάτων και επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στην ερμηνεία έργων του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Τεκμήριο αυτής της άποψης είναι η ιδιαίτερη χρήση του όρου φιλοσοφία ως του ησύχιου βίου των χριστιανών που τους οδηγεί στην προκοπή και βίωση της μεταθανάτιας ζωής. Εξάλλου, και ο Προαιρέσιος, δάσκαλος του Γρηγορίου-Βασιλείου αλλά και του Ιουλιανού χαρακτηρίζεται σοφιστής και ο ίδιος ο Γρηγόριος αυτοαποκαλείται σοφιστής (Επιστολή 189,308 και 176 PG 37, 288). Επίσης μετά το πέρας των σπουδών του εκλέγεται στον σοφιστικό θρόνο και μεταξύ των βιογράφων του χρησιμοποιείται η προσωνυμία του σοφιστή μέχρι την τελική επικράτηση της ονομασίας Θεολόγος.

1. Δ. Λιάλιου, «ο χαρακτήρας των σπουδών του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου περί τα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα», σελ. 214-235 στο Γρηγοριανά Α΄, ΦΘΒ 35, Πουρναράς, Θεσσαλονίκη, 1997  

Η σχηματική παρουσίαση της Παιδείας των Πατέρων

άρθρο from Eleni Papadopoulou

Η ηθική των νέων (Προτεινόμενο κριτήριο Νεοελληνικής Γλώσσας Γ΄Λυκείου)

Γ΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 

Η ηθική των νέων: δύο όψεις

   Η αξία της ηθικής αρετής είναι διαχρονική και ανεκτίμητη, καθώς αυτή αποτελεί τη βάση υγιούς συνεργασίας, κοινωνικής συνοχής, συλλογικής και ατομικής ευδαιμονίας. Παρόλα αυτά, όσον αφορά την ηθική των νέων, οι γνώμες διίστανται. Άλλοι υποστηρίζουν πως προοδεύουν ηθικά, άλλοι στηριζόμενοι σε φαινόμενα σεξουαλικής ασυδοσίας, επιθετικής συμπεριφοράς, αμφισβήτησης των παραδεδομένων αξιών ή αδιαφορίας, μιλούν για ηθική κατάπτωση. Εδώ, όμως, τίθεται το εξής ερώτημα: Πράγματι, οι νέοι γίνονται όλο και πιο ανήθικοι ή άδικα ορισμένοι τους χαρακτηρίζουν έτσι προκειμένου να δικαιολογήσουν «κακώς κείμενα»;

   Αναμφίβολα, γίνεται λόγος για απρεπή και αγενή συμπεριφορά από πλευράς των νέων με χαρακτηριστικά την ειρωνεία, την αναίδεια, την έλλειψη σεβασμού προς τους μεγαλύτερους, αλλά και απρεπείς χειρονομίες. Παράλληλα, παρατηρούμε νέοι να παραβιάζουν ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτό της ισότητας μεταξύ των ανθρώπων ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, τη φυλή ή την πολιτική παράταξη. Άλλοτε πάλι σημειώνουν περιστατικά ενδοσχολικής βίας ή γενικότερης παραβατικής συμπεριφοράς. Η επιθετική τους συμπεριφορά μπορεί να διακριθεί σε σωματική και ψυχολογική κι έτσι παρατηρούμε ξυλοδαρμούς ή μειωτικά σχόλια σε βάρος των αδυνάτων νοητικά, κοινωνικά, οικονομικά. Αυτό συμβαίνει επειδή ο νέος-θύτης δεν βλέπει στο πρόσωπο του θύματος τον άνθρωπο, αλλά το διαφορετικό σε επίπεδο φυλής, θρησκευτικού δόγματος ή πολιτικής παράταξης. Αδυνατεί, επομένως, να αποδεχτεί και να σεβαστεί τη διαφορετικότητα.

   Ταυτόχρονα, παρατηρείται απουσία ηθικών φραγμών σε επίπεδο λόγου, με αποτέλεσμα την ανταλλαγή βωμολοχιών στην καθημερινότητά τους, και σε επίπεδο έργων με τη μορφή βανδαλισμών σε σχολεία ή Πανεπιστήμια, σε αθλητικούς ή αρχαιολογικούς χώρους, σε μνημεία πολιτισμού. Αυτό έχει ως συνέπεια την καταστροφή της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και των κρατικών υποδομών. Επομένως, με βάση αυτά τα δεδομένα, συμπεραίνεται πως τα φαινόμενα ηθικής αποχαλίνωσης των νέων διαρκώς αυξάνονται.
[…]

   Στον αντίποδα, παρατηρούμε και μια μεγάλη μερίδα νέων να προσπαθεί να κάνει τη διαφορά. Έτσι, κάνει τον εθελοντισμό, σε κοινωφελή, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, τρόπο ζωής ή χρησιμοποιεί τις νέες τεχνολογίες προς όφελος των κοινωνικά αποκλεισμένων ή των ευπαθών ομάδων. Δεν είναι δηλαδή λίγες οι φορές που έχουμε δει νέους να διανέμουν φαγητό σε ανέργους, αναπήρους ή ανθρώπους μεγάλης ηλικίας, να συμμετέχουν σε οργανώσεις κατά της φτώχειας, της βίας, των εξαρτήσεων, αλλά και υπέρ της προστασίας του οικοσυστήματος και των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Ταυτόχρονα, τους βλέπουμε να συνεχίζουν να κάνουν όνειρα για τη μετέπειτα ζωή τους και να είναι όσο το δυνατόν αισιόδοξοι για το μέλλον και ό,τι αυτό τους επιφυλάσσει. Συνεχίζουν να επενδύουν στη γνώση και στη γενικότερη καλλιέργειά τους, να δημιουργούν σχέσεις φιλίας και υγιούς συνεργασίας, να συνάπτουν σχέσεις που συνδράμουν στη συνοχή του όλου. Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και το γεγονός πως το μεγαλύτερο μέρος των συγκεντρώσεων και των πορειών αποτελείται από νεολαία.

   Συνοψίζοντας, δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι υπάρχει μια μερίδα νέων, που διαρκώς αυξάνεται, η οποία επιλέγει συνειδητά και υπεύθυνα έναν διαφορετικό τρόπο ζωής από εκείνον της μάζας. Κι αυτοί είναι οι νέοι που επενδύουν στην προσφορά στο συνάνθρωπο, που επενδύουν στη γνώση, που διαπρέπουν στις επιστήμες, στην τέχνη ή στον αθλητισμό. Είναι οι νέοι που δεν επαναπαύονται και αγωνίζονται διαρκώς για ιδεώδη, όπως είναι η δημοκρατία, που ασκούν κριτική στα κακώς κείμενα και που δεν παρασύρονται από τις ραδιουργίες επιτηδείων ή τις τεχνικές αποπροσανατολισμού. Συνεπώς, θα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι όσον αφορά την πορεία που αυτοί ακολουθούν και να μην αρκούμαστε στα λεγόμενα όσων προσπαθούν να τους παρουσιάζουν σαν τα «μαύρα πρόβατα» της κοινωνίας. Ας ακολουθήσουμε το δρόμο που αυτοί χαράζουν με τον τρόπο ζωής τους…

Μαριάννας  Πρωτόπαππα, http://blogs.sch.gr/apontes, 19/11/2013

ΘΕΜΑΤΑ

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου σε 120 περίπου λέξεις .

                                                                                                                   Μονάδες 25


Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, σύμφωνα με το κείμενο, τις παρακάτω διαπιστώσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη:

1. Η συντάκτρια δεν αποδέχεται την άποψη της ηθικής κατάπτωσης των νέων.
2. Η ενδοσχολική βία και η γενικότερη παραβατική συμπεριφορά οφείλεται σε έλλειψη ανεκτικότητας.
3. Η απουσία ηθικών φραγμών οδηγεί σε αύξηση των φαινομένων ηθικής αποχαλίνωσης .
4. Οι νέοι δεν ενδιαφέρονται να κάνουν τη διαφορά, συμμετέχοντας σε εθελοντικές οργανώσεις και σε κοινωφελείς δράσεις.
5. Η αισιοδοξία μας  για το μέλλον των νέων οφείλεται στην εγρήγορση και στον διαρκή αγώνα τους για τα ιδεώδη.

                                                                                                                  Μονάδες 10

Β2. Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος του κειμένου: « Αναμφίβολα, … και να σεβαστεί τη διαφορετικότητα.»
                                                                                                                   Μονάδες 2

Β3. Ποια αποδεικτικά μέσα μετέρχεται η συντάκτρια στην δεύτερη παράγραφο του κειμένου;
Μονάδες 4


Β4. «Συνοψίζοντας, δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι υπάρχει μια μερίδα νέων, που διαρκώς αυξάνεται, η οποία επιλέγει συνειδητά και υπεύθυνα έναν διαφορετικό τρόπο ζωής από εκείνον της μάζας.» : α) Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική. β) Ποια διαφορά παρατηρείτε στο νόημα μετά τη μετατροπή;
                                                                                                                   Μονάδες 4


Β4.α. Να δικαιολογήσετε τη χρήση των παρακάτω διαρθρωτικών λέξεων:   Αναμφίβολα,  Άλλοτε,  δηλαδή
                                                                                                                    Μονάδες 3


β. Να αιτιολογήσετε τη χρήση των σημείων στίξης στις φράσεις που ακολουθούν:
α) Πράγματι, οι νέοι γίνονται όλο και πιο ανήθικοι ή άδικα ορισμένοι τους χαρακτηρίζουν έτσι προκειμένου να δικαιολογήσουν «κακώς κείμενα»;  (1η §) : το ερώτημα
β) «μαύρα πρόβατα» (τελευταία §) : τα εισαγωγικά

                                                                                                                     Μονάδες  2


Β5. α. Να δώσετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ανεκτίμητη,  συνοχής, παρατηρούμε , αυξάνονται, επαναπαύονται

Μονάδες 5

β. Να δώσετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: αξία, υγιούς , παραβιάζουν, αποδεχτεί, συμμετέχουν.
                                                                                                                      Μονάδες 5

Γ.  Στις μέρες μας γίνεται συχνά λόγος για την ηθική αποχαλίνωση των νέων. Στον αντίποδα , είναι πολλοί εκείνοι που πιστεύουν πως η νέα γενιά είναι ανεπίληπτου ήθους και διαφοροποιείται από τη μάζα. Σε μια ομιλία (500-600 λέξεων) που καλείστε να εκφωνήσετε σε εκδήλωση του σχολείου, ενώπιον δασκάλων και συμμαθητών σας:
α) να διατυπώσετε τις απόψεις σας για το ήθος των νέων και
β) να παρουσιάσετε τους τρόπους με τους οποίους το σύγχρονο σχολείο θα ενδυναμώσει την ηθική ανάπτυξη της νέας γενιάς. 
                                                                                                                     Μονάδες  40

Επιμέλεια :  Άννα Μαρία Πανταζή , φιλόλογος

email: annmariapant@gmail.com

Μνήμη και Λήθη: Το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη

" Κείνη τη μέρα σώπαιναν οι λύκοι, γιατί ούρλιαζαν οι άνθρωποι"  Μ. Λουντέμης

  Στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944 η δρεπανοφόρος Άτροπος Μοίρα επέλεξε τον Χορτιάτη να ακοντίσει τα δικά της αιματοβαμμένα μηνύματα. Να θερίσει 149 μίσχους, να κόψει με μια απότομη κίνηση τα χρώματα της ίριδας που ρίζωναν στους πρόποδες του Χορτιάτη και να αφήσει μόνο μαύρο και κόκκινο, καπνό και αίμα.

  Στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944 ο Χορτιάτης πλήρωσε βαρύ τίμημα για την αντιστασιακή του δράση. Πλήρωσε με 149 αθώες ζωές και τη σχεδόν εκ βάθρων καταστροφή του, διότι δεν έσκυψε το κεφάλι στον κατοχικό ζυγό, δεν έπλευσε στα δύσκολα χρόνια κόστα - κόστα, ούτε έμεινε στα ρηχά, μα έστρεφε το ακρόπρωρό του στα ανοικτά, μπήκε στις τρικυμίες με υψωμένη την αντιστασιακή παντιέρα.

  Ο θάνατος ενός Γερμανού στρατιώτη - χημικού σε μια τυχαία ένοπλη συμπλοκή στο Ρωμαϊκό Υδραγωγείο (Καμάρα), μεταξύ ανταρτών του ΕΛΑΣ, που είχαν στήσει ενέδρα για άλλο λόγο και Γερμανών, που συνόδευαν προπορευόμενο (κατά μία ώρα περίπου…) όχημα της εταιρείας Ύδρευσης και μετέβαιναν στις πηγές της Αγίας Παρασκευής για να τις απολυμάνουν, επίσπευσε την προαποφασισμένη και καλά οργανωμένη απόφαση των Γερμανών και των Σουμπερταίων Ταγματασφαλιτών να αφανίσουν τον Χορτιάτη και τους κατοίκους του.

  Λίγες ώρες αργότερα από το πρωινό επεισόδιο, οι γερμανικές δυνάμεις συνεπικουρούμενες από ορδές ταγματασφαλιτών του Σούμπερτ, θα φτάσουν στο Χορτιάτη με 32 οχήματα έτοιμες να εφαρμόσουν το προμελετημένο τους σχέδιο. Ξεσπούν σε πράξεις παράφορης βίας, σκοτώνουν βρέφη, βιάζουν, εκτελούν εν ψυχρώ, καίνε και λεηλατούν. Συγκεντρώνουν όσους δεν έχουν εγκαταλείψει το χωριό στο φούρνο του Γκουραμάνη και στο σπίτι του Νταμπούδη, μετατρέποντας τους δυο χώρους σε κρεματόρια. Ο απολογισμός θα είναι τραγικός: 149 άτομα θα καούν ζωντανά ή θα εκτελεστούν, από τα οποία τα 51 κάτω των 18 ετών. Ανάμεσά τους ένα βρέφος 2 μηνών, ο Αλέξανδρος Σαρβάνης. 

Μπάμπης Νανακούδης

Πηγή: http://hortiatis570.gr/interesting/item/707-to-kapsimo-tou-xortiati-71-xronia-meta

  Το μνημείο που διατηρεί τη μνήμη του ολοκαυτώματος του Χορτιάτη αποσιωπά τη  δράση των "Ελλήνων" συνεργατών των Γερμανών κι έτσι αντί να συμβάλλει στην ιστορική μνήμη δίνει ένα μονοσήμαντο και κατευθυνόμενο προσανατολισμό στην ιστοριογνωσία!

φωτ. Ε. Παπαδοπούλου

Τα εναπομείναντα από την πύρινη λαίλαπα οστά των Χορτιατινών
φωτ. Ε. Παπαδοπούλου

Οστεοφυλάκιο-Οικία Νταμπούδη
φωτ. Ε. Παπαδοπούλου

Δημοσθένης Βουτυράς, ο συγγραφέας των απόκληρων της ζωής

  

Για τον Δημοσθένη Βουτυρά έγινε αναφορά και σε παλαιότερες αναρτήσεις, 

 http://eranistria.blogspot.gr/search?q=%CE%92%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AC%CF%82

http://eranistria.blogspot.gr/2011/07/blog-post_1610.html

με έμφαση στα εργοβιογραφικά του στοιχεία, ενώ τώρα με αφορμή το διήγημα "Παραρλάμα" που σταχυολογείται στα Κ.Ν.Λ. της Β΄Λυκείου και στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης διδακτικής πρότασης, εστιάζουμε στα υφολογικά-αφηγηματικά χαρακτηριστικά του συγγραφέα. Πρόκειται για έναν πρωτοποριακό πεζογράφο που είναι αδιαμφισβήτητα  επίκαιρος σήμερα στην ελληνική κοινωνία των νεόπτωχων και κοινωνικά περιθωριοποιημένων ανθρώπων.

    Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αρνήθηκαν την παρουσία ύφους στο έργο του Δημοσθένη Βουτυρά, κάνοντας ασφαλώς σύγχυση του όρου «ύφους» στη γενικότητά του, με μια ορισμένη μορφή του, την καλλιεργημένη και επεξεργασμένη επίμονα έκφραση. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η προχειρότητα του γραψίματος είναι έκδηλη σε ολόκληρη τη δημιουργία του. Δεν σημαίνει όμως αυτό ότι από το πρόχειρο και απεριποίητο αυτό γράψιμο απουσιάζει το προσωπικό στοιχείο, το οποίο και μόνο άλλωστε μας επιτρέπει να μιλάμε περί ύφους. Εντούτοις, ο Βουτυράς είναι ένας από τους λιγοστούς πεζογράφους μας, που και το τελευταίο απόσπασμα από το έργο του επιτρέπει και τον πιο αμύητο, αμέσως να αναγνωρίσει τον άνθρωπο που το έγραψε. Βέβαια, και εδώ θα συναντήσουμε την απουσία συστηματικής προσπάθειας για την άρτια έκφραση, την έλλειψη διεργασίας και φροντίδας. 

   Η φράση του δίνει την εντύπωση ότι ρίχνεται τυχαία στο χαρτί, χωρίς να υποτάσσεται σε κανένα ρυθμό. Δεν εξωτερικεύει καμία επιλογή στη λέξη που θα χρησιμοποιήσει. Την ίδια λέξη τη συναντούμε συχνά δυο και τρεις φορές στην ίδια παράγραφο, στην ίδια ακόμη φράση. Υπάρχει μια αδεξιότητα στη διατύπωση, που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή μόλις η φράση του, σύντομη συνήθως και τηλεγραφική πάει να γίνει συνθετότερη. Οι κύριες και οι εξαρτημένες προτάσεις διαδέχονται η μια την άλλη τόσο απρόσμενα, ώστε ο αναγνώστης αναγκάζεται να διαβάσει δυο και τρεις φορές το κείμενο για να παρακολουθήσει τον ειρμό του νοήματος. Όπως ακριβώς το παιδί ή ο άνθρωπος του λαού μόνο με την παρατακτική σύνδεση μπορεί να εκφραστεί άνετα ο Βουτυράς. Αυτό δίνει κάτι «αρχαϊκό» στο γράψιμό του. Υπάρχουν, άλλωστε, και άλλα «αρχαϊκά» στοιχεία στο ύφος του: Για να εντείνει την εντύπωση καταφεύγει στο πιο πρόχειρο αλλά ελάχιστα αποτελεσματικό, φυσικά, μέσο, της επανάληψης της ίδιας λέξης. Συχνά, στέκεται εφεκτικός ποια παρομοίωση να μεταχειρισθεί, ποιο ρήμα να χρησιμοποιήσει. Με ένα διαζευκτικό σύνδεσμο τα παραθέτει και τα δύο για να ξεφύγει από το δίλημμα. Όλα αυτά, εντούτοις, δεν πρέπει να μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει ύφος, που επιτρέπει τον αναγνώστη άνετα να τον παρακολουθεί, και το οποίο, όπως το σημείωσε ο Ξενόπουλος, «είναι πολύ ταιριαστό με το είδος των διηγημάτων του».

   Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος, που ο Βουτυράς αρχίζει τα διηγήματά του. Χωρίς προλόγους και οποιασδήποτε μορφής περιττολογία μας εισάγει στο θέμα του. Οι περιγραφές της φύσης, του εξωτερικού περιβάλλοντος γενικά, είναι στοιχειώδεις, όπως υποτυπώδεις είναι τις περισσότερες φορές και οι υποθέσεις των διηγημάτων του. Το εξωτερικό πλαίσιο των έργων του επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα σχεδόν από αφήγημα σε αφήγημα.

   Το έργο του Βουτυρά ξεκινά πάντα από το άτομό του. Την άμεση προσωπική του εμπειρία θα πρέπει να αναζητούμε πίσω από κάθε διήγημά του, ακόμη κι από εκείνα που μοιάζουν να κινούνται σε χώρους καθαρά φανταστικούς. Κι ανα ο κόσμος του Βουτυρά δίνει την εντύπωση του στενού και περιορισμένου, αυτό συμβαίνει, κυρίως, γιατί στο πρόσωπο των περισσότερων ηρώων του ο πεζογράφος δεν κάνει τίποτε άλλο, παρά να ψυχογραφεί τον ίδιο τον εαυτό του. Σπάνια αναλαμβάνει να μας παρουσιάσει τύπους ξένους προς το άτομό του. Αλλά και τις ελάχιστες περιπτώσεις θα πρόκειται για ανθρώπους που έζησαν στο άμεσο περιβάλλον του, που τους γνώρισε και τους μελέτησε από κοντά.

   Ο Βουτυράς αποτελεί μοναδικό παράδειγμα πεζογράφου στη νεοελληνική λογοτεχνία, που παρέμεινε ολότελα ανεξέλικτος, όπως το σημείωσε ήδη ο Ξενόπουλος. Τα πρώτα κιόλας διηγήματα, που δημοσιεύει το 1900 στο «Περιοδικό μας» του Βώκου, καθορίζουν κατά έναν τρόπο οριστικό όχι απλώς τις δυνατότητες, αλλά και τα άκρα επιτεύγματα της τέχνης του. Τα θέματά του, βέβαια, πλουτίζονται με τον καιρό. Όλα σχεδόν τα σημαντικά γεγονότα της τελευταίας πεντηκονταετίας περνάνε άμεσα ή έμμεσα από το έργο του.

   Ο κόσμος που κινείται στα διηγήματά του είναι το πλήθος των αποτυχημένων της ζωής. Χρεοκοπημένοι μικροαστοί, κατώτεροι υπάλληλοι, συνταξιούχοι, απλοί άνθρωποι του λαού, άτομα που η έλλειψη της θέλησης, κάποιο ψυχικό τραύμα ή οι αναποδιές της ζωής, τα έχουν ρίξει στο περιθώριο της κοινωνίας, με δυο λόγια, οι ταπεινωμένοι και καταφρονεμένοι αποτελούν αποκλειστικά σχεδόν το μικρό σύμπαν του πεζογράφου. Θα τους συναντήσουμε στις μικρές συνοικιακές ταβέρνες, συνήθως, να μας διηγούνται τα καθέκαστα της ζωής τους, τις θλίψεις και τις μικρές χαρές, τις καταδρομές της μοίρας τους, τα όνειρά τους, που είναι κι αυτά το ίδιο ασήμαντα και ταπεινά όσο και οι ίδιοι, να υψώνουν τη φωνή τους, αλλά χωρίς να ξέρουν πού θα στρέψουν την οργή τους, να παίρνουν μεγάλες αποφάσεις που είναι βέβαιο πως ποτέ δεν θα τις εκτελέσουν, να χαίρονται ή να δυσανασχετούν για τους έρωτες, τα οικογενειακά τους δράματα, καθετί που συνθέτει την πληκτική καθημερινότητα στην οποία βρίσκονται φυλακισμένοι και από την οποία αισθάνονται την ανάγκη να αποδράσουν.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Άπαντα (επιλογή πρώτη), Δίφρος, Αθήνα 1958 (επιλογή δεύτερη), Δίφρος, Αθήνα 1960

Α. Καραντώνης, Νεοελληνική Λογοτεχνία: Φυσιογνωμίες, τομ. Α΄-Β΄, Παπαδήμας 1977

Πέτρος Χάρης, Έλληνες Πεζογράφοι, τομ. Α΄-Ζ΄

Κώστας Βάρναλης, Αισθητικά-Κριτικά, Κέδρος 1958

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ (αφιέρωμα στον Δ. Βουτυρά), 1958

ΔΙΑΒΑΖΩ 24, Όνειρο και Λογοτεχνία

 Αξιοσημείωτη είναι και η έκδοση εικοναφήγησης του γνωστού διηγήματος "Παραρλάμα"

Το Παραρλάμα και άλλες ιστορίες, με εικονογράφηση του Θανάση Πέτρου, κείμενα του Δημήτρη Βανέλλη και επίβλεψη του Βάσια Τσοκόπουλου (επιμελητή των Απάντων του Δημοσθένη Βουτυρά), είναι ένα τολμηρό γραφιστικό αφήγημα βασισμένο σε εννιά συναρπαστικές ιστορίες του Βουτυρά, με θέμα την απληστία, την προδοσία, τον ανεκπλήρωτο έρωτα, το ανυποχώρητο μίσος, τον μεταφυσικό τρόμο.

Οι Τρεις Ιεράρχες και η Παιδεία

   Ο επιτάφιος λόγος του Γρηγορίου Ναζιανζηνού προς τον Μ. Βασίλειο απεικονίζει τη σαγηνευτική αλληλεπίδραση μεταξύ ρητορικής και ιστορίας και είναι μια αρκετά αξιόπιστη πηγή για τη ζωή του Βασιλείου αλλά και για τις αντιλήψεις αμφοτέρων περί παιδείας. Ο Γρηγόριος αγαπά την ελληνική κουλτούρα πιο παθιασμένα από τον Βασίλειο και δημιουργεί μια ουσιαστική ενοποίηση της θύραθεν με τη χριστιανική παιδεία.  Ο Βασίλειος και ως πνευματικός πατέρας συμβουλεύει, σε μια καίρια εποχή μετά την έκδοση του διατάγματος του Ιουλιανού, εκλεκτικότητα στην άντληση διδαγμάτων από τους θύραθεν συγγραφείς  .

    Η ευτυχής συγκυρία της πνευματικής συνεύρεσης των δύο φίλων στην Αθήνα, «᾿Αθήνας τὰς χρυσᾶς ὄντως ἐμοὶ» , είναι αποτέλεσμα της βαθύτερης επιθυμίας τους να σπουδάσουν στο κέντρο της παιδείας της εποχής τους, χωρίς όμως να χάσουν τους δεσμούς τους με τη θρησκεία τους, κάτι που προκαλούσε η σύνδεση της μελέτης της φιλοσοφίας και ρητορικής με τις τελετουργίες της αρχαίας ελληνικής θρησκείας . Ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος ως συμφοιτητές στην Αθήνα υπέβαλαν την παραδοσιακή ρητορική εκπαίδευση στην υπηρεσία της πίστης τους. Υπ’ αυτήν την έννοια, «αἱ χρυσαί Ἀθῆναι» δεν είναι ένα σύμβολο που απειλεί τους Χριστιανούς με απώλεια της πίστης τους αλλά ένα σύμβολο που μπορεί να εναρμονισθεί με τον Χριστιανισμό , αρκεί η ώσμωση να γίνει με προσοχή. Ο Γρηγόριος δε διστάζει, προς την κατεύθυνση αυτή, να χρησιμοποιήσει ενισχυτικά την εικόνα της μέλισσας , αντιγράφοντας το ρητορικό του πρότυπο, τον Ισοκράτη  αλλά και τον Πλούταρχο . Ο Γρηγόριος δεν μπορεί να μην εξωτερικεύσει την αγάπη του για τα ελληνικά γράμματα , το ίδιο και ο Βασίλειος στον «καταστατικό χάρτη» της Παιδείας των Χριστιανών . 

   Έτσι, συντελέστηκε ένας ιστορικός συμβιβασμός των Χριστιανών οι οποίοι έπρεπε να είναι γνώστες της κλασικής παιδείας για να αντιμετωπίσουν τους εθνικούς με τα ίδια τους τα μέσα . Υιοθέτησαν την άποψη ότι τα κλασικά γράμματα δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά αποτελούν το πιο αποτελεσματικό όπλο στην υπηρεσία της χριστιανικής θρησκείας . Αν και αιωρείται η άποψη ότι η στάση των δύο μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας  απέναντι στην ελληνική  Παιδεία είναι στάση επιλεκτικής απόρριψης, ματαιοπονίας και ενοχής την ίδια στιγμή που χρησιμοποιούν, σε κάθε περίπτωση,  exempla  από όλο το εύρος της θύραθεν γραμματείας. Αυτή η φαινομενική, όμως, αντίφαση, σύμφωνα με τον Β. Τατάκη οφείλεται στο γεγονός ότι και οι δύο Πατέρες θεωρούν την ελληνική Παιδεία μάταιη μόνο όταν τη συγκρίνουν με την αποκάλυψη του Θεού  . Εν κατακλείδι, στον επιτάφιο λόγο προς τον Μ. Βασίλειο δίνεται με διαυγή τρόπο ο προσανατολισμός της Παιδείας των Χριστιανών του 4ου αιώνα έτσι όπως καθορίστηκε με ομοφωνία και σύμπλευση απόψεων των Καππαδοκών Πατέρων .

  Στον Λόγο «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων» ο Μ. Βασίλειος θέτει δύο απαρέγκλιτες αρχές στη μελέτη της θύραθεν γραμματείας. Η πρώτη καθιστά τη σπουδή των αρχαίων επωφελή και αδήριτη για τους νέους και η δεύτερη, η σπουδή αυτή επιβάλλεται να γίνεται με τη μέγιστη προσοχή. Για τη μελέτη του λόγου βλ. E. L. Fortin, «Christianity and Hellenism in Basil the Great’s Address ‘’Ad Adulescentes’’», στο: H. J. Blumenthal και R. A. Markus (εκδ.), Neoplatonism and Early Christian Thought, Essays in Honor of A. H. Armstrong, Λονδίνο 1980, σελ. 189-203  και Μ. Στασινόπουλου, Μορφές από τον τέταρτον αιώνα μ.Χ.: ιστορική εισαγωγή στον "λόγο προς τους νέους" του Μεγάλου Βασιλείου, Σχολή Μωραΐτη, Αθήνα 1972, σελ. 208-290
  Βλ. Γ. Μαρτζέλου, « Ο Μ. Βασίλειος ως πρότυπο πνευματικής πατρότητας», σελ. 7 στο:  users.auth.gr/martzelo/index.files/docs/99.doc, ανακτήθηκε 9/7/2016
  F. Boulenger, Gregoire De Nazianze: Discours Funebres En L'honneur De Son Frere Cesaire Et De Basile De Cesaree, 14, 1, 5-7
  Βλ. Δ. Λιάλιου, «Ο χαρακτήρας των σπουδών του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου περί τα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα», ό.π., σελ. 222-226
 Για τον ρόλο που διαδραμάτιζε η Αθήνα στην ύστερη Αρχαιότητα και για τις διαφορετικές προσλήψεις του συμβόλου της Αθήνας στον Λιβάνιο και τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό Βλ. A. Wenzel, «Libanius, Gregory of Nazianzus, and the ideal of Athens in Late Antiquity», J.L.A.  3 (2010), σελ. 264-285
  13, 1, 1-4:  « ᾿Επεὶ δὲ ἱκανῶς εἶχε τῆς ἐνταῦθα παιδεύσεως, ἔδει δ' αὐτὸν μηδὲν τῶν καλῶν διαφυγεῖν, μηδὲ τῷ φιλοπόνῳ τῆς μελίσσης ἀπολειφθῆναι συλλεγούσης ἐκ παντὸς ἄνθους τὰ χρησιμώτατα,»
  Η εικόνα της μέλισσας που πετάει πάνω από κάθε άνθος αλλά παίρνει όλα τα καλά από το καθένα υπάρχει στον Προς Δημόνικον λόγο του Ισοκράτη : 52, 1-5: «῞Ωσπερ γὰρ τὴν μέλιτταν ὁρῶμεν ἐφ' ἅπαντα μὲν τὰ βλαστήματα καθιζάνουσαν, ἀφ' ἑκάστου δὲ τὰ βέλτιστα λαμβάνουσαν, οὕτω δεῖ καὶ τοὺς παιδείας ὀρεγομένους μηδενὸς μὲν ἀπείρως ἔχειν, πανταχόθεν δὲ τὰ χρήσιμα συλλέγει». Για την πρόσληψη του Ισοκράτη από τους Πατέρες της εκκλησίας βλ. N. Voliotis, The tradition of Isocrates in Byzantium and his influence on modern education, ό.π., σελ. 63-87
  Για τη χρήση της μελισσουργικής παρομοίωσης και τη σύνδεσή της με τη φιλοπονία βλ. Άννα Κόλτσιου-Νικήτα, Γλωσσικές απόψεις και όψεις στα κείμενα των Καππαδοκών Πατέρων, σελ. 168-170
  Η διευρυμένη αναφορά στα χρόνια της Αθήνας, ίσως να εμφαίνει την υφέρπουσα αγάπη του Γρηγορίου για την Παιδεία, που οικοδομείται πάνω στα έργα των κλασικών Αθηναίων συγγραφέων. Ας σημειωθεί ότι τα χρόνια της Αθήνας ήταν τα πιο ευτυχισμένα χρόνια της πολυκύμαντης ζωής του ανθρώπου που αγαπούσε την απραξία του μοναχικού στοχασμού, για το θέμα βλ. A. Wenzel, «Libanius, Gregory of Nazianzus, and the ideal of Athens in Late Antiquity», ό.π., σελ. 283
 Έτσι χαρακτηρίζεται ο Λόγος «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων» Βλ. W. Jaeger, Πρωτοχριστιανικοί χρόνοι και Ελληνική παιδεία, ό.π., σελ. 78
  Αυτός ο εκπαιδευτικός προσανατολισμός ήταν συνέπεια των γενικότερων αντιλήψεων του Ιουλιανού για τον Χριστιανισμό που τον υποτιμούσε και θεωρούσε ότι ήταν δημιούργημα αμαθών ανθρώπων. Βλ.  Μ. Στασινόπουλος, Μορφές από τον τέταρτον αιώνα μ.Χ.,  σελ.  86-87
  Για μια εμπεριστατωμένη άποψη επί του θέματος του εκπαιδευτικού προσανατολισμού του 4ου αι. βλ. P. Lemerle, Ο Πρώτος βυζαντινός ουμανισμός: σημειώσεις και παρατηρήσεις για την εκπαίδευση και την παιδεία στο Βυζάντιο από τις αρχές ως τον 10ο αιώνα, (μετ. Μ. Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου), Μ. Ι. Ε. Τ., Αθήνα 19852, σελ. 50-59
  Και ο Γρηγόριος δείχνει εφεκτική στάση απέναντι στην εθνική παράδοση και τα μυθολογικά πρότυπα όπως φαίνεται και στο 3, 4, 1-7:  «῟Ων ἡμῖν, εἰ βουλομένοις εἰπεῖν ἐξῆν, οὐδὲν ἂν ἦσαν ἡμῖν οἱ Πελοπίδαι καὶ Κεκροπίδαι καὶ οἱ ᾿Αλκμαίωνες, Αἰακίδαι τε καὶ ῾Ηρακλεῖδαι καὶ ὧν οὐδὲν ὑψηλότερον, οἵτινες ἐκ τῶν οἰκείων φανερῶς εἰπεῖν οὐκ ἔχοντες ἐπὶ τὸ ἀφανὲς καταφεύγουσι, δαίμονας δή τινας καὶ θεοὺς  καὶ μύθους τοῖς προγόνοις ἐπιφημίζοντες, ὧν τὸ σεμνότατον ἀπιστία, καὶ ὕβρις τὸ πιστευόμενον.» 
  Βλ. Π. Αθανασιάδη, Ιουλιανός: μια βιογραφία, Μ. Ι. Ε. Τ., Αθήνα 2001, σελ. 39 και Fr. Montanari, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας: από τον 8ο αι. π. Χ. έως τον 6ο αι. μ. Χ., ό.π. σελ. 1157
  Για τα exempla που αρύεται ο Γρηγόριος από τη θύραθεν και χριστιανική γραμματεία βλ. K. Demoen, G.  Tompkins, «Exempla Pagan and Biblical Exempla in Gregory Nazianzen», A Study in Rhetoric and Hermeneutics, C.R. 47 (1997), σελ. 289-290
  Βλ. Β. Τατάκη, Η συμβολή της Καππαδοκίας στη χριστιανική σκέψη, σελ. 90-91
  Για μια καινούργια οπτική της σύζευξης κλασικής και χριστιανικής παιδείας βλ. D. Vanderkolk, «The Late Antique Christian-Pagan Synthesis within Basil the Great’s To Young Men on Reading Greek Literature», V.H.R. (15) 2015, σελ. 1-19

Οδηγίες για τη συγγραφή επιστημονικής εργασίας

 Ο καθηγητής κ. Βασίλειος Βερτουδάκης στο ευσύνοπτο και περιεκτικό άρθρο του παρουσιάζει τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές για τη σύνταξη μιας επιστημονικής εργασίας.

οδηγίες συγγραφής εργασι-Libre from Eleni Papadopoulou

Οι Γυναίκες της Μακεδονίας και της Θράκης στην Επανάσταση του 1821 (Από τη σχολική γιορτή μας)

Programma exofyllo from Eleni Papadopoulou

οι γυναικες της μακεδονιας και της θρακης στην from Eleni Papadopoulou

προλογος from Eleni Papadopoulou

Στης Νάουσας το Κάστρο (Παραδοσιακό τραγούδι)

Άσκηση Δημιουργικής Γραφής

 Το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γενικής Παιδείας στη Γ΄Λυκείου πολύ συχνά, κι όχι αδικαιολόγητα, θυσιάζεται στο βωμό της διδασκαλίας της Νεοελληνικής Γλώσσας και της αχανούς ύλης που πρέπει να καλυφθεί, προκειμένου οι υποψήφιοι να μπορούν να αντεπεξέλθουν με ουσιαστική επιτυχία στις απαιτήσεις του πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος. Εντούτοις, η αυτοτέλεια του μαθήματος είναι δεδομένη και η επικουρία του στη γλωσσική διδασκαλία αυτονόητη. Μάλιστα, οι υποψήφιοι-μαθητές επιζητούν την ανάγνωση των κειμένων, αφενός για να απολαύσουν τον λόγο τους, τις ιδέες και την τεχνοτροπία και αφετέρου για να αποστασιοποιηθούν, έστω και για λίγο, από την πίεση του συστήματος των εξετάσεων. Με έναν τέτοιο προσανατολισμό, αφού απολαύσαμε  το κείμενο του  Θανάση Βαλτινού '' Ο Παναγιώτης'' και συζητήσαμε για τους αφανείς ήρωες και τον αστόλιστο λόγο του Βαλτινού, προχωρήσαμε στην ανάγνωση ενός άλλου σύντομου κειμένου του ίδιου συγγραφέα το κείμενο ''Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα;''. Αυτή τη φορά, οι μαθητές κλήθηκαν να γράψουν τη δική τους εκδοχή για το τέλος του διηγήματος. Η άσκηση Δημιουργικής Γραφής αντιμετωπίστηκε με μεγάλο ενδιαφέρον, τολμώ να πω και ενθουσιασμό, και τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η αυτενέργεια και η δημιουργικότητα των μαθητών προσφέρουν το πραγματικό παιδευτικό αποτέλεσμα, αρκεί να  δίνουμε κίνητρα για την εξωτερίκευσή τους.

Θανάσης Βαλτινός, Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα;

Εκείνα τα χρόνια δούλευα στο αγώγι. Τρίπολη-Αθήνα εξακόσιες δραχμές. Είχα μια κράισλερ, πετούσε. Δεκατρείς Μαΐου, με το παλαιό. Έκανε μια ζέστη, χρόνια είχα να τη θυμηθώ. Μετράω με το παλαιό εγώ. Ήρθε ένας, είχε το παιδί του διφθερίτη. Το είχε κουβαλήσει πρώτα στον Παπαδημητρίου. Σπουδασμένος στη Γαλλία ο Παπαδημητρίου. Του λέει, πάρε το αεροπλάνο να το πας στην Αθήνα το παιδί. Δεν είχαν τα μέσα εδώ.
Έρχεται αυτός με τη γυναίκα του, μπαίνουν στην κούρσα χωρίς συμφωνία.
― Από πού είσαι; τον ρωτάω.
― Από το Βαλτεσινίκο, μου λέει.
Το πατάω εγώ το αυτοκίνητο, τα φώτα αναμμένα, έντεκα το πρωί, άντε δώδεκα. Κάνω δυόμισι ώρες μέχρι το Παίδων. Τότε, με κείνους τους δρόμους. Σταματάω μπροστά στην πύλη, βγαίνει τώρα ο άντρας με το αγοράκι αγκαλιά. Θα ήταν ως τριών ετών. Το πηγαίνει μέσα. Εγώ περίμενα.
Έρχεται καμιά φορά, του λέω: Τι έγινε;
Μου λέει θα το γλιτώσω, το έμπασαν στο θάλαμο. Μου λέει τι σου χρωστάω;
Τι να του γυρέψω, όσα ήθελα μπορούσα, δε με είχε συμφωνήσει. Αλλά με μισό παπούτσι ήτανε.
Του λέω είσαι ευχαριστημένος να μου δώσεις πεντακόσιες δραχμές;
Βγάζει ένα πεντακοσάρικο, εκείνο είχε όλο κι όλο.
Τον είδα που δίσταζε.
― Τι είναι;
Μου αφήνεις, λέει, πενήντα δραχμές να πάρω τσιγάρα;
Ντρεπότανε.
― Και για ναύλα, να πάω εδώ στο Αιγάλεω, σ’ ένα συγγενή μου;
Του λέω δώσ’ μου τέσσερα κατοστάρικα.
Τι να του πω που ήταν με μισό παπούτσι.

(διήγημα από το βιβλίο του "Εθισμός στη νικοτίνη", Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2008)

 Μερικές από τις εκδοχές για το τέλος του διηγήματος:

... Το πηγαίνει μέσα. Εγώ περίμενα. Εμφανίζεται μετά από λίγο έξω, μισή ώρα περίπου, τον ρωτάω για το αγοράκι. Αυτός σαστισμένος αποκρίνεται ότι είναι σε κρίσιμη κατάσταση, οι γιατροί είπαν πως δεν μπορούν να μιλήσουν με σιγουριά. Στη συνέχεια, με ρώτησε πόσα μου χρωστάει, εγώ ήρθα σε δύσκολη θέση κι έτσι του ζήτησα τετρακόσιες δραχμές, ίσα-ίσα τα έξοδα της κούρσας, γιατί δεν μπορούσα να κάνω διαφορετικά. Έπειτα τον χαιρέτισα, του έδωσα κουράγιο κι έφυγα.  Γιώργος Τούσης.

...Εγώ περίμενα. Αυτός δεν εμφανίστηκε. Πολλές ώρες μετά πλησίασε προς το μέρος μου. έκανε πως δε με είδε. Του φώναξα. Δεν θα με πληρώσεις; Ξαφνικά με κοίταξε με μίσος και απέχθεια και με σημάδεψε μ' ένα όπλο. -Μην το κάνεις, είπα.
Αυτά ήταν τα τελευταία του λόγια πριν πεθάνει. Ελένη Πλατιώτη

...Μου λέει, πάει το παιδί, χάθηκε και βάζει τα κλάματα. Το τελευταίο πράγμα που με ένοιαζε ήταν τα χρήματα. Βγαίνω από την κούρσα, τον αγκαλιάζω προσπαθώντας να του δώσω κουράγιο και φεύγω. Λίγο παρακάτω δεν άντεξα, δάκρυα πλημμύρισαν τα μάτια μου και βυθίστηκα στη θλίψη. Ευαγγελία Πράπα.

...Εμφανίζεται μετά από λίγο αλαφιασμένος και με ρωτάει τι μου χρωστάει. Σκάλωσα, δεν ήξερα αν έπρεπε να του πάρω χρήματα. Στενοχωρήθηκα για το παιδί. Έμεινα κανένα δίλεπτο σιωπηλός και σκέφτηκα. Έπειτα, του είπα ότι δε θέλω χρήματα, θέλω μόνο να μάθω τα νέα του απιδιού όταν βγει από το νοσοκομείο.
Σ' ευχαριστώ μου απάντησε με δάκρυα στα μάτια. Είσαι καλός άνθρωπος, το λέει η καρδιά σου. Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια που μου είπε και ξαναέτρεξε μέσα στο νοσοκομείο. Μάρα Τυφλιώρη.
...Περίμενα πολύ ώρα... Το πήρα απόφαση... Δε θα' ρθει λέω, θα τον βρω όμως στο χωριό που θα πάει, δεν θα τη γλιτώσει τόσο εύκολα. Κι εκεί που ετοιμαζόμουν να βάλω μπρος, τον βλέπω να βγαίνει αλαφιασμένος και να έρχεται προς το μέρος μου.
-Είναι πολύ άσχημα; μου λέει. Θα το χάσω το παιδί αδερφέ μου. Τι θα κάνω;
Δεν τόλμησα να πω τίποτα, απλά κούνησα το κεφάλι μου κι έκανα μια γελοία έκφραση συμπόνιας.
Τον κοίταζα πως ήταν, είχε τον πόνο του, ήταν και άφραγκος εντελώς...Έτσι μόλις έβγαλε το πορτοφόλι του, του λέω:
-Άφησέ το, δεν πειράζει, μου τα δίνεις άλλη φορά... Εσύ τώρα έχεις τον πόνο σου.
Με κοίταξε βουρκωμένος και μ' ευχαρίστησε με όσο κουράγιο του είχε απομείνει...
Μου τυχαίνουν τέτοιες περιπτώσεις ώρες-ώρες, δεν μπορώ να κάνω πάντα το ίδιο. Όμως αυτόν τον πόνεσε η ψυχή μου. Είναι και κοντοχωριανός, καλός άνθρωπος, ήρεμος , τι να έκανε... Ιωάννα Φαλέγκα.

Για παρόμοιες αλλά και άλλες ποικίλες ασκήσεις Δημιουργικής Γραφής μπορείτε να ανατρέξετε στο βιβλίο του Μίμη Σουλιώτη, ''Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα'' και στο εγχειρίδιο Δημιουργικής Γραφής  του Υπουργείου Πολιτισμού και Παιδείας Κύπρου

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΟΜΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ




Της Ελένης Κ. Παπαδοπούλου, φιλολόγου στο ΓΕ.Λ. Χαλάστρας

Δεν υπάρχει μέθοδος διδασκαλίας με την οποία να μπορούμε να διδάξουμε τα πάντα, ούτε μέθοδος διδασκαλίας που να μην παρουσιάζει δυσκολίες ως προς την εφαρμογή της. Έτσι, και στη διαμόρφωση ομάδων έχουν παρατηρηθεί προβλήματα όπως:

 Ύπαρξη μαθητών που δε συμμετέχουν στις δραστηριότητες της ομάδας.

 Περιπτώσεις μαθητών που δεν τους θέλουν οι συμμαθητές τους σε καμία ομάδα και νιώθουν απόρριψη και στιγματισμό.

 Περιπτώσεις ιδιαίτερα δημοφιλών μαθητών στους οποίους επιθυμούν να προσκολληθούν οι υπόλοιποι.

 Πολλές φορές, οι μαθητές μιας ομάδας ερίζουν για το ποιος θα αναλάβει τον ρόλο του συντονιστή ή τον ρόλο του εκπροσώπου στην ολομέλεια.

 Ύπαρξη μαθητών που εργάζονται με επιμέλεια και ζήλο και είναι «πληθωρικοί», με αποτέλεσμα να μην «αφήνουν χώρο» στους άλλους να εργασθούν και να αναλάβουν πρωτοβουλίες και συνεπώς οι δεύτεροι να αισθάνονται ματαίωση.

Για να αποφευχθούν τέτοιου είδους προβλήματα, πρέπει οι αρμοδιότητες και η εργασία που έχει να κάνει κάθε μέλος της ομάδας, ο ρόλος του δηλαδή μέσα στην ομάδα να είναι όσο το δυνατόν πιο σαφής. Η δημιουργία του κοινωνιογράμματος της τάξης θα μπορούσε να λειτουργήσει βοηθητικά. Το κοινωνιόγραμμα που διαμορφώνεται πριν από τη δημιουργία των ομάδων, με συγκεκριμένες ερωτήσεις π.χ. με ποιους δύο συμμαθητές σου θα ήθελες να απαρτίσεις μια ομάδα; Θα μπορούσε να μας διευκολύνει στη δυσάρεστη κατάσταση να έχουμε κάποιους μαθητές που είναι εκτός ομάδων, είτε αυτοί έχουν αποκλειστεί από τις ομάδες, είτε έχουν κατακλυστεί από πολλές προτάσεις για συμμετοχή στις περισσότερες ομάδες.

Όσον αφορά στην περίπτωση εκείνη κατά την οποία οι μαθητές μαλώνουν για τους ρόλους του συντονιστή ή εκπροσώπου, προτείνεται η κλήρωση ή η ψηφοφορία, η οποία μπορεί να είναι άλλοτε φανερή κι άλλοτε μυστική, εξοικειώνοντας τους μαθητές με δημοκρατικές διαδικασίες που θα εφαρμόσουν αργότερα ως πολίτες

Σε κάθε περίπτωση, ο εκπαιδευτικός ανάλογα με το θέμα της εργασίας και τους διδακτικούς σκοπούς που θέτει, μπορεί να επιλέξει διάφορους τρόπου συγκρότησης της ομάδας. Σε κάθε σχολική τάξη, βέβαια, υπάρχουν άτυπες ομάδες μαθητών(φίλοι) που έχουν συγκροτηθεί με κριτήρια την αμοιβαία συμπάθεια, τα κοινά ενδιαφέροντα κ.α. Ωστόσο, κι όταν οι ομάδες διαμορφώνονται αυθόρμητα από τους μαθητές, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει εξαρχής να τονίσει την προσωρινή διάρκεια των ομάδων, ειδικά όταν αυτές είναι ομοιογενείς (είτε σε επίπεδο φίλων, είτε καλών ή αδύναμων μαθητών). Οι ομάδες αυτές θα πρέπει να λειτουργούν το πλείστον τρεις εβδομάδες. Ειδικά, γι ‘ αυτό το θέμα και προκειμένου να είμαστε συνεπείς απέναντι στους μαθητές μας, είναι σκόπιμο να θέτουμε τον κανόνα της διάρκειας των ομάδων όταν καταρτίζουμε το συμβόλαιο της τάξης. Έτσι, δίνουμε και ένα μάθημα συνέπειας και υπακοής στους κανόνες που έχουμε θεσπίσει από κοινού.

Γι ‘ αυτούς τους λόγους ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διδασκαλία με ομάδες είναι απαιτητικός και σύνθετος. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να παρακολουθεί την εργασία και τις δραστηριότητες των ομάδων (να δει τι είδους προβλήματα και εντάσεις ανακύπτουν ανάμεσα στα μέλη τους, να εντοπίσει ποια μέλη των ομάδων ευνοούν ή μπλοκάρουν την ατομική εργασία, ποιοι μαθητές δεν κερδίζουν από την ομαδική εργασία) ώστε να κάνει επιτυχώς τις απαραίτητες παρεμβάσεις με διακριτικότητα και νηφαλιότητα.

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Της Ελένης Κ. Παπαδοπούλου, φιλολόγου στο ΓΕ.Λ. Χαλάστρας

Η διδασκαλία σε ομάδες αποτελεί τη διδακτική έκφραση της προβληματικής του σύγχρονου σχολείου, το οποίο επιδιώκει να αναπτύξει τον ολοκληρωμένο και αυτόνομο δημοκρατικό πολίτη, που θα αισθάνεται και θα λειτουργεί ως συνυπάρχωνκαι θα είναι ικανός, μέσα από τη δια βίου εκπαίδευση, όχι μόνο να ανταποκρίνεται δημιουργικά και με αποτελεσματικότητα στις προκλήσεις των ραγδαίων και απρόβλεπτων εξελίξεων της πολυπολιτισμικής κοινωνίας και της παγκοσμοποιούμενης οικονομίας της εποχής μας, αλλά και να δρα, ατομικά και συλλογικά, στη διαμόρφωση του κοινωνικού γίγνεσθαι., μεκριτήρια τα ατομικά δικαιώματα και την κοινωνική δικαιοσύνη.


• Σε μία προπαρασκευαστική διαδικασία της διδασκαλίας σε ομάδες, έχω φροντίσει για τη χωροταξική διάταξη των καθισμάτων. Αυτά πρέπει να τοποθετηθούν σε σχήμα κύκλου, για να υποδεχτούν τους μαθητές της Α΄Λυκείου την πρώτη ημέρα και πρώτη ώρα έναρξης του σχολείου.

• Αφού ανταλλάξουμε ευχές για καλή σχολική χρονιά και γίνουν οι απαραίτητες συστάσεις από όλους,και ιδιαίτερα εφόσον υπάρχουν καινούριοι μαθητές στην τάξη, μοιράζω σε όλους ένα φύλλο με στοχευμένες ερωτήσεις που θα διαμορφώσουν το κοινωνιόγραμμα της τάξης. Αυτή η πρακτική θα βοηθήσει εκτός των άλλων, ώστε να αποσοβηθούν ενδεχόμενες δυσλειτουργίες στη διαμόρφωση των ομάδων. Ακόμη συζητώ με τους μαθητές για τη δυναμική της ομάδας και τη σημασία της ομαδικής εργασίας.

• Στη συνέχεια, καλώ τους μαθητές να δημιουργήσουν αυθόρμητα τη δυάδα τους, παίρνοντας το καρεκλάκι τους και πηγαίνοντας στο συμμαθητή που επιθυμούν. Στη δυάδα θα γίνει η γνωριμία και θα καταγραφεί και μία θετική εμπειρία από τα προηγούμενα σχολικά τους χρόνια από το κάθε μέλος του ζεύγους.

• Ακολούθως οι δυάδες θα γίνουν τετράδες με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω. Στις τετράδες, αφού τα μέλη συσκεφτούν, συναποφασίζουν για το αναγνωριστικό όνομα που θα κάνει διακριτό το ρόλο τους στην ολομέλεια. Το μέλος της κάθε δυάδας θα παρουσιάσει το άλλο μέλος στην άλλη δυάδα καθώς και τη θετική του εμπειρία.

• Σ’ ένα δεύτερο χρόνο κι εφόσον έχουμε επανέλθει στον κύκλο, ο εκπρόσωπος κάθε τετράδας ανακοινώνει στην ολομέλεια το όνομα της ομάδας του, συστήνει τα μέλη της και τα περιγράφει βασιζόμενος στη συναίρεση των προηγούμενων στοιχείων και διαδικασιών.

• Ως ολομέλεια συνάπτουμε συμβόλαιο με συγκεκριμένους όρους

1. Προετοιμάζουμε τα θρανία στο διάλειμμα

2. Διατηρούμε φάκελο υλικού

3. Συζητάμε χαμηλόφωνα

4. Φροντίζουμε να συμμετέχουν στη συζήτηση όλα τα μέλη της ομάδας

5. Προσέχουμε και λαμβάνουμε υπόψη τη γνώμη και τις παρατηρήσεις του καθένα

6. Συναποφασίζουμε αλλά και ο καθένας παίζει τον ρόλο του.

7. ο/η καθηγητής/τρια θα μας βοηθήσει μόνο όταν όλοι συμφωνήσουμε και του/της το ζητήσουμε

8. όταν δουλεύουμε σε ολομέλεια, παύουμε να ασχολούμαστε με την εργασία της ομάδας μας.

9. Οι ομάδες είναι προσωρινές και λειτουργούν για τρεις εβδομάδες.

• Οι μαθητές αναλαμβάνουν τους ρόλους τους (συντονιστής, πρακτικογράφος, υπεύθυνος κοινοποίησης στην ολομέλεια, υπεύθυνος χρόνου).

• Μία λειτουργική ομάδα έχει το περισσότερο 5 μέλη και το λιγότερο 3

• Κάθε ομάδα διατηρεί φάκελο εργασίας.

• Ενημερώνω τους μαθητές για τα κριτήρια αξιολόγησης της εργασίας των ομάδων.

Οι μαθητές, ειδικά της Α΄ Λυκείου, δεν είναι εξοικειωμένοι με τον ομαδικό τρόπο διδασκαλίας, γι’ αυτό είναι αναγκαίο και επωφελές το σχέδιο που περιγράφηκε να εφαρμοστεί, αν όχι την πρώτη ημέρα του μαθήματος, πάντως σε πολύ πρώιμο στάδιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ώστε να εθιστούν και σ’ αυτόν τον τρόπο διδασκαλίας, ο οποίος θα πρέπει να εφαρμόζεται εκ περιτροπής με τους άλλους τρόπους διδασκαλίας κι ανάλογα με την κρίση του διδάσκοντα. Βέβαια, κι εδώ προκύπτει ένα άλλο ζήτημα, ότι ο Έλληνας εκπαιδευτικός προέρχεται από ένα δασκαλοκεντρικό και εξετασιοκεντρικό ελληνικό σχολείο, φοιτά σε ένα πανεπιστήμιο που λειτουργεί κυρίως με διαλέξεις και εξετάσεις, και μετά την αποφοίτησή του εντάσσεται πάλι σε ένα σχολείο που οι εξετασιοκεντρικές του απαιτήσεις είναι δύσκολο να τον παροτρύνουν να λειτουργήσει διαφορετικά. Ωστόσο, με το σκεπτικό ότι τα πάντα αλλάζουν σήμερα στην εκπαίδευση και ο βρόχος των εξετάσεων φαίνεται να χαλαρώνει, μπορούμε να αναστοχαστούμε και να εντάξουμε με μεγαλύτερη ευκολία και άνεση στο διδακτικό μας ρεπερτόριο τη διδασκαλία με ομάδες.

Πρώτη προσωπική εργασία για τη Μείζονα Επιμόρφωση

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο Περικλής καθορίζει προς το τέλος του περίφημου επιταφίου του,  τη θέση και τη συμπεριφορά των γυναικών της εποχής του. Ούτε λίγο ούτε πολύ, λέει σε αυτές να φροντίζουν να μην ακουσθεί το όνομά τους, ούτε για καλό ούτε για κακό μεταξύ των ανδρών. Τις περιορίζει δηλαδή με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο στην ανωνυμία του γυναικωνίτη.

Προσωπικότητα περιορισμένη πνευματικά, όπως πίστευαν οι αρχαίοι, η γυναίκα έχει σε όλη την περίοδο της αρχαιότητας, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, έναν ασφυκτικά στενό κύκλο δραστηριότητας, ένα λιλιπούτειο βασίλειο, το σπίτι της και την φροντίδα του. Αντίληψη που ξεκάθαρα διατυπώνει ο Ξενοφώντας στον «Οικονομικό» του. Παρουσιάζει εκεί το πορτραίτο της τέλειας Αθηναίας δέσποινας, που παραμένει αναλλοίωτο μέχρι την έλευση του Χριστιανισμού.

Αξίζει να παρακολουθήσουμε την ζωή της Αθηναίας του 5ου αιώνα (Χρυσός αιώνα Περικλή), σχηματίζοντας έτσι μια για γενική αντίληψη και για την κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι γυναίκες κατά την αρχαιότητα. Σε ορισμένες βέβαια πόλεις, όπως στην Σπάρτη, Γόρτυνα και Χίο , η κατάσταση ήταν διαφορετική και η πολιτεία αναγνώριζε μεγάλο κύκλο γυναικείας δραστηριότητας. Όμως αυτές ήταν απλές εξαιρέσεις, ενώ τον κανόνα αποτελούσε η ζωή της Αθηναίας, όπως την γνωρίζουμε από τα έργα ποιητών, ιστορικών, από τα αττικά αγγεία, που αναπαριστούν σκηνές από τον οικογενειακό βίο, και από επιτύμβιες στύλες.

Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ

Δείτε και τη σχετική παρουσίαση

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ της Ελένης Παπαδοπούλου, φιλολόγου Γυμνασίου Αξιούπολης.




ΤΙΤΛΟΣ : Νίκος Καζαντζάκης : Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, η καλλιέργεια της κοινωνικής συνείδησης μέσα από τη λογοτεχνία.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 8 μήνες (Οκτώβριος 2007-Μάιος 2008), δύο ώρες την εβδομάδα

1. Εισαγωγή



ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

1. Σκοπός

Να γνωρίσουν οι μαθητές διάφορες παραμέτρους του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος μέσα από τη λογοτεχνία και ειδικότερα μέσα από το απόσπασμα του Ν. Καζαντζάκη, Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά που διδάσκεται στα Κ.ΝΛ. της Γ΄Γυμνασίου αλλά και από τα υπόλοιπα γνωστά έργα του Καζαντζάκη.

Συγκεκριμένα:



Ανθρωπογενές Περιβάλλον – Παράμετροι

• Περιβάλλον και Επικοινωνία: Μονοπάτια- φυσικές διαδρομές, μεταφορές, συγκοινωνίες

• Περιβάλλον και Ιστορία: Τοπική ιστορία, ιστορία μετακινήσεων, φυσική ιστορία, ιστορία πόλεων και αγροτικών εγκαταστάσεων. Φυσικά Στοιχεία : Μυθολογία , Λαογραφία

• Το Περιβάλλον ως πηγή έμπνευσης και πεδίο διαλόγου: Περιβάλλον και Τέχνη

• Το περιβάλλον ως αφήγηση: η φύση και τα περιβαλλοντικά ζητήματα στη λογοτεχνία

• Περιβάλλον, Αντιλήψεις και Ιδέες: Φύση και Θρησκεία / Περιβαλλοντική Ηθική / Δημοκρατία

• Το Περιβάλλον ως πεδίο συνάντησης πολιτισμών –Διαπολιτισμικές Αναφορές

• Το Περιβάλλον ως παράγοντας διαμόρφωσης της κοινωνικής συνείδησης.





2. Στόχοι

• Γνωστικοί

• Συμμετοχικοί ( οι μαθητές συμμετέχουν και συνεργάζονται για την επιτυχία του στόχου)

• Κοινωνικοί ( βγαίνουν απ’ το σχολείο και μπαίνουν στη ζωή, έρχονται

σ’ επαφή με την τοπική κοινωνία προκειμένου να ανακοινώσουν τα πορίσματα των ερευνών τους.



3. Εννοιολογικό πλαίσιο

Κινηθήκαμε ανάμεσα στη μελέτη του έργου του Καζαντζάκη και στην προσέγγιση της λογοτεχνίας ως μέσου για την κατανόηση του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.



4.Μεθοδολογία

Μέθοδος project

Παρουσίαση φωτογραφιών και διαφανειών.

Επίσκεψη δικτυακών τόπων σχετικών με τις έννοιες.

Ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων του Καζαντζάκη μέσα στην τάξη και κατά μόνας

5. Πλάνο εργασιών και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εργασιών

Διάρκεια υλοποίησης του Προγράμματος 8 μήνες.





6. Χωρισμός των μαθητών/ριων σε ομάδες και καταμερισμός εργασιών ανά ομάδα :

• Αριθμός μαθητών 21

• Χωρισμός της Τάξης σε 5 ομάδες εργασίας ,που καθεμιά τους αναλαμβάνει να διαβάσει ένα έργο του Καζαντζάκη και να μας παρουσιάσει το περιεχόμενό του. Εκτός από την ανάγνωση-παρουσίαση κάθε ομάδα αναλαμβάνει να εξετάσει και μία από τις προαναφερθείσες παραμέτρους.

• Καταγράφουμε τις πληροφορίες μας , μαγνητοφωνούμε τις συνεντεύξεις μας, βγάζουμε φωτογραφίες για την παρουσίαση του θέματος (project,διαφάνειες).

• Κατασκευάζουμε κολλάζ και εκτυπώνουμε χαρακτηριστικές αφίσες που έχουν ως θέμα τους τον Καζαντζάκη, τη λογοτεχνία, τις ανθρώπινες σχέσεις, το ανθρωπογενές περιβάλλον εν γένει.

• Περιήγηση στο διαδίκτυο σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες



Διευθύνσεις στο Διαδίκτυο σχετικές με το Νίκο Καζαντζάκη:



http://www.historical-museum.gr/kazantzakis/

http://www.interkriti.org/culture/kazantzakis/kazantz1.htm

http://www.levity.com/corduroy/kazantza.htm

http://www.spikemagazine.com/0399kaz.htm

http://www.forthnet.gr/stigmes/indexbr.htm

http://www.historical-museum.gr/kazantzakis/photos.html

http://jhupress.jhu.edu/journals/journal_of_modern_greek_studies/toc/mgsv016.html

http://kirjasto.sci.fi/kazantza.htm

7. Παρουσίαση /Διάχυση του προγράμματος

• Ευαισθητοποίηση της τάξης με παρουσίαση διαφανειών σχετικού περιεχομένου.

• Επιλογή του προγράμματος μετά από διαπίστωση των μαθητών ότι η λογοτεχνία βοηθάει εκτός των άλλων τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τη θέση του μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον αλλά και το γεγονός ότι το έτος 2007 είναι έτος Καζαντζάκη (50 χρόνια μετά το θάνατό του).Χωρισμός της τάξης σε ομάδες εργασίας με συγκεκριμένη αρμοδιότητα–όπως περιγράψαμε παραπάνω- ( τα παιδιά θα επιλέξουν την ομάδα που θα συμμετέχουν ). Κάθε ομάδα αναλαμβάνει κάποια συγκεκριμένη εργασία. Μία αντλεί κι επεξεργάζεται πληροφορίες από το διαδίκτυο, άλλη ασχολείται με το εικαστικό μέρος π.χ. κολλάζ, η Τρίτη ομάδα ασχολείται με τον προγραμματισμό και την οργάνωση μιας εκδήλωσης ανοιχτής στη σχολική κοινότητα και την τοπική κοινωνία.Μια τέταρτη ομάδα ασχολείται με την εξεύρεση οπτικοακουστικού υλικού που θα πλαισιώσει την εκδήλωση αλλά και θα ενισχύσει τις επιμέρους εργασίες που δουλεύονται μέχρι το τέλος του σχολικού έτους.

• Μετά την παρουσίαση της επιτυχημένης, κατά γενική παραδοχή εκδήλωσης, οι μαθητές συνέχισαν να επεξεργάζονται τα στοιχεία τους σε συνάρτηση με τις προαναφερθείσες παραμέτρους (περιβάλλοντος και λογοτεχνίας) και παρουσίασαν τις εργασίες τους μέσα στις τελευταίες διδακτικές ώρες, τόσο αυτές εκτός προγράμματος όσο και σε αυτές των Κειμένων Νεοελληνικής λογοτεχνίας.



8. Αξιολόγηση

Στο τέλος κι αφού η ένταση έχει κοπάσει μπορούμε να αξιολογήσουμε την εργασία μας. Συζητώντας οι ομάδες μεταξύ τους αξιολόγησαν το επίπεδο της συμμετοχής τους ,την υπευθυνότητα, την ανάπτυξη των φιλικών τους σχέσεων και την απόκτηση παραπάνω γνώσεων ,για τη λογοτεχνία και το ανθρωπογενές περιβάλλον ,που θα τους βοηθήσει να αποκτήσουν αυτογνωσία και ανθρωπογνωσία..