ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ: ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

1. Δομή διαλόγου

Στον πλατωνικό διάλογο Πρωταγόρας και συγκεκριμένα στις ενότητες που θα μελετήσουμε, ο Σωκράτης και ο Πρωταγόρας, ως οι κύριοι συνομιλητές, εκθέτουν τις απόψεις τους σχετικά με το αν η αρετή διδάσκεται. Ειδικότερα, παρακολουθούμε τον Πρωταγόρα να υποστηρίζει ότι διδάσκει την ευβουλία, και τον Σωκράτη να προσποιείται το αντίθετο και να ελέγχει με παράθεση δύο επιχειρημάτων την ορθότητα αυτής της θέσης του Πρωταγόρα. Πρόκειται δηλαδή για μια «αντιλογία» (λόγος και αντίλογος) σχετικά με το διδακτό της πολιτικής αρετής ανάμεσα στους δύο φιλοσόφους.


Θέματα κατά (διδακτική) ενότητα στον Πρωταγόρα του Πλάτωνα (1η - 7η ενότητα)

1η ενότητα
Ο Πρωταγόρας διδάσκει την ευβουλία
• Ο Σωκράτης ελέγχει την ορθότητα της θέσης και των επιχειρημάτων του Πρωταγόρα ότι η πολιτική αρετή διδάσκεται, επικαλούμενος
• τι πιστεύουν οι Αθηναίοι σχετικά και
• την περίπτωση των πολιτικών που δεν μπορούν να διδάξουν την πολιτική τέχνη στα παιδιά τους.


• Ο Πρωταγόρας αναλαμβάνει να απαντήσει στην πρόκληση του Σωκράτη με μύθο.


2η ενότητα
Αρχή μύθου
• Η δημιουργία των ζώων από τους θεούς.


• Προμηθέας και Επιμηθέας, οι εντολοδόχοι των θεών: Ο Επιμηθέας μοιράζει εφόδια στα ζώα: α) για να αντιμετωπίζουν εχθρούς, β) για να προστατεύονται από τις καιρικές συνθήκες, γ) για να εξασφαλίζουν τροφή και δ) για να διατηρείται η ισορροπία στη φύση.


3η ενότητα
Συνέχεια μύθου
• Η απρονοησία του Επιμηθέα.


• Ο έλεγχος του Προμηθέα και η ανάληψη πρωτοβουλίας από τον ίδιο υπέρ του ανθρώπου: Η κλοπή των πρακτικών γνώσεων και της φωτιάς από την Αθηνά και τον Ήφαιστο (όχι όμως και της πολιτικής τέχνης από τον Δία).


• Η τιμωρία του Προμηθέα για τη φιλανθρωπία του.


4η ενότητα
Συνέχεια και τέλος του μύθου
• Η γένεση του πολιτισμού (θρησκεία, γλώσσα, κατοικία, ένδυση, τροφή).


• Η προσπάθεια της κοινωνικής συνύπαρξης των ανθρώπων και ο διπλός κίνδυνος αφανισμού τους.


• Τα «δώρα» της αιδούς και της δίκης από τον Δία και η εμφάνιση της πολιτικής κοινωνίας.


• Η «καθολικότητα των δώρων». Τέλος του μύθου.


• Συμπέρασμα: Η αναγκαιότητα της πολιτικής αρετής οδηγεί στην καθολικότητά της.


5η ενότητα
Αποδείξεις για την καθολικότητα και το διδακτό της πολιτικής αρετής
• Απόδειξη της καθολικότητας της πολιτικής αρετής: Η ειλικρίνεια κάποιου για την ύπαρξη ή όχι καλλιτεχνικής ικανότητας θεωρείται πλεονέκτημα. Το αντίθετο συμβαίνει στη δικαιοσύνη: όλοι είναι ή υποχρεώνονται να λένε ότι είναι δίκαιοι.


• Απόδειξη ότι η αρετή είναι διδακτή: Τα έμφυτα μειονεκτήματα δεν διορθώνονται και προκαλούν τη λύπη για τους φορείς τους. Τα επίκτητα ελαττώματα οφείλονται στην ελλιπή επιμέλεια, άσκηση και διδασκαλία. Αυτά διορθώνονται και γι’ αυτό θυμώνουμε, τιμωρούμε και συμβουλεύουμε τους φορείς τους. Ειδικότερα θυμώνουμε, τιμωρούμε και συμβουλεύουμε όποιον είναι άδικος. Άρα η αρετή διδάσκεται, αφού η αδικία που είναι το αντίθετό της διορθώνεται με αυτούς τους τρόπους αντιμετώπισης.


6η ενότητα
Η παιδευτική σημασία της ποινής ως απόδειξη του διδακτού της αρετής
• Η έλλογη τιμωρία αποβλέπει στον σωφρονισμό του άδικου και στον παραδειγματισμό του κοινωνικού συνόλου.


• Το αποτέλεσμα της έλλογης τιμωρίας προβάλλεται στο μέλλον, άρα η τιμωρία έχει αποτρεπτικό χαρακτήρα.


• Με αυτή τη λογική χρησιμοποιούν την ποινή οι Αθηναίοι και οι άλλοι άνθρωποι.


• Συμπέρασμα: Η αρετή έχει καθολικότητα και είναι διδακτή.


7η ενότητα
Γιατί οι άριστοι πολιτικοί [δεν] διδάσκουν την πολιτική στα παιδιά τους.
• Οι άριστοι διδάσκουν την πολιτική στα παιδιά τους, αλλιώς αυτά θα θανατώνονταν ή θα εκδιώκονταν.


• Η δια βίου παίδευση των Αθηναίων (στάδια, φορείς, σκοποί παίδευσης) συνιστά απόδειξη του διδακτού της αρετής.



• Ζητήματα Μεθόδου και στόχων

Παράλληλα με την παρακολούθηση του φιλοσοφικού διαλόγου σε επίπεδο ιδεών, μπορούμε να δούμε και τις επιλογές των δύο φιλοσόφων στις μεθόδους που υιοθετούν, για να εκθέσουν τις απόψεις τους, προκειμένου να στηρίξουν τους στόχους τους.

Διαγραμματική απόδοση των επιλογών μεθόδου και των στόχων στο εξεταζόμενο κείμενο:

 Πηγή: http://www.study4exams.gr/

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

    Ήταν το βιβλίο της Ιστορίας που, ευτυχώς, πρόλαβα και διδάχτηκα στην Ά Λυκείου. Το βιβλίο αυτό άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο διδασκόταν μέχρι τότε το μάθημα  και για εμάς τους μαθητές αποτελούσε έναυσμα για προβληματισμό και συζητήσεις μέσα και έξω από τις σχολικές αίθουσες. Δυστυχώς, η προσπάθεια υπήρξε θνησιγενής, καθώς κάτω από το βάρος μεγάλων πολιτικών πιέσεων αποσύρθηκε! Εξακολουθεί να ¨συνυπάρχει¨ στη βιβλιοθήκη μου με άλλα ιστορικά εγχειρίδια και να τονίζει τη διαχρονικότητα για να μην πω την προφητική του διάσταση!

 Στη δεκαετία του 1980 και συγκεκριμένα κατά την περίοδο 1984-1989 στα ελληνικά σχολεία διδασκόταν ένα εγχειρίδιο ιστορίας το οποίο δεν ακολουθούσε την πεπατημένη και παραβίαζε τους «κανόνες» και τα θέσφατα της σχολικής ιστορίας. Έφερε τον τίτλο Ιστορία του Ανθρώπινου Γένους και συγγραφέας του ήταν ο Λευτέρης Σταυριανός. Ο Λευτέρης Σταυριανός  ή Leften Stavrianos (1913-2004) υπήρξε ελληνοκαναδός ιστορικός. Καθηγητής σε καναδικά και αμερικανικά πανεπιστήμια δίδαξε παγκόσμια και σύγχρονη ελληνική και βαλκανική ιστορία. Θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της ολιστικής προσέγγισης και ερμηνείας της παγκόσμιας ιστορίας και της ιστορίας του ανθρώπου. Με πεδίο αναφοράς την κοινωνική ιστορία και με αφετηρία την εξελικτική ανθρωπολογία και το μαρξισμό, ο Σταυριανός εισηγήθηκε μια συνολική θεώρηση της εξέλιξης του ανθρώπου διασυνδέοντας σε παγκόσμια κλίμακα την πολιτική και στρατιωτική ιστορία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα με τις κοινωνικές και οικονομικές δομές, την τεχνολογία, την οικολογία, την εκπαίδευση, τις επικοινωνίες, τον καταναλωτισμό, τη μετανάστευση κ.ά. Ο Λευτέρης Σταυριανός προσέφερε σε μια πατρίδα που την φανταζόταν μέσα στη ρομαντική αχλή, όπως συνήθως βλέπουν την Ελλάδα οι Έλληνες της διασποράς, ένα βιβλίο ιστορίας που κανένας εδώ τότε δεν μπορούσε να διανοηθεί.

 Ωστόσο, το εγχειρίδιο του Σταυριανού γνώρισε σφοδρές αντιδράσεις τόσο από συντηρητικούς κύκλους όσο και από κόμματα της αριστεράς. {…}

Ποια είναι τα στοιχεία που καθιστούσαν αυτό το σχολικό εγχειρίδιο επίμαχο; Θα περιοριστώ σε λίγες μόνο ενδεικτικές και, δυστυχώς, επίκαιρες επισημάνσεις:

Αντίθετα με τη συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών σχολικών εγχειριδίων Ιστορίας, τα οποία ήταν (και εξακολουθούν να είναι) διαποτισμένα από μια εθνοκεντρική οπτική, ο Σταυριανός ήθελε οι μαθητές να είναι πρωτίστως πολίτες του κόσμου, ενώ ταυτόχρονα τους καλούσε να διατηρούν τα ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της πατρίδας τους και να απορρίπτουν συνειδητά τα καταναλωτικά πρότυπα της παγκοσμιοποίησης.

Απώτερος στόχος του ήταν να αποκαλύψει τις εγγενείς παθολογίες των σύγχρονων κοινωνιών και να τις συσχετίσει με ανάλογες παθολογίες παλαιότερων κοινωνικών συγκροτήσεων.

Οι δεκάδες παραδειγματικές περιπτώσεις που επικαλείται ο συγγραφέας –από την Ινδία και τις Φιλιππίνες ως τη Νιγηρία, την Κύπρο και τη Χιλή –αναδεικνύουν με εντυπωσιακή ενάργεια την αλληλεξάρτηση της τοπικότητας με την παγκοσμιότητα και κατατείνουν όλα σε ένα μήνυμα που αφορά όλους τους λαούς του πλανήτη, πλούσιους και φτωχούς: στην ανάγκη αντίστασης στα υπερεθνικά κέντρα εξουσίας, καθώς και στην ανάγκη υπεράσπισης της πολιτισμικής ταυτότητας και των τοπικών θεσμών, πολιτικών και οικονομικών. Η υπεράσπιση της ετερότητας όμως, σύμφωνα με τον Σταυριανό, δεν πρέπει να γίνει  με την εσωστρέφεια, τον απομονωτισμό και την πολιτισμική περιχαράκωση, αλλά με τη διεύρυνση των δημοκρατικών θεσμών και τη διεθνοποίηση των προβλημάτων των τοπικών κοινωνιών, κάτι που μπορεί σήμερα να πραγματοποιηθεί με την αξιοποίηση των ΜΜΕ. Αυτό είναι, κατά την άποψή του, ένα από τα ισχυρότερα ειρηνικά όπλα που διαθέτουν οι λαοί του Τρίτου Κόσμου απέναντι στα ισχυρά κράτη και στα οικονομικά κέντρα που τους εκμεταλλεύονται.

Αυτό που έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον για κάποιον που θα επιχειρούσε σήμερα μια επικαιρική ανάγνωση του βιβλίου του Σταυριανού, είναι ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει την έννοια του «Τρίτου Κόσμου».  Για την περίοδο 1400-1770 περιλαμβάνει στον Τρίτο Κόσμο την ανατολική Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική. Για την περίοδο 1770-1870 εντάσσει σε αυτόν τη Μέση Ανατολή και τις Ινδίες, ενώ ως το 1914 προσθέτει την Κίνα, τη Ρωσία και ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο. Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως «Τρίτος Κόσμος» ορίζεται το σύνολο των λαών που επιζητούν την απεξάρτησή τους από τις αποικιοκρατικές ή μη δυνάμεις που τους εκμεταλλεύονται. Υπ’ αυτή την έννοια στον Τρίτο Κόσμο υπάγονται ακόμη και τα κράτη της κεντρικής και νότιας Αμερικής, τα οποία τελούν υπό καθεστώς πολιτικής και οικονομικής εξάρτησης και εκμετάλλευσης από επιχειρήσεις δυτικών συμφερόντων ή από κράτη, όπως οι ΗΠΑ. Αναρωτιέμαι, αν ζούσε σήμερα ο Σταυριανός και παρατηρούσε όσα συμβαίνουν στην καρδιά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, στην Ελλάδα και όχι μόνο, αν θα εισηγούνταν την αρχή μιας νέας φάσης του Τρίτου Κόσμου, μιας φάσης που θα περιλάμβανε το σκληρό πυρήνα των κρατών του ευρωπαϊκού consensus.
 
Υπ’ αυτή την έννοια, υπό μια επικαιρική δηλαδή και διασταλτική προσέγγιση της έννοιας του Τρίτου κόσμου, θα είχε πραγματικά ενδιαφέρον να δούμε πώς ο Σταυριανός ερμηνεύει το φαινόμενο της φτώχειας και της εξαθλίωσης των λαών του Τρίτου Κόσμου.
• Μεταξύ άλλων ο συγγραφέας αποδίδει την οικονομική εξαθλίωση και την πολιτική και κοινωνική αστάθεια που βιώνουν οι λαοί αυτοί
• στην απροκάλυπτη και ανεξέλεγκτη δράση των πολυεθνικών εταιριών στις χώρες του Τρίτου Κόσμου κυρίως στους τομείς της γεωργίας και της βιομηχανίας,
• στις ωμές πολιτικές παρεμβάσεις των δυτικών δυνάμεων που φτάνουν μέχρι την ανατροπή δημοκρατικών κυβερνήσεων,
• στον έλεγχο των ΜΜΕ και στη χειραγώγηση της κοινής γνώμης,
• στις μεθοδεύσεις των δυτικών κρατών και των εταιριών τους που στοχεύουν στην υπαγωγή των μετααποικιακών κρατών σε καθεστώς οικονομικής υποτέλειας (δανεισμός, επενδύσεις) και
• στη βιομηχανοποίηση και στις τεχνολογικές εφαρμογές στην οικονομία και τις παραγωγικές δραστηριότητες των κατοίκων του Τρίτου Κόσμου, οι οποίες όχι μόνο δεν οδηγούν σε άνοδο του βιοτικού τους επιπέδου, αλλά αυξάνουν την ανεργία και γιγαντώνουν τα μεταναστευτικά ρεύματα προς τα αστικά κέντρα και τις δυτικές χώρες.
• Πρέπει να σημειωθεί ότι την περίοδο που διδασκόταν το εγχειρίδιο αυτό, στην Ελλάδα δεν υπήρχαν μετανάστες και, ως εκ τούτου, πολλά από τα ζητήματα που ο συγγραφέας θίγει, όπως η μετανάστευση, δεν άπτονταν των καθημερινών εμπειριών των μαθητών. Αν όμως το βιβλίο αυτό διδασκόταν σήμερα, θα ήταν επίκαιρο όσο ποτέ, δεδομένου ότι η Ελλάδα όχι μόνο έχει κατακλυστεί από εκατοντάδες χιλιάδες εξαθλιωμένους μετανάστες από την Ασία, την Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη, αλλά και υφίσταται με απροκάλυπτο τρόπο πολιτικές μεθοδεύσεις υπαγωγής της οικονομίας της σε καθεστώς υποτέλειας και διεθνούς ελέγχου –μεθοδεύσεις παρόμοιες με αυτές που ο Σταυριανός αναφέρει ότι εφαρμόζονταν στα δικτατορικά καθεστώτα των χωρών του Τρίτου Κόσμου πολλές δεκαετίες πριν.

Αντιγράφω το σχετικό απόσπασμα που αφορά στη δράση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και τη διαπλοκή του με πολιτικούς και στρατιωτικούς φορείς και συμφέροντα: «Οι συγκαλυμμένες ενέργειες και δραστηριότητες, που έχουν ακτίνα δράσης σε ολόκληρο τον πλανήτη, πραγματοποιούνται κύρια από τις μυστικές υπηρεσίες και ο αριθμός τους είναι πράγματι εντυπωσιακός. Το σημαντικό γεγονός πάντως είναι ότι συνδυάζονται με δραστηριότητες των διεθνών οικονομικών Οργανισμών, όπως της Διεθνούς Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.). Επειδή οι Η.Π.Α. συνεισφέρουν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό σε αυτούς τους οργανισμούς, ασκούν την επιρροή τους για τη διάθεση των δανείων. Τα δάνεια αυτά χορηγούνται κάτω από συγκεκριμένους όρους που επιβάλλουν συμπίεση των αμοιβών των εργαζομένων, διευκόλυνση της κερδοσκοπικής δραστηριότητας των ιδιωτικών επιχειρήσεων, περιστολή των κοινωνικών δαπανών κτλ., δηλαδή αναπαράγουν τις σχέσεις ανισότητας και στο εσωτερικό της χώρας μεταξύ της εργασίας και του κεφαλαίου και μεταξύ της χώρας αυτής και των πλουσίων χωρών. Τα δικτατορικά και αυταρχικά καθεστώτα παρέχουν εγγυήσεις ότι δε θα πραγματοποιηθούν σημαντικές μεταβολές στις σχέσεις αυτές, γι’ αυτό και ενισχύονται και οικονομικά και στρατιωτικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Χιλή, τη Ν. Κορέα, τη Ν. Αφρική και την Ταϋλάνδη τα ποσά που χορηγήθηκαν από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αυξήθηκαν αλματωδώς, όταν ανέλαβαν την εξουσία δικτατορικά καθεστώτα» (σσ. 142-144).

Νομίζω ότι ακόμη και ο πιο καλόπιστος παρατηρητής των όσων συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας θα αναγνώριζε τις προφανείς ομοιότητες της δράσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, όπως την περιέγραφε ο Λ. Σταυριανός στη δεκαετία του 1980 αναφερόμενος σε χώρες του Τρίτου Κόσμου, με τις πολιτικές που υφίσταται η Ελλάδα σήμερα. Το κρίσιμο ερώτημα βέβαια είναι το γιατί. Γιατί πολιτικές που εφαρμόζονταν σε «υπανάπτυκτες» χώρες με ολοκληρωτικά καθεστώτα και «πρόθυμους» συνεργάτες, τώρα κτυπούν τις πόρτες του «πολιτισμένου» δημοκρατικού δυτικού κόσμου; Το ζήτημα είναι ασφαλώς σύνθετο και δεν μπορεί κανείς να το προσεγγίσει μέσα στα στενά όρια ενός τέτοιου κειμένου. Είναι όμως φανερό ότι βρισκόμαστε σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο, όπου στο όνομα των «κανόνων της αγοράς» μεταλλάσσονται έννοιες που ως τώρα θεωρούσαμε σχεδόν αυτονόητα θετικές: η Ευρώπη, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η εκπαίδευση, η εργασία.

Ωστόσο ο Λευτέρης Σταυριανός δεν ήταν απαισιόδοξος. Το όραμά του για το αύριο συνοψίζεται στο τρίπτυχο Δημοκρατία-Εκπαίδευση-Ενημέρωση. Ως δημοκρατία εννοεί το πολίτευμα που στηρίζεται στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων και στην άσκηση της εξουσίας (συμμετοχική δημοκρατία) και όχι τις αντιπροσωπευτικές εκδοχές με τις οποίες εφαρμόζεται στα δυτικά κράτη (αντιπροσωπευτική δημοκρατία). Ακολούθως, προτείνει τη δημιουργία εκπαιδευτικών συστημάτων στις χώρες του Τρίτου Κόσμου, τα οποία θα υπηρετούν την κοινωνική πρόοδο και αλλαγή και όχι τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Τέλος, υποστηρίζει τη διαρκή ενημέρωση των πολιτών όλου του πλανήτη, η οποία μπορεί  να προσφέρει στους λαούς του Τρίτου Κόσμου (και όχι μόνο, θα προσθέταμε σήμερα) διεθνή στήριξη, ώστε να αποτρέψει τις ωμές, πραξικοπηματικές επεμβάσεις που πραγματοποιούν σε αυτούς  τα πλούσια δυτικά κράτη.

Το θέμα μας λοιπόν σήμερα είναι η παιδεία. Είναι η παιδεία που αποτύχαμε να δώσουμε σε όλους τους συμπολίτες μας που βιώνουν τον πανικό της απώλειας της καταναλωτικής τους ευδαιμονίας περιμένοντας στις ουρές μπροστά στα ΑΤΜ των τραπεζών. Στην ουσία, αυτό στο οποίο καλούμαστε να απαντήσουμε είναι ένα  δίλημμα που αφορά στην ανθρωπολογική ιδιοσυστασία των επόμενων κοινωνιών μας: Θέλουμε αφελείς τεχνοκράτες και τεχνοκρατούμενους υπηκόους ή κριτικά σκεπτόμενους πολίτες; Ή, με μια άλλη διατύπωση, θέλουμε πράγματι η εκπαίδευσή μας να παράγει πολίτες που δεν χειραγωγούνται;

Αν η απάντησή μας είναι ειλικρινά θετική, τότε οφείλουμε να συμπεριλάβουμε στους πυλώνες της εκπαίδευσης που ευαγγελιζόμαστε την πολιτική παιδεία, βασική παράμετρος της οποίας είναι και η διδασκαλία της ιστορίας. Ίσως έτσι θα πετύχουμε επιτέλους να απεγκλωβιστούμε από το αγωνιώδες ψυχωσικό ερώτημα «τώρα τι κάνουμε;», το οποίο σαν ηχώ διαχέεται διαρκώς γύρω μας και μέσα μας και εμποδίζει κάθε νηφάλια και ορθολογική διαχείριση της κρίσης…

Διασκευασμένο άρθρο του Άγγελου Α. Παληκίδη, Λέκτορα Διδακτικής της Ιστορίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΠΗΓΗ: alfavita.gr

Το μεγάλο ΝΑΙ και το μεγάλο ΟΧΙ

Επίκαιρο όσο ποτέ το ποίημα του Καβάφη ενεργοποιεί τον στοχασμό και ξεκλειδώνει τη βούληση.

Che fece... il gran rifiuto Κ.Π. Καβάφης

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα

που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι

να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει

έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα

πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.

Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Aν ρωτιούνταν πάλι,

όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει

εκείνο τ’ όχι — το σωστό —  εις όλην την ζωή του.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016

φεκ β 1186 2015 υλη γ γελ 2015 16 from Eleni Papadopoulou

Φιλολόγων Εγκώμιον

     

   Ζηλεύω τους φιλολόγους, όχι γενικά και αόριστα γιατί είναι ο «κορμός» του εκπαιδευτικού επαγγέλματος αλλά γιατί το όλο πεδίο της διδασκαλίας των είναι αξιοζήλευτο και θαυμαστό, γιατί έχουν περισσότερες παιδαγωγικές ευκαιρίες μέσα στη σχολική αίθουσα από κάθε άλλη ειδικότητα εκπαιδευτικών.
      Αν ήξερα στα μαθητικά μου χρόνια ότι θα γινόμουνα εκπαιδευτικός, θα επέλεγα σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή και όχι στη Φυσικομαθηματική Σχολή (Βιολογικό τμήμα)˙ έτσι κι αλλιώς σε κλασικό Γυμνάσιο πήγαινα και στα θεωρητικά μαθήματα ήμουνα καλύτερα «εξοπλισμένος». Αλλά εκείνους τους καιρούς ήταν οι «θετικές επιστήμες» πολύ δελεαστικές στα σχέδια και στις φιλοδοξίες του μαθητόκοσμου και ταυτόχρονα ήταν πολλαπλές οι προκλήσεις των πτυχίων αυτών των επιστημών. Ποτέ στη ζωή δεν μπορείς να προσχηματίσεις την επαγγελματική σου πορεία και αυτό δεν είναι καθόλου αρνητικό, αφού η ομορφιά του μέλλοντος κρύβεται εν πολλοίς στην απροσδιοριστία του, στις αβεβαιότητές του και στην ελευθερία του.
      Ας έλθουμε όμως στο βασικό ζήτημα του άρθρου μας, για να εξηγήσω το γιατί ζηλεύω τους φιλολόγους. Η διδασκαλία τους περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος γνωστικών αντικειμένων και έτσι έχουν «βαριά» μορφωτική / εκπαιδευτική αποσκευή και πολλαπλές επιλογές για την άσκηση του έργου τους. Μπορούν να διδάξουν Γλώσσα (τι πιο διαχρονικό και ουσιώδες…), Ιστορία (τι πιο ανθεκτικό και πολιτικό…), Λογοτεχνία (τι πιο γλυκύ και ωραίο…), Φιλοσοφία (τι πιο στοχαστικό και δημιουργικό…), Ψυχολογία (τι πιο προκλητικό και ανεξερεύνητο…).
      Αλλά δεν είναι μόνο το εύρος των επιστημών και μαθημάτων που τους προσδίδει τη μοναδική αίγλη. Πρόκειται για τη διδασκαλία των «κλασικής παιδείας», δηλαδή του «ιερού δισκοπότηρου» της θεσμικής εκπαίδευσης όπου γης και όπου χρόνου. Μπορεί η εν λόγω παιδεία να μην ανανεώνεται στον ίδιο ρυθμό και στην ίδια έκταση από την έρευνα της επιστήμης, όπως γίνεται στις θετικές επιστήμες και πιο πολύ στη Βιολογία στην εποχή που ζούμε, αλλά αυτό το συγκριτικό μειονέκτημα αντιρροπείται πλήρως από το γεγονός ότι η κλασική παιδεία είναι ουσιαστικά το ισχυρό πεδίο σύνδεσης όλων των γενεών μιας χώρας.
      Η παιδαγωγική λειτουργία στους φιλολόγους βρίσκει πάντα το πιο γόνιμο έδαφος για να αγγίξεις και να διαπλάσεις την ψυχή και το πνεύμα των μαθητών και των μαθητριών. Όταν διδάσκεις τα μεγάλα σύμβολα της ανθρώπινης σκέψης, τον Προμηθέα, την Αντιγόνη, τον Οιδίποδα…, όταν συναντάς κορυφές του ανθρώπινου πνεύματος, τον Όμηρο, το Σωκράτη, τον Αριστοτέλη, τον Σοφοκλή … ή κορυφές του ελληνικού πολιτισμού, τον Παπαδιαμάντη, τον Καζαντζάκη, τον Ρίτσο, τον Καβάφη…, ή κορυφές του Δυτικού κυρίως πολιτισμού και του πολιτισμού των πολιτισμών, τον Καντ, τον Βιργίλιο, τον Θερβάντες, τον Σαίξπηρ…, όταν θέτεις προ διαλογικής συζήτησης τις εμβληματικές μορφές των μεγάλων ηρώων, του Οδυσσέα, του Αχιλλέα και του Έκτορα, του Μ. Αλεξάνδρου…, δεν ψηλαφίζεις την «καρδιά» του προβληματισμού και την ψυχή του στοχασμού όλων των Ελλήνων, δεν ψυχανεμίζεσαι με το πνευματικό παιχνίδι των απανταχού καλλιεργημένων κατοίκων αυτού του πλανήτη; Εδώ δεν χρειάζεται να κάνεις προεκτάσεις για τις κοινωνικές ή τις ηθικές όψεις της επιστήμης, γιατί είσαι μέσα στον πιο στενό πυρήνα της ανθρώπινης αγωνίας.
      Υπάρχει και άλλη εικόνα μαγείας στο διδακτικό έργο των φιλολόγων, η διδασκαλία της γλώσσας. Τίθεται δηλαδή εδώ το ίδιο παιχνίδι της σκέψης και ο πυρήνας της αυτογνωσίας και της ετερογνωσίας και όχι ένα επιμέρους πεδίο του ορίζοντα των επιστημών. Και μόνο η διδασκαλία της μακράς πορείας της ενιαίας ελληνικής γλώσσας από τις πρώτες επιγραφικές της εμφανίσεις μέχρι τις σημερινές ντοπιολαλιές κάθε περιοχής της χώρας μας, με τους μετασχηματισμούς της και με τις μεταπλάσεις της αλλά και με τη σταθερότητά της δεν είναι η παρακολούθηση του τόσο δημιουργικού ταξιδιού του ίδιου του λαού μας και η πιο αυθεντική απεικόνιση του εαυτού μας;
      Οι φιλόλογοι αγγίζουν τα μεγάλα ζητήματα του ανθρώπου, αγγίζουν την ουσία των ονείρων των μαθητών και των μαθητριών. Ας πάρουμε μόνο τα ζητήματα της «ζωής» και της «ανθρώπινης φύσης». Η Βιολογία και οι άλλες παραπλήσιες αυτής επιστήμες μελετούν τα εν λόγω ζητήματα με όλο και πιο νέα εργαλεία, κατακτούν όλο και πιο νέα ευρήματα. Αλλά η μελέτη της αρχαίας τραγωδίας με τους προβληματισμούς της μέσα από τις εμβληματικές μορφές της – της Αντιγόνης, του Οιδίποδα, του Προμηθέα – είναι πολύ πιο καίρια στην περιγραφή και στην ανάλυση αυτών των ζητημάτων. Όσο και πιο νέα επιστημονικά ευρήματα και να μας φέρνει κάθε ημέρα η μελέτη του DNA, δεν πρόκειται να αγγίξει την ουσία της ανθρώπινης φύσης, όπως την αγγίζει η αρχαία τραγωδία!

Του Νίκου Τσούλια

https://anthologio.wordpress.com

Η παιδαγωγική του θεάτρου

 "Τα απλά παραμύθια ενός σπιτιού" είναι η καινούργια και ευφάνταστη έκπληξη που μάς επεφύλαξε η Αλεξάνδρα Μυλωνά. Με έναν ευρηματικό συγκερασμό της Δημιουργικής Γραφής, του Θεάτρου και της αγάπης της για τα παιδιά η συγγραφέας και δασκάλα θεάτρου έγραψε τρία απλά "θεατρικά" παραμύθια που με ένα μαγικό τρόπο μέσα από τις σελίδες τους ξεπηδούν αντικείμενα του σπιτιού και συνομιλούν με τον μικρό ήρωα. Μ'αυτόν τον τρόπο αισθητοποιείται ο παραμυθένιος κόσμος της καθημερινότητας και με ένα ιδιαίτερο παιδαγωγικό ενδιαφέρον παρουσιάζονται θέματα που απασχολούν διαχρονικά τον άνθρωπο, όπως είναι η διελκυστίνδα ανάμεσα στην παράδοση και την τεχνολογία, το δίκαιο του ισχυροτέρου, η απόρριψη αλλά και η ανεκτικότητα του διαφορετικού. Φυσικά, καθώς εξελίσσονται τα δρώμενα, προτείνονται λύσεις που καλλιεργούν τις έννοιες της αρμονικής συνύπαρξης και του συνεργατικού πνεύματος.

  Το βιβλίο, ελπίζω το πρώτο μιας μακράς σειράς ομόθεμων, απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ωστόσο, εξάπτει τη φαντασία και προσελκύει το ενδιαφέρον όλων των ανθρώπων που επιθυμούν να παραμείνουν παιδιά και απαιτούν το δικαίωμα στο όνειρο και στην ανεμελιά της παιδικής ηλικίας.

Ελένη Παπαδοπούλου, φιλόλογος-εκπαιδευτικός

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ Α΄, Β΄, Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 2015-2016

150605 ωρολόγιο πρόγραμμα α', β', γ' γελ και πρόσβαση αει 2015 16 from Eleni Papadopoulou

Οδηγίες για τη συγγραφή επιστημονικής εργασίας

 Ο καθηγητής κ. Βασίλειος Βερτουδάκης στο ευσύνοπτο και περιεκτικό άρθρο του παρουσιάζει τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές για τη σύνταξη μιας επιστημονικής εργασίας.

οδηγίες συγγραφής εργασι-Libre from Eleni Papadopoulou

ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

Them lat kat_c_hmer_no_150527 from Eleni Papadopoulou

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 (ΘΕΜΑΤΑ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

  Όσον αφορά στο Διδαγμένο κείμενο, πολύ εύστοχη κι αναμενόμενη η επιλογή του Πρωταγόρα. Το ίδιο ισχύει και για τις πραγματολογικές και λεξιλογικές ερωτήσεις για τις οποίες οι υποψήφιοι προετοιμάστηκαν επαρκώς και ανατροφοδοτήθηκαν από τις σχετικές διδακτικές σημειώσεις τους. Ωστόσο, το Αδίδακτο κείμενο απαιτούσε τη συστηματική αναστροφή των μαθητών με τον θουκυδίδειο λόγο και μάλιστα με εκείνα τα χωρία του που παρουσιάζουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τον κλασσικό αττικό λόγο. Έτσι, η μεταφορά του συγκεκριμένου αποσπάσματος στη νεοελληνική γλώσσα, αναγκαστικά έπρεπε και λόγω της απουσίας νοηματικής αυτοτέλειας του κειμένου, σε ορισμένα σημεία, να γίνει με παράφραση. Οι γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις ανταποκρίνονταν στο γνωστικό υπόβαθρο των μαθητών της θεωρητικής κατεύθυνσης.

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

Them arx kat_c_hmer_no_150525 from Eleni Papadopoulou

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΔΙΔΑΚΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

 Τέτοιες ήταν οι ναυτικές δυνάμεις των Ελλήνων και στα παλιά χρόνια και αργότερα. Όσοι όμως έστρεψαν την προσοχή τους στο ναυτικό απόκτησαν σημαντική δύναμη και με την αύξηση των προσόδων τους και με την εξουσία τους πάνω σε άλλους. Γιατί κάνοντας επιδρομές στα νησιά, ιδιαίτερα όσοι δεν είχαν αρκετή γη, τα κατακτούσαν.  Από την άλλη, στη στεριά πόλεμος, στον οποίο να συναθροίστηκε κάποια σημαντική δύναμη, δεν έγινε κανένας. Οι πόλεμοι, όσοι έγιναν, ανάμεσα σε γείτονες, και εκστρατείες μακριά από τη χώρα τους, για να υποτάξουν άλλους, δεν επιχειρούσαν οι Έλληνες. Δεν προσχωρούσαν, επίσης, στις μεγάλες πόλεις ως υπήκοοι, ούτε έκαναν  κοινές εκστρατείες ενωμένοι σαν ίσοι προς ίσους {…}

Γ3β

Άπαντες γιγνώσκουσι (γνωστικό ρήμα) τους προσσχόντας…περιποιησαμένους κατηγορηματική μετοχή

Άπαντες γιγνώσκουσι τους προσσχόντας…περιποιήσασθαι ειδικό απαρέμφατο


Άπαντες γιγνώσκουσι ότι οι προσσχόντες…περιεποιήσαντο ειδική πρόταση

Γ3α

τα ναυτικά: Υποκείμενο στο ην
αυτοις:Αντικείμενο στη μετοχή προσσχόντες
άλλων: Γενική αντικειμενική στο αρχη
επι καταστροφή :  Εμπρόθετος Επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού
υπήκοοι:επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου/σκοπού

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015

  Η επωδός όλων των μαθητών: " Μα δεν περιμέναμε να πέσει και πάλι ο Κρητικός" ! Κι όμως "έπεσε'', γι' αυτό για άλλη μια φορά ας επαναλάβουμε ότι δεν υπάρχουν '' sos'' και "αντι-sos" θέματα και πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, ιδιαιτέρως, εμείς, οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουμε το μάθημα, ώστε να μην κάνουμε προβλέψεις,εξάλλου, δεν έχουμε το ''κληρονομικό χάρισμα'', για να προσανατολίζουμε τους μαθητές μας σε συγκεκριμένες ''σίγουρες'' επιλογές. Η προφορική εξέταση έδειξε ότι πολλοί υποψήφιοι εναποθέτοντας τις ελπίδες τους στη fortuna ταλαιπωρήθηκαν στα κύματα της φουρτούνας του Κρητικού. Και μια συμβουλή και για τα επόμενα μαθήματα: Τα διαβάζουμε ΟΛΑ εξίσου καλά! Η Λογοτεχνία πέρασε και για τελευταία φορά εξετάστηκε σήμερα σε πανελλαδικές εξετάσεις. 

Οι ενδεικτικές απαντήσεις της Κ.Ε.Ε.

σελίδα 1

σελίδα 2

Για τα θέματα πατήστε ΕΔΩ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΏΣΣΑ 2015

Για να δείτε το θέμα πατήστε εδω στο ιστολόγιο της συναδέλφου Σώτιας Σιαμαντούρα

Οι απαντήσεις της Κ.Ε.Γ.Ε.

Επιστολή διαμαρτυρίας για το "αποπαίδι" του εκπαιδευτικού μας συστήματος

Εξοχότατε κ. Υπουργέ,
Εξοχότατε κ. Αναπληρωτή Υπουργέ,

 Tην Παρασκευή 8 Μαΐου, από μία απροσδόκητη ανακοίνωση του Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας κ. Α. Κουράκη στη Βουλή πληροφορηθήκαμε ότι το Υπουργείο προτίθεται να καταργήσει μία ώρα διδασκαλίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γενικής Παιδείας στην Γ΄ Λυκείου και να την αντικαταστήσει με μάθημα της Ιστορίας των Κοινωνικών Επιστημών, αντικατάσταση που «κρίθηκε απαραίτητη, ώστε όλοι οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου να έχουν επαφή με τις κοινωνικές επιστήμες, για να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη λίγους μήνες πριν από την απόκτηση του δικαιώματος της ψήφου», όπως εξήγησε ο Αναπληρωτής Υπουργός. Δυστυχώς, αυτή δεν είναι πρώτη φορά που το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας αποτελεί τον πρώτο εύκολο στόχο αλλαγών στα προγράμματα του Λυκείου, όπως συνέβη λ.χ. με την κατάργησή του από πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα στην Ομάδα Προσανατολισμού των Ανθρωπιστικών Σπουδών, ή με τη ματαίωση της συνεξέτασής του με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στις Πανελλήνιες Εξετάσεις για τους υποψηφίους όλων των Ομάδων Προσανατολισμού (κάτι που θα υπηρετούσε την αναγκαιότητα της συμπαγούς ανθρωπιστικής παιδείας όλων των μαθητών).

 Ως ένας από τους κατεξοχήν φορείς έρευνας και διδασκαλίας για την επιστήμη της Νεοελληνικής Φιλολογίας στην Ελλάδα, δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε την έντονη διαμαρτυρία και τη θλίψη μας για την αντιμετώπιση αυτή του μαθήματος, το οποίο, από μια εξαιρετική ευκαιρία καλλιέργειας της παιδείας και της κουλτούρας των μαθητών, γίνεται το «αποπαίδι» του εκπαιδευτικού συστήματος. Σε μια εποχή που παρατηρούμε το ενδιαφέρον των παιδιών στον ελεύθερο χρόνο τους να μονοπωλείται όλο και περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις «έξυπνες συσκευές» που υπάρχουν στα περισσότερα σπίτια, οι σχολικές ώρες που αφιερώνονται στη λογοτεχνία είναι για πολλούς μαθητές η μόνη επαφή τους με το λογοτεχνικό κείμενο· η μόνη ευκαιρία τους για ανάγνωση της λογοτεχνίας. Αν χαθεί αυτή η δυνατότητα (και η κατάργηση της μίας ώρας στη Γ΄ Λυκείου μπορεί εύκολα να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για περαιτέρω μειώσεις), χάνεται μαζί της και η επαφή των μαθητών με ένα μεγάλο τμήμα του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, η καλλιέργεια της ευαισθησίας τους στη γλώσσα, τον λόγο και τη λογοτεχνία.
Παρακαλούμε λοιπόν την ηγεσία του Υπουργείου να επανεξετάσει τη στάση της για το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και τη διαβεβαιώνουμε ότι σε οποιαδήποτε προσπάθειά της προς αυτήν την κατεύθυνση θα μας βρει θερμούς αρωγούς σε ό,τι μας ζητηθεί στην πράξη.

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω διευκρίνιση.

Με τιμή
Τα μέλη διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού του Τμήματος Φιλολογίας

Αλεξίου Ευάγγελος, Αν. Καθηγητής
Αντωνιάδης Θεόδωρος, Λέκτορας
Αραμπατζίδου Λένα, Επίκ. Καθηγήτρια
Αυγερινού-Τζιώγα Μαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Βαρελάς Λάμπρος, Επίκ. Καθηγητής
Βασιλειάδη Μάρθα, Επίκ. Καθηγήτρια
Βάσσης Ιωάννης, Καθηγητής
Γιαβής Κώστας, Επίκ. Καθηγητής
Γιαννάκης Γεώργιος, Καθηγητής
Θεοδωροπούλου Μαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Ιατρού Μαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Καπλάνης Αναστάσιος, Επίκ. Καθηγητής
Καραλή Μαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Κοτζάμπαση Σοφία, Καθηγήτρια
Κουρεμένος Θεόκριτος, Καθηγητής
Κουτσογιάννης Δημήτρης, Αν. Καθηγητής
Κυριαζής Δώρης, Επίκ. Καθηγητής
Κυριάκου Πουλχερία, Καθηγήτρια
Λάμαρη Άννα, Λέκτορας
Λιανέρη Αλεξάνδρα, Επίκ. Καθηγήτρια
Μαρκομιχελάκη Αναστασία, Επίκ. Καθηγήτρια
Ματθαίος Στέφανος, Επίκ. Καθηγητής
Μαυρουδής Aιμίλιος, Καθηγητής
Μικέ Μαρία, Καθηγήτρια, Διευθύντρια Τομέα
Μπακογιάννης Μιχαήλ, Επίκ. Καθηγητής
Ναούμ Ιωάννα, Επίκ. Καθηγήτρια
Νικήτας Δημήτριος, Καθηγητής
Νούσια Μαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Παπαγγελής Θεόδωρος, Ακαδημαϊκός, Καθηγητής
Παπαδοπούλου Δέσποινα, Επ. Καθηγήτρια
Παπαδοπούλου Θάλεια, Αν. Καθηγήτρια
Παπαναστασίου Γεώργιος, Αν. Καθηγητής
Πλαστήρα-Bαλκάνου Mαρία, Επίκ. Καθηγήτρια
Ρεβυθιάδου Ανθή, Αν. Καθηγήτρια
Ρεγκάκος Aντώνιος, Ακαδημαϊκός, Καθηγητής
Σιμελίδης Χρήστος, Λέκτορας
Σιστάκου Εβίνα, Αν. Καθηγήτρια
Σταυρακοπούλου Σωτηρία, Αν. Καθηγήτρια
Σταύρου-Σηφάκη Μελίτα, Καθηγήτρια, Διευθύντρια Τομέα
Σωτηρούδης Παναγιώτης, Καθηγητής
Τάντος Αλέξανδρος, Λέκτορας
Ταξίδης Ηλίας, Επίκ. Καθηγητής
Τζιτζιλής Χρήστος, Καθηγητής
Τζιφόπουλος Ιωάννης, Καθηγητής, Πρόεδρος Τμήματος
Τικτοπούλου Αικατερίνη, Επίκ. Καθηγήτρια
Τρομάρας Λεωνίδας, Καθηγητής, Διευθυντής Τομέα
Τσαγγάλης Χρήστος, Καθηγητής
Τσιριμώκου Ελισάβετ, Καθηγήτρια
Τσιτσικλή Δήμητρα, Επίκ. Καθηγήτρια
Τσιτσιμπάκου-Bασάλου Eυανθία, Αν. Καθηγήτρια
Τσίτσιου Χρυσάνθη, Επ. Καθηγήτρια
Τσοχατζίδης Σάββας, Καθηγητής
Φραγκουλίδης Σταύρος, Καθηγητής
Φυντίκογλου Βασίλειος, Αν. Καθηγητής
Χρηστίδης Δημήτριος, Καθηγητής
Χρυσανθόπουλος Μιχαήλ, Καθηγητής

Η Κική Δημουλά Eπίτιμη Διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Ο Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Καθηγητής Περικλής Α. Μήτκας

ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής Καθηγητής Μιλτιάδης Δ. Κωνσταντίνου και

ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας Καθηγητής Χρυσόστομος Α. Σταμούλης

σας καλούν να τιμήσετε με την παρουσία σας

ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΑΝΑΓΟΡΕΥΣΗΣ

της ΚΙΚΗΣ Χ. ΔΗΜΟΥΛΑ

ΠΟΙΗΤΡΙΑΣ και ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ

σε ΕΠΙΤΙΜΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Η τελετή θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Τελετών της Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ

την Τετάρτη 20 Μαΐου 2015 και ώρα 19:00 μμ.

Την τιμωμένη θα προσφωνήσει η Καθηγήτρια κ. Άννα Κόλτσιου-Νικήτα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Program dhmoula theo_200515 from Eleni Papadopoulou

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ : ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ (ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφά μας; 

     Θαυμαστά τα έργα της επιστήμης. Ανεπαρκής να τα συλλάβει η αντίληψή μου. Αποστηθίζει μόνον τους φωτεινούς κύκλους. Γι’ αυτό και η γλώσσα μου, ως αμαθής προσέχει και ποτέ δεν πατάει το πόδι της σε τέτοια σκοτεινά εδάφη. Το να σχολιάζω μιαν ανακάλυψη μου φαίνεται πιο υπερφίαλο απ’ το να επιχειρήσω να πιάσω τα άστρα. Και αν τώρα παραβαίνω τη σοβαρότητά μου, είναι γιατί με παρέσυρε ένα τρελό τηλεφώνημα φίλης φανατικής οικολόγου, τόσο που αρνείται να πατήσει σε γκαζόν επειδή αντιγράφει προσβλητικά το θείο, φυσικό, γρασίδι.

    Η φωνή της ήταν οργισμένη, αντί καλημέρας με περιέλουσε με ψόγους που «κάθομαι αραχτή μέσα στη νοικοκυρίστικη καταθλιψούλα μου αντί να ξεσηκωθώ εναντίον των τρομοκρατών που τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας ¬ και, πάει, όπου να 'ναι θα τιναχτεί στον αέρα η ατομικότητά μας, αυτό το μεγαλοειδές δώρο που έδωσε στον καθένα μας η φύση». Ένας καταιγισμός μαύρων οιωνών και σιγά σιγά ξεκαθάρισα ότι τρομοκράτες χαρακτήριζε τους Άγγλους ερευνητές και βόμβα την ανακάλυψή τους, την κλωνοποίηση. Περιέγραψε εν τω μεταξύ με αξιοζήλευτη άνεση τις περίπλοκες κινήσεις του πειράματος σαν να ήταν η ίδια ερευνητής. Πάλευα να καταλάβω από πού έφευγαν κύτταρα, πώς μπαινόβγαιναν στην κατάψυξη, πώς μεταφέρονταν οι ομοιότητες σε ωάριο αδειασμένο από τον αρχικό του ρόλο, τι σπέρμα ήταν αυτό που δεν ήταν σπέρμα αλλά κομμάτι από το αυτί ή την αχίλλειo πτέρνα - πελάγωσα. Και πού να τολμήσω βέβαια να υπερασπίσω την «καταθλιψούλα» μου, ότι είναι το ιστορικό πολλών και διαφόρων ξεσηκωμών μου εναντίον πολλών και διαφόρων βομβών που τοποθέτησαν τα ανεπιθύμητα στα θεμέλια των επιθυμητών. Βόμβες, που, παρά τους ξεσηκωμούς εξερράγησαν.

       Ωστόσο, συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα. Το διαφημίζει, νόστιμη, ήρεμη η Ντόλι, ανυποψίαστη ότι είναι το ορεκτικό ώσπου να φτάσουμε στο κύριο γεύμα, Τον άνθρωπο. 

    Να ληφθούν μέτρα, ξεφώνιζε η οικολόγος φίλη. Ποια μέτρα, αλήθεια; Η μοίρα της ανθρωπότητας είναι σαν τη Λερναία Ύδρα. Κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο καρκίνος, κόβεις τη σχιζοφρένεια και πετάγεται το κεφάλι των πυρηνικών όπλων, μισοκόβεις το Έιτζ και φυτρώνει το κεφάλι της κλωνοποίησης. Ποια μέτρα, αλήθεια; Ο μοιραίος γενετικός τύπος που ασφαλής πια φυλάσσεται στα άδυτα της μνήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ασφαλέστερος στις κρυψώνες της εργοδότριας σκοπιμότητας που χρηματοδοτούσε και την έρευνα - αναρωτιέμαι αν στοιχίζει φθηνότερα η παραγωγή ύπαρξης, απ' όσο το χαπάκι για τη θεραπεία του καρκίνου.

    Και καλά να αυγατίσουν τα πρόβατα, τα πλάσματα των δασών και η παρέα της μοναχικής ατμόσφαιρας: τα πετούμενα. Και επάρκεια σφαγής θα έχουμε και χωρίς δεσμεύσεις πια θα μπορούν οι κυνηγοί να αξιοποιούν τα βόλια τους σημαδεύοντας τη μοναδική δυνατότητα των φτερών. Μόλις μας τελειώσουν τα πουλιά, θα γονιμοποιούμε τα αντίγραφά τους.

    Αλλά ο άνθρωπος; Σωστά διατυπώνω το ενδεχόμενο ν' αναπαράγεται κατ' εικόνα και ομοίωσή του σε όσα αντίγραφα θέλει; Και αν δε θέλει, πόσο σεβαστό θα είναι, πώς θα επανδρωθούν τα ακραία οράματα με επιστρατευμένα «Ρόμποκοπ»;

     Μου είναι αδιανόητο ότι ανθρώπινο πλάσμα θα γεννιέται από ένα κύτταρο άμοιρο μάλλον μητρικού φίλτρου. Ένα πλάσμα ορφανό, εντέλει. Πώς να προβλέψεις με τι ασυνήθιστα, δικά του ένστικτα θα διεκδικήσει την επιβίωσή του, ποια εκδικητικότης θα λανθάνει για τη μυστηριώδη ορφάνια του. Καθόλου παράξενο κάποια στιγμή να γυρίσουν τ' αντίγραφα και να τρώνε το πρωτότυπο. Ό,τι παραλλαγμένα κάπως συμβαίνει και στους εμφύλιους πολέμους.

     Ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας. Μια ακόμα ελπίδα για μετά θάνατον ζωή. Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφά μας; Πόσο πιστά θα ξέρουν να διαχειρίζονται όσα μας πόνεσαν, μας απέλπισαν, όσα αγαπώντας τα διασώσαμε; Θα αναπαραχθεί επομένως και ο ψυχισμός μας; Μα, Θεέ μου, η ψυχή δεν αντιγράφεται με καμιά ανακάλυψη. Ψυχραιμία. Ας περιμένουμε να εκδηλώσει τη δυσφορία του ο Θεός. Γιατί καθόλου βέβαια .δε θα του αρέσει να του επιβληθεί, με το έτσι θέλω, να γίνει συνέταιρος στη δημιουργία μας. 'Ο, τι και να ισχυρίζονται οι πίθηκοι, εμείς τον Θεό διαλέξαμε για πλάστη μας. Επειδή ως αόρατος είναι όμορφος, ως αόρατος είναι ανεξακρίβωτα φταίχτης και, προπάντων, γιατί αόρατος ευκολότερο υπάρχει. Ψυχραιμία. Άλλωστε εμείς οι μεγάλοι, όταν θα ενσαρκωθεί η απειλή, θα βλέπουμε την κλωνοποίηση από τη ρίζα μόνον.

    Ας φοράνε λοιπόν οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου: ποτέ να μην δεχτoύν να προέλθει ο άνθρωπος από άλλη μέθοδο, παρά μόνον από κείνην που εφαρμόζει η έλξη, μόνον από τη μεθυστική πειθώ που ασκεί ο έρωτας, μόνον από την αβίαστη ευτυχισμένη συναίνεση των σωμάτων, τη γοργή έστω, τη χιμαιρική έστω, αλλά κάθε φoρά σαν καινούργια κοσμογονική ανακάλυψη.

Κική Δημουλά, περιοδικό ΜΕΤΡΟ

ΘΕΜΑΤΑ

1. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το παραπάνω κείμενο;

2. Ποιο είναι το θέμα και η θέση της Δημουλά και σε ποια μέρη του κειμένου διατυπώνονται;

3. Ποιους τρόπους πειθούς χρησιμοποιεί η συγγραφέας για να υποστηρίξει τις απόψεις της; Να  αναφέρετε από ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα.

4. Να γράψετε μία παράγραφο 130-140 λέξεων με τη μέθοδο της σύγκρισης-αντίθεσης και θεματική περίοδο: Η κλωνοποίηση χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη ανακάλυψη του αιώνα με πολλές, όμως, αρνητικές συνέπειες.

5. Να γράψετε ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: υπερφίαλος, συναίνεση, χιμαιρική.

6. Να ετυμολογήσετε και να δώσετε τη σημασία που έχουν οι παρακάτω λέξεις στο κείμενο: παρέσυρε, επανδρωθούν,  δυσφορία, κοσμογονική.

7. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ: Το τμήμα σας στο σχολείο αποφασίζει να γράψει μια επιστολή στον καθηγητή Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου θα καταθέτει τους προβληματισμούς σας για τα ηθικά προβλήματα που προκύπτουν από την ενδεχόμενη εφαρμογή της κλωνοποίησης στον άνθρωπο και θα υπενθυμίζει τις ειδικές ευθύνες της επιστημονικής κοινότητας.

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ 2015-2016

ΠΗΓΗ:alfavita

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ (ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ)

αλεξανδρα from Eleni Papadopoulou

Το μεταναστευτικό ή προσφυγικό πρόβλημα (Προτεινόμενο Θέμα Πανελλαδικών Εξετάσεων 2015)

ΚΕΙΜΕΝΟ

 Τα προβλήματα που βιώνουμε στην εποχή μας αυξάνουν την αβεβαιότητα, που εκδηλώνεται με τα πρωτοφανή μεταναστατευτικά ρεύματα. Η πατρίδα μας έχει μακρά ιστορία στην αναζήτηση της ελπίδας. Τώρα είναι η ίδια που προσφέρει ελπίδα.

  Η μετανάστευση, σε μεγάλο βαθμό, λειτούργησε θετικά για τη χώρα μας. Τόνωσε την ανταγωνιστικότητα, ξαναχτίστηκαν τα χωριά, βρήκαν βοήθεια οι αναξιοπαθούντες, απαλύνθηκε η γήρανση και ενσωματώθηκαν νέα στοιχεία στην κουλτούρα της. Η ποικιλότητα τροφοδοτούσε πάντοτε τη δημοκρατία. Ο μετανάστης, όμως, για να έχει τα ίδια δικαιώματα με τον έλληνα πολίτη, πρέπει να γίνει πρώτα έλληνας υπήκοος. Ετσι θα έχει δικαίωμα να συμμετέχει στη ζωή των θεσμών. Πρέπει να σημειωθεί ότι η έλλειψη μεταναστευτικής πολιτικής δεν δημιούργησε συνθήκες που να ευνοούν τη μετανάστευση στη χώρα μας ανθρώπινου δυναμικού με δεξιότητες και επιστημονική γνώση. Μόνο οι ανειδίκευτοι και οι απελπισμένοι κατέκλυσαν κάθε ελληνική γωνιά.

  Οι δυνατότητες που έχουμε να εντάξουμε νέους πολίτες είναι λίαν περιορισμένες. Τα ανεξέλεγκτα κύματα μεταναστών που αποβιβάζονται αδιάκοπα στη χώρα μας έχουν δημιουργήσει τεράστια κοινωνικά προβλήματα, τόσο για τους ίδιους τους μετανάστες όσο και για τη χώρα μας. Τα νοσοκομεία, τα σχολεία, οι θέσεις εργασίας και η κοινωνική πρόνοια δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες, με αποτέλεσμα τα πλεονεκτήματα της μετανάστευσης να χάνονται και να δίνουν τη θέση τους στο χάος! Οπως είναι εύλογο, οι πιο παραδαρμένοι από τους νεοεισερχόμενους στη χώρα μας, αδυνατώντας να εξασφαλίσουν τα προς το ζην, έχουν οδηγηθεί ή σύντομα θα οδηγηθούν στην παρανομία και στις αποκλίνουσες συμπεριφορές. Τα θύματά τους αθώοι πολίτες. Θα πρέπει να αναμένουμε από τους μετανάστες ομαδοποιήσεις, κλειστές κοινότητες, ξεχωριστές γειτονιές. Αν δεν έχουν εκδηλωθεί, δεν θα πάρει καιρός να γίνουμε μάρτυρες καταστάσεων όπως: αντίπαλες συμμορίες, έλεγχος δρόμων, παράνομο εμπόριο, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, βιαιοπραγίες... Μια χούφτα από απελπισμένους αρκεί να χαλάσει τη ζωή σε μια γειτονιά. Τα θύματά τους με τη σειρά τους θα θελήσουν να αντιδράσουν. Μια τέτοια κατάσταση θα οδηγήσει στην ανάγκη μεγαλύτερης αστυνόμευσης, δηλαδή σε μεγαλύτερη δημόσια δαπάνη, εκτροπή από τον σεβασμό του διαφορετικού και απαίτηση ιδιωτικών αστυνομιών. Οι πλούσιες συνοικίες θα βρουν τα μέσα να περιχαρακωθούν και να συντηρήσουν τις δημοτικές τους αστυνομίες ή τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ασφάλειας. Το κύριο σώμα των πολιτών, όμως, δεν θα έχει τη δυνατότητα να απολαμβάνει την ήρεμη ζωή στην ίδια του την πατρίδα.

  Η λύση του είναι δύσκολη και απαιτεί αντιμετώπιση με βάση: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τον σεβασμό του διαφορετικού, την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών, τις δυνατότητες της οικονομίας, την προοπτική πολιτικής ένταξης όσων είναι απαραίτητοι στη χώρα μας και θεμελιώνουν τέτοιο δικαίωμα και την απαίτηση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής.

  Τα μεταναστευτικά ρεύματα δημιουργούν την «κάτωθεν» παγκοσμιοποίηση που καθιστά την ανεκτικότητα του διαφορετικού σημαντική αξία. Είναι αλήθεια ότι πρέπει κανείς να αναζητά την αρμονία των αντιθέσεων, δηλαδή την ανεκτικότητα και να επιδιώκει τη διαχείριση της διαφωνίας, αλλά με ένα θυμωμένο πλήθος που δεν έχει ελπίδα οι κανόνες δεν ισχύουν και το χάος παραμονεύει. Τα προβλήματά του μας δοκιμάζουν και οι αντοχές μας είναι περιορισμένες... Η σημερινή πραγματικότητα έχει υπερβεί το μέτρο και θα οδηγήσει στην αναρχία και στην υποβάθμιση της κοινωνικής συνοχής. Ελπίδα μας, η τήρηση των κανόνων... και η κοινή στάση πολιτών και πολιτικής ηγεσίας. (Διασκευασμένο κείμενο από http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=278832)

Ο κ. Χρ. Β. Μασσαλάς είναι Πρόεδρος ΔΕ Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και του Συμβουλίου Ανώτατης Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

ΘΕΜΑΤΑ

Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο σε 90-110 λέξεις

Β1. Τα μεταναστευτικά ρεύματα δημιουργούν την «κάτωθεν» παγκοσμιοποίηση που καθιστά την ανεκτικότητα του διαφορετικού σημαντική αξία. Με θεματική περίοδο την παραπάνω διατύπωση, να αναπτύξετε μία παράγραφο με αιτιολόγηση σε 80-100 λέξεις

Β2. Με ποιους τρόπους, κατά την άποψή σας, θα μπορούσε να αμβλυνθεί το πρόβλημα που έχει ανακύψει με την έλευση των μεταναστών/προσφύγων στη χώρα μας; (100-120 λέξεις)

Β3. Σε ποιο κειμενικό είδος ανήκει το κείμενο; Να τεκμηριώσετε την επιλογή σας αντλώντας επιχειρήματα από τη σχετική θεωρία.

Β4. Να δώσετε από μία συνώνυμη για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου

Β5. Να βρείτε και να χαρακτηρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του αποσπάσματος:

Τα μεταναστευτικά ρεύματα δημιουργούν την «κάτωθεν» παγκοσμιοποίηση που καθιστά την ανεκτικότητα του διαφορετικού σημαντική αξία. Είναι αλήθεια ότι πρέπει κανείς να αναζητά την αρμονία των αντιθέσεων, δηλαδή την ανεκτικότητα και να επιδιώκει τη διαχείριση της διαφωνίας, αλλά με ένα θυμωμένο πλήθος που δεν έχει ελπίδα οι κανόνες δεν ισχύουν και το χάος παραμονεύει. 

Γ. Σε μία γραπτή εισήγηση που απευθύνετε ως εκπρόσωπος του 15μελούς συμβουλίου του σχολείου σας σε μία ημερίδα του Δήμου,καλείσθε να παρουσιάσετε τις διαστάσεις του προβλήματος της αθρόας μετακίνησης των μεταναστών/προσφύγων στις χώρες υποδοχής καθώς και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συνομήλικοί σας, που βιώνουν τις παρενέργειες της βίαιης απομάκρυνσής τους από τις πατρογονικές τους εστίες. (500-600 λέξεις)

Η ημέρα που σταυρώθηκε ο Ιησούς.

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ !

 Κάθε Πάσχα σε όλον τον χριστιανικό κόσμο, η μνήμη των περισσοτέρων ανατρέχει σε όσα συνέβησαν κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιησού στην Ιερουσαλήμ. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως τα γεγονότα των τελευταίων ημερών του Ιησού, όπως καταγράφονται στα ευαγγέλια, δημιουργούν πολλά και αναπάντητα ερωτήματα, όχι μόνο στους βιβλικούς ερευνητές αλλά και στους απλούς πιστούς. Ερωτήματα που αφορούν το τελευταίο δείπνο και τον χαρακτήρα του, τις δίκες του Ιησού και τη νομιμότητά τους και φυσικά την ημερομηνία της σταύρωσης. Αν αναρωτιέστε τι έχει να μας πει για όλα αυτά ένας διακεκριμένος φυσικός του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, η απάντηση είναι πολλά και μάλιστα με τρόπο που θα μας μείνει σίγουρα αξέχαστος.

 Ο Colin Humphreys μελετά εδώ και τριάντα χρόνια με πάθος τις ευαγγελικές διηγήσεις και ισχυρίζεται ότι βρήκε επιτέλους τη λύση για τις αντιφάσεις που παρατηρούνται μεταξύ των συνοπτικών και του Ιωάννη, καθώς αυτοί διηγούνται τα όσα διαδραματίστηκαν κατά τις τελευταίες ημέρες του Ιησού. Ανασυνθέτοντας τα αρχαία ημερολόγια με τη συνδρομή της αστρονομίας και διαβάζοντας προσεκτικά τα βιβλικά, αλλά και τα εξωβιβλικά κείμενα, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι μπορούμε πλέον σήμερα να υπολογίσουμε την ακριβή ημέρα του θανάτου του Ιησού. Δεν πρόκειται για ένα λογοτεχνικό βιβλίο, αλλά για μια επιστημονική μελέτη, προϊόν μιας πολύχρονης εξαντλητικής έρευνας ενός ικανότατου συγγραφέα, ο οποίος καταφέρνει να κρατά το ενδιαφέρον του αναγνώστη αμείωτο μέχρι το τέλος. Το βιβλίο προσφέρεται για ανάγνωση από ένα ευρύ κοινό και δεν απευθύνεται μόνο σε θεολόγους. Για το λόγο αυτό πρότεινα τη μετάφρασή του στα ελληνικά. Ο Humphreys αναζητά στοιχεία στα ευαγγέλια σαν αστυνομικός επιθεωρητής που προσπαθεί να εξιχνιάσει έναν φόνο, αναλύει και συνθέτει όσα ανακαλύπτει με την ακρίβεια ενός φυσικού επιστήμονα, πάνω απ’ όλα όμως, σέβεται και αναγνωρίζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των θρησκευτικών κειμένων σαν πιστός που αναζητά σε αυτά τον Θεό του.

 Βρήκα το βιβλίο αυτό εξαιρετικά ενδιαφέρον, όταν το διάβασα για πρώτη φορά και πρότεινα στον εκδοτικό οίκο Μέθεξις να αναλάβει τη μετάφραση και έκδοσή του στην Ελλάδα. Το βιβλίο έχει ήδη μεταφραστεί στα γερμανικά και τα πορτογαλικά. Ασφαλώς μπορεί κανείς να μη συμφωνεί με τα πορίσματα του συγγραφέα ή τη μέθοδο προσέγγισης των βιβλικών κειμένων που αυτός ακολουθεί. Όπως και να έχει όμως, πρόκειται για ένα καλογραμμένο βιβλίο, το οποίο παρουσιάζει με πρωτότυπο τρόπο πως εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα της εβδομάδας του πάθους του Ιησού, χωρίς να αφήνει ποτέ την προσοχή του αναγνώστη να χαλαρώσει, ούτε για μια στιγμή. Το δύσκολο έργο της μετάφρασης ενός τέτοιου βιβλίου ανέλαβε η κ. Ανίτα Κλήμη, ιδιοκτήτρια φροντιστηρίων ξένων γλωσσών με μεταφραστικές σπουδές και θεολόγος με μεταπτυχιακές σπουδές στην Καινή Διαθήκη και την ερμηνεία της. Καταλληλότερος μεταφραστής δεν θα μπορούσε να βρεθεί και το αποτέλεσμα ήταν να παραδοθεί ένα κείμενο ποιοτικά ανώτερο από κάθε αντίστοιχη προσπάθεια. Την ευχαριστώ θερμά, όπως και τον εκδότη κ. Ιωάννη Καραδέδο που μας περίμενε καρτερικά να του παραδώσουμε το κείμενο. Όσο και αν ο χρόνος τον πίεζε ασφυκτικά, εκείνος έκανε εξαιρετική δουλειά με τους πίνακες, τα σχέδια, τις εικόνες και γενικά τη σελιδοποίηση του βιβλίου.

 Αποφασίσαμε να αλλάξουμε τον τίτλο του βιβλίου και ενώ θα έπρεπε να είναι: Το μυστήριο του τελευταίου δείπνου του Ιησού, προτιμήσαμε να εκδοθεί αυτό ως: Η ημέρα που σταυρώθηκε ο Ιησούς. Ο υπότιτλος παρέμεινε ως έχει στο πρωτότυπο. Ο λόγος αυτής της αλλαγής ήταν για να μην προκληθεί σύγχυση στο ευρύτερο κοινό που δεν γνωρίζει την προβληματική σχετικά με το τελευταίο δείπνο του Ιησού με τους μαθητές του. Αυτό που αναζητά όμως ο συγγραφέας δεν είναι μόνο η ημέρα και ο χαρακτήρας του τελευταίου δείπνου αλλά και η ημέρα που σταυρώθηκε ο Ιησούς, αφού τα δύο περιστατικά συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους.

 Η παράθεση των αρχαίων κειμένων γίνεται σχεδόν παντού σε μετάφραση και όχι από τα πρωτότυπα κείμενα. Το κείμενο της Αγίας Γραφής που χρησιμοποιείται προέρχεται από τη μετάφραση στη δημοτική (Η Αγία Γραφή. Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα, έκδοση Ελληνική Βιβλική Εταιρία, Αθήνα 1997). Τα βιβλία της Αγίας Γραφής χρησιμοποιούνται παντού συντομογραφικά και για το λόγο αυτό τοποθετήθηκε ένας πίνακας συντομογραφιών πριν από το πρώτο κεφάλαιο. Όσα από τα ξενόγλωσσα έργα που χρησιμοποιούνται στο βιβλίο έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, σημειώνονται σχετικά στις αντίστοιχες υποσημειώσεις και προστέθηκαν στη βιβλιογραφία στο τέλος του βιβλίου. Σε ορισμένα σημεία του βιβλίου, στα οποία χρησιμοποιούνται εξωβιβλικά κείμενα, έκρινα σκόπιμο να τοποθετηθεί μια σημείωση στο κάτω μέρος της σελίδας που ενημερώνει τους αναγνώστες εκείνους, οι οποίοι δεν έχουν εξοικείωση με αυτά, που μπορούν να τα βρουν στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση. Τα έργα αυτά όμως, δεν προστέθηκαν στη βιβλιογραφία του συγγραφέα. Τέλος, άλλαξα τη μορφή της βιβλιογραφίας και των υποσημειώσεων και την προσάρμοσα σε εκείνη που προτιμάται στις περισσότερες θεολογικές μελέτες.

 Στις διηγήσεις του πάθους του Ιησού υπάρχει ένα μικρό περιστατικό, το οποίο διασώζει μόνο ο ευαγγελιστής Ματθαίος. Στο 27:19 μας πληροφορεί ότι «ενώ ο Πιλάτος καθόταν στη δικαστική του έδρα, η γυναίκα του, του έστειλε με κάποιον ετούτο το μήνυμα: “Μην κάνεις τίποτα εναντίον αυτού του αθώου, γιατί πολύ ταλαιπωρήθηκα απόψε στ’ όνειρό μου εξαιτίας του”». Ο Πιλάτος, όπως όλοι ξέρετε, ασφαλώς δεν την άκουσε και έτσι ταλαιπωρηθήκαμε και εμείς, όχι στον ύπνο μας και ούτε για ένα μόνο βράδυ, προκειμένου το βιβλίο αυτό να φτάσει στα χέρια σας. Άξιζε όμως κάθε ταλαιπωρία, όπως θα διαπιστώσετε και μόνο από τα περιεχόμενα του βιβλίου που ακολουθούν.

 Μ. Γκουτζιούδης (Επίκ. Καθ. Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ)

  

ΠΗΓΗ http://blogs.auth.gr/moschosg/

Οι συλλογισμοί στα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη (1-5)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (B1, 1-3): ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΑΡΕΤΗ. ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΜΑΣ Η ΗΘΙΚΗ ΑΡΕΤΗ;
1η προκείμενη: όσα υπάρχουν εκ φύσεως έχουν κάποιες ιδιότητες που δεν μπορούν να αλλάξουν με τον εθισμό, όσο κι αν κανείς προσπαθήσει («οὐθὲν γὰρ τῶν φύσει ὄντων ἄλλως ἐθίζεται»)
2η προκείμενη: η ανθρώπινη συμπεριφορά, τα ηθικά μας χαρακτηριστικά μεταβάλλονται και καλλιεργούνται με τον εθισμό, όπως αποδεικνύει και η ετυμολογία της λέξης «ηθική» («ἡ δ’ ἠθικὴ ἐξ ἔθους περιγίνεται»)
Συμπέρασμα: καμία ηθική αρετή δεν υπάρχει εκ φύσεως («οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεται»)

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η (B1,4), Η ΗΘΙΚΗ ΑΡΕΤΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΠΡΑΞΗ
Συνοπτική νοηματική απόδοση του συλλογισμού
1η προκείμενη: σε όσα υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως προηγείται η ύπαρξη και η δυνατότητα μιας ενέργειας και ακολουθεί η ενέργεια, η πραγμάτωση της δυνατότητας (δύναμις -> ενέργεια)
2η προκείμενη: στις ηθικές αρετές προηγείται η ενέργεια, ο εθισμός και η επανάληψη μιας πράξης και ακολουθεί η κατάκτησή τους (ενέργεια -> δύναμις).
Συμπέρασμα: οι ηθικές αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, αφού δεν ακολουθούν την πορεία όσων υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως.
ΕΝΟΤΗΤΑ 3 (Β1, 5-7)"ΑΛΛΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΗΘΙΚΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ"

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΡΑΣΗΣ: "Έτι έκ των αυτών και δια των αυτών και γίνεται πάσα αρετή και φθείρεται"
Τα ρήματα «γίνεται - φθείρεται» μας παραπέμπουν στο θεμελιώδες αντιθετικό ζεύγος της φιλοσοφικής σκέψης «γένεσις - φθορά». Για τον Αριστοτέλη, αυτή ήταν μια φυσική διαδικασία μονόδρομη: γένεση -> αύξηση -> τελείωση -> παρακμή -> φθορά. Αυτή, λοιπόν, η διαδικασία ακολουθείται και στις ηθικές αρετές. Κάθε αρετή για τους ίδιους λόγους και χρησιμοποιώντας τα ίδια μέσα γεννιέται και με την καλή εξάσκηση κατακτιέται, ενώ με την κακή εξάσκηση χάνεται.
ΕΝΟΤΗΤΑ 4 (Β1,7-8) : "ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ) ΖΩΗΣ ΜΑΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΤΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΡΕΤΗΣ."
Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ: «οὐ μικρὸν οὖν … μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.»
Ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι ο εθισμός και η απόκτηση μόνιμων στοιχείων του χαρακτήρα μας έχει πολύ μεγάλη παιδαγωγική αξία. Γι΄ αυτό και εισάγει στην ενότητα αυτό το παιδαγωγικό του σχόλιο. Θεωρεί λοιπόν, ότι ο άνθρωπος πρέπει να συνηθίζει από μικρός σε ηθικές ενέργειες, για να φτάσει στην κατάκτηση των ηθικών αρετών. Μάλιστα, αυτή η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει από πολύ μικρή ηλικία, γιατί τότε συντελείται η διαμόρφωση της ηθικής του συνείδησης. Το φυσικό, οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού παίζει καθοριστικό ρόλο στη σωματική, συναισθηματική, ψυχική και πνευματική ανάπτυξή του. Επιπλέον, επειδή η διαδικασία αυτή απαιτεί πολύ χρόνο, κρίνεται σωστό να ξεκινήσει όσο γίνεται πιο γρήγορα. Οι παιδαγωγικές αυτές αντιλήψεις του Αριστοτέλη συμφωνούν με τις σύγχρονες και φαίνεται ότι έπαιξαν και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης αντίληψης για την αγωγή.

ΕΝΟΤΗΤΑ 5(Β3, 1-2) : Η ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΒΙΩΝΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΤΙΣ ΗΘΙΚΕΣ ΑΡΕΤΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ:

Όσοι κατέχουν τις ηθικές αρετές
• βιώνουν ευχάριστα συναισθήματα με την εκτέλεση μιας ηθικής πράξης και γι αυτό τις επιδιώκουν,
• βιώνουν δυσάρεστα συναισθήματα με την εκτέλεση μιας μη ηθικής πράξης (η άποψη αυτή αφήνεται να εννοηθεί από τα συμφραζόμενα).
Όσοι δεν κατέχουν τις ηθικές αρετές
• βιώνουν δυσάρεστα συναισθήματα με την εκτέλεση μιας ηθικής πράξης και γι αυτό τις αποφεύγουν,
• βιώνουν ευχάριστα συναισθήματα με την εκτέλεση μιας μη ηθικής πράξης.