Συναισθηματική ευφυία

 

 Όποιος έχει αναπτυγμένη συναισθηματική ευφυία διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του:

• Γνωρίζει σε βάθος τον εαυτό του
• Είναι ευέλικτος και αυθόρμητος
• Έχει οράματα και αξίες
• Αντιδρά θετικά στη θλίψη και τον πόνο
• Είναι ανοιχτόκαρδος, καλοσυνάτος και φιλικός
• Προσπαθεί να κατανοεί καλοπροαίρετα τη θέση, τη στάση, τα συναισθήματα, τα κίνητρα, τις σκέψεις, τις αξίες των άλλων.
• Δεν είναι χαιρέκακος, μνησίκακος και εκδικητικός
• Κάνει επιτυχημένους και δύσκολους συσχετισμούς
• Δε φοβάται ν' αναρωτηθεί  "γιατί", "πώς" ή "τι θα συνέβαινε αν..."
• Έχει πάντα μια καινούργια απορία για τον κόσμο, τους ανθρώπους, τα πράγματα.
• Αντιπαθεί τις συμβατικότητες και ανοίγεται άφοβα στο χώρο των ανθρώπινων σχέσεων
• Διαθέτει μεγάλη δημιουργικότητα και ιδιαίτερη διαίσθηση

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ (ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΘΕΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ)

Η επικαιρότητα για άλλη μία φορά μάς καλεί να στοχαστούμε και να προβληματιστούμε πάνω σ' ένα θέμα που ταλάνισε κι εξακολουθεί να ταλανίζει όλες τις κοινωνίες, τουλάχιστον αυτές που η συνολική κουλτούρα και οι θεσμοί τους το επιτρέπουν. Η διαπόμπευση των γυναικών-φορέων του ιού του AIDS, η αθώωση βιαστών μετά από σύντομο εγκλεισμό τους στις φυλακές καθώς και η προστασία των προσωπικών δεδομένων αντρών-εγκληματιών (ποινικών ή οικονομικών σκανδάλων) αποτελούν μια σειρά από ενδείξεις ότι οι γυναίκες υφίστανται, ακόμη και σε φιλελεύθερα και δημοκρατικά καθεστώτα, κατάφωρη παραβίαση των οικουμενικών τους δικαιωμάτων. Θα ενίσχυε τη σκέψη σας η παρακολούθηση της ταινίας '' Το λουλούδι της ερήμου'' ή αργότερα, όταν θα υπάρχει ελεύθερος χρόνος, η ανάγνωση του ομώνυμου βιβλίου.

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ
Σταματήστε τη βία κατά των γυναικών

Ένα από τα επιτεύγματα των ακτιβιστών για τα δικαιώματα των γυναικών ήταν ότι απέδειξαν πως η βία κατά των γυναικών αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το βήμα αυτό μεταβάλλει την αντίληψη της βίας κατά των γυναικών, από ιδιωτικό ζήτημα σε θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος, και σημαίνει ότι οι δημόσιες αρχές είναι υποχρεωμένες να προβούν σε ενέργειες. Η παράλληλη ανάπτυξη προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο ενισχύει αυτή την υποχρέωση λογοδοσίας.

Από τη στιγμή που η βία κατά των γυναικών τοποθετείται στο πλαίσιο των ανθρω-πίνων δικαιωμάτων, δημιουργείται μία κοινή γλώσσα εργασίας για τους ακτιβιστές κατά της βίας και διευκολύνεται η ανάπτυξη παγκόσμιων και περιφερειακών δικτύων. Αυτά τα δίκτυα επιπλήττουν τις ίδιες τους τις κυβερνήσεις και υποκινούν την καθιέρωση νέων διεθνών νομικών προτύπων και πρακτικών. Η ρητή κατάταξη του βιασμού στα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, στα καταστατικά των διεθνών ποινικών δικαστηρίων, αποτελεί παράδειγμα αυτών των νέων προτύπων.

Tο πλαίσιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξειδικεύει επίσης τις υποχρεώσεις που υπέχουν οι κυβερνήσεις, με βάση το διεθνές δίκαιο, να προάγουν και να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών. Παρέχει μηχανισμούς για να καθίστανται οι κυβερνήσεις υπόλογες εάν παραλείψουν να ανταποκριθούν σε αυτές τις υποχρεώσεις.

Ένα από τα πιο ισχυρά χαρακτηριστικά του πλαισίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η βασική αρχή ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι οικουμενικά: όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα επειδή είναι άνθρωποι. Η επίκληση της οικουμενικότητας αντικρούει μία από τις συνηθέστερες δικαιολογίες για τη χρήση βίας κατά των γυναικών: ότι είναι αποδεκτή επειδή αποτελεί μέρος της κουλτούρας της κοινωνίας. Όλοι οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να απολαμβάνουν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα και η κουλτούρα ή η παράδοση δεν δικαιολογούν την παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών.

Ο αγώνας για να καθιερωθούν τα δικαιώματα των γυναικών ως ανθρώπινα δικαιώματα δεν ήταν εύκολος. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών και οι πολιτικές παρατάξεις δεν είναι απρόσβλητες από τις κυρίαρχες κοινωνικές συμπεριφορές, και κάποιες συνεχίζουν να μην αναγνωρίζουν τα δικαιώματα των γυναικών ως ανθρώπινα δικαιώματα. Αναμφίβολα, κάποιες περιλαμβάνουν στους κόλπους τους άνδρες που είναι και οι ίδιοι δράστες πράξεων βίας κατά των γυναικών.

Σε κοινότητες ή κοινωνίες που θεωρούν ότι ο ρόλος της γυναίκας περιορίζεται στις οικογενειακές υποχρεώσεις, οι ακτιβίστριες και οι ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών έχουν να ξεπεράσουν την προκατάληψη που θέλει τις γυναίκες να μην αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο. Οι γυναίκες που διαμαρτύρονται για μεροληπτικούς νόμους και πρακτικές, κατηγορούνται συχνά ως προδότες της πίστης ή της κουλτούρας τους ή ως εχθροί του κράτους. Οι ακτιβίστριες και οι ακτιβιστές που προωθούν δικαιώματα με κεντρική σημασία για την ταυτότητα και την αυτονομία της γυναίκας, όπως τα γενετήσια και τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, αντιμετωπίζουν ιδιαίτερη εχθρότητα.

Παρά τους κινδύνους, τα προγράμματα και τα σχέδια για την αντιμετώπιση, την καταπολέμηση και την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών έχουν σημειώσει άνθηση τις τελευταίες δεκαετίες. Λειτουργεί πλέον σε όλα τα μέρη του κόσμου ένα τεράστιο φάσμα πρωτοβουλιών κατά της βίας. Κάποιες διευθύνονται από μικρές ομάδες απλών γυναικών, άλλες από μεγάλες διεθνείς οργανώσεις, κάποιες άλλες από κυβερνήσεις. Επιπλέον, οι αυξανόμενες ερευνητικές προσπάθειες έχουν οδηγήσει σε μία όλο και πιο λεπτομερή και εμπεριστατωμένη γνώση και κατανόηση των αιτίων και των συνεπειών της βίας κατά των γυναικών. Όμως η βία συνεχίζεται.
ΠΗΓΗ: Διεθνής Αμνηστία

Β. ΘΕΜΑΤΑ

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του δημοσιεύματος που μόλις διαβάσατε, υποθέτοντας ότι ενημερώνετε τη σχολική σας τάξη για το περιεχόμενό του σε 120-130 λέξεις Μονάδες 25

Β1. «Όλοι οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να απολαμβάνουν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα και η κουλτούρα ή η παράδοση δεν δικαιολογούν την παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών». Να αναπτύξετε την παραπάνω άποψη σε μία παράγραφο 100-110 λέξεων, χρησιμοποιώντας μέσα πειθούς που ανάγονται στη λογική και στο συναίσθημα. Μονάδες 12

Β2. Σε ποιο κειμενικό είδος ανήκει το παραπάνω κείμενο; Μπορείτε να ισχυριστείτε ότι έχει διδακτικό χαρακτήρα; (Σε κάθε απάντηση θεωρείται αυτονόητη η στήριξη σε λογική επιχειρηματολογία). Μονάδες 8

Β3. Να εξετάσετε τη συνοχή και τη συνεκτικότητα των τριών πρώτων παραγράφων Μονάδες 5

Β4. Να δώσετε από μία συνώνυμη για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου Μονάδες 10

Γ. Με αφορμή διάφορα δημοσιεύματα που αναφέρονται σε πράξεις βίας κατά των γυναικών, γράφετε ένα κείμενο με σκοπό να το αναρτήσετε στο ιστολόγιο του σχολείου σας. Στο κείμενο αυτό εξετάζετε τους παράγοντες που οδηγούν στην παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών, σε παγκόσμιο επίπεδο, και προτείνετε συγκεκριμένους τρόπους περιφρούρησης των δικαιωμάτων των γυναικών αλλά και όλων των ανθρώπων. (500-600 λέξεις) Μονάδες 40

ΚΡΑΤΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2011

ΑΠΟΝΟΜΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ 2011

Σάρωσαν τα βραβεία λογοτεχνίας οι φιλόλογοι - συγγραφείς

Τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας είναι τα εξής:

ΜΕΓΑΛΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Απονέμεται στον Ντίνο Χριστιανόπουλο για το σύνολο του έργου του.



ΝΤΊΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ                                ΘΩΜΑΣ ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ



ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

Απονέμεται στον Θωμά Κοροβίνη για το έργο του με τίτλο «Ο γύρος του θανάτου», εκδόσεις Άγρα.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ - ΝΟΥΒΕΛΑΣ

Απονέμεται στον Χρήστο Οικονόμου για το έργο του με τίτλο «Κάτι θα γίνει, θα δεις», εκδόσεις Πόλις.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Απονέμεται στον Γιώργο Μαρκόπουλο για το έργο του με τίτλο «Κρυφός κυνηγός», εκδόσεις Κέδρος.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΟΚΙΜΙΟΥ – ΚΡΙΤΙΚΗΣ

Απονέμεται εξ ημισείας στην Γεωργία Γκότση για το έργο της με τίτλο «Η διεθνοποίησις της φαντασίας - : Σχέσεις της ελληνικής με τις ξένες λογοτεχνίες τον 19ο αιώνα», εκδόσεις Gutenberg και στην Βενετία Αποστολίδου για το έργο της με τίτλο «Τραύμα και μνήμη - : Η πεζογραφία των πολιτικών προσφύγων» εκδόσεις Πόλις.

ΒΕΝΕΤΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ – ΧΡΟΝΙΚΟΥ – ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Το Βραβείο Χρονικού – Μαρτυρίας απονέμεται στον Γιώργο Χ. Θεοχάρη για το έργο του με τίτλο «Δίστομο - : 10 Ιουνίου 1944 - Το ολοκαύτωμα», εκδόσεις Σύγχρονη Έκφραση.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Απονέμεται εξ ημισείας στον Mιχάλη Γεννάρη για το έργο του με τίτλο «Πρίγκιπες και δολοφόνοι», εκδόσεις Ίνδικτος και στον Θοδωρή Ρακόπουλο για το έργο του με τίτλο «Φαγιούμ», εκδόσεις Μανδραγόρας.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΈΡΓΟΥ ΞΕΝΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Απονέμεται στον Άρη Μπερλή για το βιβλίο «Βενετία» της Τζαν Μόρις (εκδόσεις Πάπυρος)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΈΡΓΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Απονέμεται στον Δημήτρη Μαρωνίτη για το έργο «Ιλιάς» του Ομήρου (εκδόσεις Άγρα)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΕ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ

Απονέμεται εξ ημίσειας στους Peter Jeffreys για το έργο «Selected Prose Works» του Κ. Καβάφη και Carmen Vilela για το έργο «Relatos de Siros» του Εμ. Ροίδη.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Απονέμεται στον Χρήστο Μπουλώτη για το βιβλίο «Τα πολύτιμα σκουπίδια του κυρίου Νο» (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΦΗΒΙΚΟΥ -ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Απονέμεται στη Μαρία Παπαγιάννη για το βιβλίο «Το δέντρο το μονάχο» (εκδόσεις Πατάκη)



ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Απονέμεται στη Μυρτώ Δεληβοριά (εικονογράφος) και Αντώνη Παπαθεοδούλου (συγγραφέας) για το βιβλίο «Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο» (εκδόσεις Πατάκη)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Απονέμεται στην Άλκηστη Χαλικιά για το βιβλίο «Στο πάρκο με τα ζώα» (εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)

Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή απαρτίζεται από τους κ.κ.: Νίκο Δαββέτα, Συγγραφέα και Κριτικό Λογοτεχνίας (Πρόεδρος) Λίζυ Τσιριμώκου, Καθηγήτρια Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκη (Αντιπρόεδρος) Χρίστο Αστερίου, Συγγραφέα, Δημήτρη Καργιώτη, Επίκουρο Καθηγητή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Άννα Καρακατσούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών, Τίνα Μανδηλαρά, Κριτικό Λογοτεχνίας, Δημήτρη Μίγγα, Συγγραφέα, Ανδρέα Μήτσου, Συγγραφέα, Λίνα Πανταλέων, Κριτικό Λογοτεχνίας.

Το θεατρικό κείμενο ''πυροδοτεί'' μια παράσταση

 Η εισαγωγή στο θεατρικό κείμενο και την τρίτη θεματική  ενότητα στη νεοελληνική λογοτεχνία της Α΄Λυκείου έγινε με την ανάγνωση του βιβλίου του Νικηφόρου Παπανδρέου, Περί θεάτρου, university studio press, Θεσσαλονίκη,1989 και τις σημειώσεις από  το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου. Αφού αποσαφηνίσαμε τις θεατρικές έννοιες της συμβατικότητας και της αφαίρεσης, τον ανεπανάληπτο και μοναδικό χαρακτήρα της θεατρικής παράστασης και το διαχωρισμό του κειμένου από τη δράση, διαβάσαμε τέσσερααποσπάσματα από θεατρικά έργα που προσφέρονται από το εχειρίδιό μας. Συγκεκριμένα: 1. Κατζούρμπος, 2.Η θυσία του Αβραάμ, 3.Ο Αρχοντοχωριάτης και 4. Ο βασιλιάς Ληρ. Ακολούθως, δρομολογήσαμε, μέσα στις ομάδες, τη δραματοποίηση των παραπάνω έργων, αφού ορίστηκαν οι σκηνοθέτες και έγινε η διανομή των ρόλων.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Dimiourgontas mia sxol_theat_parastasi

View more documents from Eleni Papadopoulou.

ΠΗΓΗ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

Δημοκρατία: Μια ουτοπία του παρελθόντος;

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο της κατάλυσης της Δημοκρατίας από τους δικτάτορες και προσανατολιζόμενοι στις πανελλαδικές εξετάσεις, ας προβληματιστούμε πάνω στο θέμα της Δημοκρατίας διαβάζοντας το άρθρο του Αντώνη Λιάκου (σημ. είχα τη μεγάλη τύχη να τον έχω καθηγητή στο τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Α.Π.Θ. και να παρακολουθήσω τις εμπεριστατωμένες διαλέξεις του σε θέματα νεότερης και σύγχρονης νεοελληνικής ιστορίας)

 Ο τύπος της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής δημοκρατίας, που ζήσαμε και στην Ελλάδα μετά το '74, βασίζεται στη σταδιακή πρόσκτηση τριών βαθμίδων δικαιωμάτων του πολίτη. Τα αστικά δικαιώματα, τα οποία είχαν κατοχυρωθεί με τη δημιουργία του σύγχρονου κράτους, τα πολιτικά δικαιώματα, τα οποία προσκτήθηκαν με την καθιέρωση της καθολικής ψηφοφορίας σε άνδρες και γυναίκες, και τα κοινωνικά δικαιώματα, τα οποία οφείλονται στη δημιουργία του κράτους πρόνοιας. Εστω και αν κανένα πολιτικό σύστημα δεν λειτουργεί ιδεοτυπικά, αυτός ο τύπος της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής δημοκρατίας ήταν μια μεγάλη κατάκτηση του πολιτισμού, τόσο σε σχέση με τις προηγούμενες φάσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας, όσο και σε σύγκριση με την ανελευθερία και τα αυταρχικά καθεστώτα στις τότε κομμουνιστικές χώρες και στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο. Αλλά αυτή η μεταπολεμική ευρωπαϊκή δημοκρατία ήταν δυνατή για τρεις κυρίους λόγους. Ο ένας ήταν ότι βασιζόταν στην οικονομική ανάπτυξη. Ο δεύτερος ήταν ότι επωφελούνταν από σχετικά φτηνή ενέργεια χάρη στην ηγεμονική θέση της Δύσης, έναντι του υπόλοιπου κόσμου. Ο τρίτος ήταν ότι το αντίπαλο δέος του κομμουνισμού εξασφάλιζε έναν συμβιβασμό ανάμεσα στον καπιταλισμό και τη δημοκρατία, ανάμεσα στις αγορές και την πολιτική. Ο καπιταλισμός δηλαδή είχε αποδεχτεί την ηγεμονία της πολιτικής.

 Τι άλλαξε από τότε; Πρώτο, οι αγορές, ως νέος Προμηθέας, αποτίναξαν τα δεσμά του πολιτικού ελέγχου. Σ' αυτό συνέβαλε η κρίση της διευθυνόμενης οικονομίας, και οι περιορισμοί στο χρηματοπιστωτικό σύστημα που είχαν επιβληθεί μετά την προηγούμενη μεγάλη κρίση των αρχών του '30. Στη δεκαετία του '70 και του '80, ο «στασιμοπληθωρισμός» ακύρωσε τις παλιές συνταγές. Η «απελευθέρωση» των αγορών έγινε μια παγκόσμια φιλοσοφία, η οποία απαιτούσε πολύ μεγάλες μεταβολές, όπως την ακύρωση των οικονομικών ελέγχων και των δεσμεύσεων έναντι του κράτους πρόνοιας, αλλά και στην ίδια τη λειτουργία του κράτους ως αυτόνομου θεσμού, ακόμη και την αυτοτέλεια του έθνους κράτους. Την πολιτική αυτή ανέλαβαν να την κωδικοποιήσουν και να την κάνουν νέα οικονομική και πολιτική ορθοδοξία, οι μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, αλλά και κομβικές σχολές οικονομικών και πολιτικών σπουδών σε μεγάλα πανεπιστήμια. Με το οριστικό τέλος του κινδύνου εξ Ανατολών και του ψυχρού πολέμου, τελείωσε και ο συμβιβασμός ανάμεσα στις αγορές και τη δημοκρατία.

 Στο νέο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, και με τις νέες ηλεκτρονικές τεχνολογίες ήταν πολύ δύσκολο να επιβιώσει η δημοκρατία, τουλάχιστον με τη μορφή ενός συμμετοχικού συστήματος αποφάσεων. Τα κέντρα των αποφάσεων χάθηκαν από τον ορίζοντα, όχι γιατί περιήλθαν σε σκοτεινές στοές, όπως μερικές φορές συνέβαινε στην προηγούμενη περίοδο, αλλά γιατί κεφάλαια, τεχνογνωσία, πληροφορίες, εταιρικές σχέσεις κλπ. μπορούσαν να κινούνται πλέον χωρίς περιορισμούς σε ένα πλανητικό επίπεδο. Ακόμη και ο πόλεμος δεν είχε πλέον τα χαρακτηριστικά κράτους εναντίον κράτους, αλλά πλανητικών μηχανών πολέμου, εναντίον κρατών ή δυνάμεων μέσα στα κράτη, όπως στην περίπτωση Αφγανιστάν, Ιράκ, πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας.

 Στο νέο αυτό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον άλλαξε η ισορροπία δυνάμεων και η Δύση έχασε τον προνομιακό της χαρακτήρα. Οι νέες δυνάμεις που αναδύθηκαν, όπως η Κίνα, η Ινδία, οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όλες εκείνες που είναι γνωστές με τα αρχικά BRIK και Next Eleven, ανταγωνίζονταν πλέον τη Δύση από θέσεις που εξασφάλιζαν μεγαλύτερη οικονομική απόδοση και αποτελεσματικότητα. Πρόκειται για χώρες χωρίς δημοκρατία, χωρίς κοινωνικά δικαιώματα και κοινωνικό κράτος, με πολύ χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο, αλλά επίσης με νεανικό πληθυσμό έναντι του γερασμένου της Δύσης, χωρίς την αντίστοιχη εξάρτηση από ταμεία συντάξεων και περίθαλψης. Η Δύση διατηρεί ακόμη την πρωτοπορία στην επιστημονική και τεχνολογική καινοτομία, αλλά για να επιβιώσει είναι υποχρεωμένη να αποδεχτεί ένα κοινωνικό dumping, να χαμηλώσει η ίδια το βιοτικό επίπεδο των κοινωνιών της, να τους αφαιρέσει τα δικαιώματά τους. Αυτά δεν γίνονται χωρίς αναίρεση των κανόνων δημοκρατικής λειτουργίας των κοινωνιών. Αυτό βλέπουμε σήμερα, και η κρίση που ζούμε είναι το κατάλληλο εργαλείο. Γιατί για να υπάρξει δημοκρατία σε μια κοινωνία πρέπει να μπορεί να στέκεται η οικονομία στα πόδια της. Σε συνθήκες κρίσης έχουν οι δανειστές τον πρώτο λόγο, όχι οι πολίτες. Γι' αυτό άλλωστε βλέπουμε να στραπατσάρονται οι θεσμοί, με τον τρόπο που τον είδαμε αυτές τις μέρες.

 Μπορούν να έχουν οι πολίτες λόγο; Μπορεί η δημοκρατία να ανακτηθεί; Αυτό είναι το μέγα πρόβλημα της εποχής για τους σκεπτόμενους ψύχραιμα πολίτες. Πώς θα κινητοποιηθούν, με ποια μορφή και ποιο θα είναι το περιεχόμενο της κινητοποίησής τους; Ποιοι πρέπει να είναι οι στόχοι, και σε ποιο λόγο διατυπωμένοι; Πώς η κινητοποίηση των πολιτών μπορεί να γίνει αποτελεσματική; Η δημοκρατία, η συμμετοχική πολιτική, άλλη μια φορά γίνεται ουτοπία.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

Α΄. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Γεώργιος Βιζυηνός, Το αμάρτημα της μητρός μου

(απόσπασμα:


Ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη ... Καί διηυθύνθην πρός τήν οἰκίαν μας, περίλυπος καί ἀπηλπισμένος.


σ.131-134 του σχολικού βιβλίου).

Β΄. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι ο Βιζυηνός προωθεί την ηθογραφία προς την κατεύθυνση της ψυχογραφίας. Το " Τό ἁμάρτημα τῆς μητρός μου ", μάλιστα, είναι κατεξοχήν ψυχογραφικό διήγημα. Επαληθεύεται ο χαρακτηρισμός αυτός από το πιο πάνω απόσπασμα; Να δώσετε τρία παραδείγματα σχολιάζοντάς τα.

(Μονάδες 15)


2. Βασικά χαρακτηριστικά του αφηγηματικού λόγου στο "Αμάρτημα της μητρός μου" είναι, μεταξύ άλλων, η περιγραφή, οι αναδρομές, η προσήμανση και η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο. Να επισημάνετε (με ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση) την ύπαρξη αυτών των χαρακτηριστικών στο συγκεκριμένο απόσπασμα και να σχολιάσετε τη λειτουργία τους.

(Μονάδες 20)

3. "Η άρρωστη Αννιώ παραμένει το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, αλλά οι πρωταγωνιστές τώρα είναι άλλοι: η μητέρα και ο αφηγητής γιος της [...]". (Παν. Μουλλάς, "Εισαγωγή" [στο:] Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της "Εστίας" 1998, σ. ρδ΄). Συμφωνείτε με την άποψη αυτή; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

(Μονάδες 20)


4. "[...]- Σου έφερα δύο παιδιά μου στά πόδια σου... χάρισέ μου τό κορίτσι! ... Κανείς δέν μ' εκυνήγει". (σελ 133) Με βάση το πιο πάνω χωρίο, να σχολιάσετε σε ένα κείμενο 120-140 λέξεων την απήχηση των λόγων της μητέρας στο μικρό Γιωργή.

(Μονάδες 25)

5. Να συγκρίνετε τα συναισθήματα που τρέφει ο συγγραφέας για τη μητέρα του στο απόσπασμα που σας δόθηκε και στο πιο κάτω ποίημά του.

(Μονάδες 20)

Στην αγιασμένη της μαννούλας μου αγκαλιά

για ευτυχία εμβήκα, για ζωής χαρά,

κ' εγώ σ' αυτή την πλάσι, καθώς άλλοι

παιδί την έχω αδράξει μ' ελαφρά φτερά,

σε κάθε μόσχο, κάθε ανθό που θάλλει7.

Κι αν ευτυχή κανένας δεν μ' εκάλει,

χαρά το είχα κάνει το βράδυ στη φωλιά

αμέριμνο να γέρνω το κεφάλι

στην αγιασμένη της μαννούλας μου αγκαλιά.

Παλληκαράκι, πλιότερο από μια φορά

η ελπίδα και του πόθου η παραζάλη,

απ' της ζωής μ' εσύραν τα ρηχά νερά

και της ξανθής αγάπης μου τα κάλλη

η ευτυχία, μ' είπαν, θα προβάλη.

Μα, απέθανε η χαριτωμένη κοπελλιά,

και, ναυαγός, ευρήκα παραγιάλι8

στην αγιασμένη της μαννούλας μου αγκαλιά.

Λεβέντης, εξερρίζωνα τα γλυκερά

αισθήματα από την καρδιά που πάλλει

κι' αν ρίπτω της πικρής αλήθειας τη σπορά,

αχ, πότε, πότε ένα καρπό θα βγάλη.

Του βίου μ' εγονάτισεν η πάλη

λαχτάρησα ησυχία μια σταλιά,

μα δεν την έχω πια, να γείρω πάλι

στην αγιασμένη της μαννούλας μου αγκαλιά.

Ω Φύσις, δέσποινά μου και μεγάλη,

δεν έχω πια στον κόσμο αυτό δουλειά.

Η αγάπη σου στον τάφο πια ας με βάλη,

στην αγιασμένη της μαννούλας μου αγκαλιά.

(Τα 'Απαντα του Γεωργίου Βιζυηνού. Πρόλογος Σπύρου Μελά.

[...] [Αθήνα:] Εκδοτικός οίκος "Βίβλος" [1955], σ. 723).

Οδηγίες προς ναυτιλλομένους στο ''πέλαγος'' του άγνωστου θέματος.

Η επεξεργασία του αδίδακτου αρχαιοελληνικού κειμένου προϋποθέτει την οργάνωση της πορείας που πρέπει να ακολουθήσουμε τόσο πριν όσο και κατά τη διαδικασία της απόδοσής του. Παρακάτω θα διαβάσετε ορισμένες αρχές-προϋποθέσεις που είναι σκόπιμο να έχουμε υπόψη μας, προκειμένου να '' δοκιμάσουμε'' μια όσο το δυνατόν πιο πιστή απόδοση στα νέα ελληνικά. Απέφυγα να χρησιμοποιήσω τον τετριμμένο και συνάμα λανθασμένο όρο μετάφραση, γιατί τα αρχαία ελληνικά δεν είναι μία ξένη γλώσσα, αλλά η ελληνική γλώσσα σε μια παλαιότερη μορφή της.

ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

•  εντοπίζω τα ρήματα

•  δεν ξεχνώ την ισότητα ρήμα=πρόταση

•  χωρίζω τις προτάσεις,οχι με βάση το κόμμα αλλά με βάση τους υποτακτικούς συνδέσμους(χρονικούς, αιτιολογικούς ,υποθετικους,συμπερασματικους, ενδοιαστικους,αναφορικες αντωνυμιες και αναφορικά επιρρήματα .

•  βρίσκω υποκείμενο και αντικείμενο στα ρηματαΤο ίδιο κάνω και για τις μετοχές και τα απαρέμφατα της περιόδου. (τα ρήματα μπορεί να έχουν δυο αντικείμενα)

• οι μετοχές για να μεταφραστούν χρειάζεται να βρούμε πρώτα το είδος τους :

Α.χρονική αφού, όταν


Β.αιτιολογική γιατί


Γ.επιθετική ο οποίος


Δ.τροπική οντας, με…


Υποθετική αν

Στ.κατηγορηματικη να, ότι , που (οι κατηγορηματικές μετοχές εξαρτώνται πάντα από ορισμένες κατηγορίες ρημάτων: γνωστικά, αισθητικά,δείξης, αγγελίας, ελέγχου, κ.α.)


Ζ.τελική για να (σχεδόν πάντα σε χρόνο μέλλοντα)

•  Τα απαρέμφατα είναι υποκείμενα στα απρόσωπα ρήματα (χρη,δει προσηκει,δοκει) και πολλές φορές αντικείμενα σε άλλα ρήματα (τα απρόσωπα ρήματα παίρνουν πολλές φορές ως υποκείμενο μια ονοματικη προταση)

•  το κατηγορούμενο δείχνει μια ιδιότητα του υποκειμένου η του αντικειμένου μετά από συνδετικά ρήματα

Ειμι,γιγνομαι, φαινομαι,υπαρχω

•  τα ουσιαστικά και τα επίθετα σε μια πρόταση συνδέονται πάντα με τα υποκείμενα η τα αντικείμενα και τους δίνουν μόνιμες η προσωρινές ιδιότητες.

•  μεταφράζω στο πρόχειρο ξεχωριστά την κάθε πρόταση και μετά τις συνδέω

•  όλες τις λέξεις πρέπει να τις συνδέσω με τα ρήματα ή τα ουσιαστικά

• Το κείμενο μπορεί να ξεκινάει με μια κύρια πρόταση και αυτή να διακόπτεται από δευτερεύουσες που παρεμβάλλονται και να συνεχίζει(η κύρια) ως το τέλος της περιόδου.

•  Ποτέ δεν αφήνω κανένα κομμάτι αμετάφραστο.Το συνδέω, αν δεν ξέρω πού πηγαίνει, με την κύρια πρόταση.

•  Η κύρια πρόταση δεν εισάγεται με κάποιο υποτακτικό σύνδεσμο(συνήθως υπάρχει ο σύνδεσμος γαρ). Έχει πιο πλήρες νόημα από τις δευτερεύουσες.

•  Οι παρατακτικοί σύνδεσμοι δε συνδέουν μόνο δυο προτάσεις,αλλά μπορεί να συνδέουν δυό ουσιαστικά ή επίθετα ή γενικά άλλους όρους της πρότασης

• οι ονοματικές προτάσεις(ειδικές ,ενδοιαστικές, πλάγιες ερωτήσεις, αναφορικές) λειτουργούν ως αντικείμενο, υποκείμενο στο ρήμα της πρότασης ή επεξήγηση στο ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή και σε κάποιο όνομα της κύριας πρότασης.

ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ)

Το δοκίμιο του Ε. Παπανούτσου "Η ψυχολογία των Νεοελλήνων" στο οποίο γίνεται λόγος για τη χρήση του αυτοκινήτου από τους νεοέλληνες σε συνδυασμό με τα θέματα που σχετίζονται με την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος με οδήγησαν στη σύνταξη του παρακάτω κριτηρίου για το μάθημα της έκθεσης της Γ΄Λυκείου. Δείτε  το σαν ένα 'εναλλακτικό' προτεινόμενο θέμα.



 Σήμερα στον 21ο αιώνα που διανύουμε τα παγκοσμιοποιημένα πλέον προβλήματα της ανάπτυξης των πόλεων και των μεταφορικών μέσων έχουν οδηγήσει σε μία ιδεολογική πάλη ανάμεσα στα συμφέροντα των αυτοκινητοβιομηχανιών και της ανθρώπινης κοινωνίας. Φαίνεται ότι η κυριαρχία του αυτοκινήτου έχει επικρατήσει και η πόλη έχει παραδοθεί στις δικές του ανάγκες.


 Το Ι.Χ αυτοκίνητο έχει κυρίαρχη θέση στην πόλη, στη νοοτροπία μας και την αντίληψη μας για τα πράγματα. Το αυτοκίνητο εξακολουθεί να αποτελεί σύμβολο προσωπικής επιτυχίας. Σε αυτό συμβάλει λιγότερο η λειτουργικότητά του και περισσότερο οι «βομβαρδισμοί» μηνυμάτων από διαφημίσεις, κινηματογραφικές ταινίες, ΜΜΕ, πιστωτικά ιδρύματα, ηλεκτρονικά παιχνίδια, κλπ, για περισσότερα, μεγαλύτερα και γρηγορότερα αυτοκίνητα. Η μεγάλη ιδεολογική επικράτηση είναι ευθυγραμμισμένη με αυτή των κατασκευαστών αυτοκινήτων, των διαφημιστικών εταιρειών και των πετρελαϊκών εταιρειών. Ειδικά τον αιώνα που ζούμε ο ανταγωνισμός για τους φυσικούς πόρους (ορυκτά καύσιμα, χώρος, κλπ) έχει ενταθεί και από τις αναδυόμενες χώρες του τρίτου κόσμου. Είναι φανερό ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να λειτουργούμε και να σχεδιάζουμε το μέλλον με τα ίδια παλιά δεδομένα και με τις γνωστές πρακτικές ανάπτυξης. Εάν θέλουμε να πετύχουμε την διαφοροποίηση των αντιλήψεων αυτών, πρέπει να αντιπαρατεθούμε με τα τεράστια βιομηχανικά και άλλα οικονομικά συμφέροντα. Είναι πια θέμα ιδεολογίας και πολιτικών αποφάσεων. Όπως έχουμε ως παγκόσμια κοινότητα αποδεχθεί ότι το κάπνισμα και άλλες εθιστικές ουσίες είναι βλαβερές, πρέπει να αποδεχτούμε ότι το ιδιωτικό αυτοκίνητο είναι εξίσου βλαβερό για την υγεία μας. Οι στατιστικές δείχνουν ότι σε πολλές πλούσιες χώρες το κάπνισμα είναι η πρώτη αιτία πρόωρου θανάτου και τα τροχαία δυστυχήματα είναι η δεύτερη αιτία. Όπως έχουμε κατορθώσει στην Ευρώπη (με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως η Ελλάδα) να εξοστρακιστεί το κάπνισμα από κλειστούς δημόσιους χώρους μπορούμε να εξοστρακίσουμε το αυτοκίνητο από τους ανοιχτούς δημόσιους χώρους των πόλεων μας.

 Το επιχείρημα του κινδύνου για την δημόσια υγεία είναι πραγματικό και έχει αποδειχθεί με στατιστικές και μετρήσεις, όπως ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου, τροχαίων ατυχημάτων, προβλημάτων υγείας σχετιζόμενων με το κυκλοφορικό (βλ. στρες, καρδιακά νοσήματα, εγκεφαλικά), κλπ. Η αλλαγή μπορεί να γίνει μόνο μέσα από την αναμόρφωση της παιδείας και των προτύπων όπως συμβαίνει άλλωστε και με το κάπνισμα. Χρειάζεται να γίνει εκστρατεία για ενημέρωση των πολιτών ως προς τα οφέλη από τις ήπιες μορφές μετακίνησης και να δημιουργηθεί ένας μοχλός πίεσης προς τους θεσμούς και τα πρόσωπα που παίρνουν τις αποφάσεις, να υποχρεωθούν να συγκρουστούν με τα μεγάλα συμφέροντα, υπέρ των πολιτών. Ιδιαίτερα για το αύριο της ελληνικής πόλης, προκειμένου να αποκτήσουν δυνατότητα εφαρμογής οι παραπάνω προτάσεις, θα πρέπει να συζητηθούν και να ερευνηθούν περεταίρω και τα εξής ζητήματα:

1. Η ανεξέλεγκτη επέκταση των πόλεων με την εκτός σχεδίου δόμηση και η επακόλουθη αναγκαστική μετακίνηση με ιδιωτικά αυτοκίνητα.

2. Η επιθετική οδική συμπεριφορά και η εν γένει παιδεία των ελλήνων.

3. Η ανομία και η αναποτελεσματική αστυνόμευση που επικρατεί στην χώρα.

 Σήμερα με την δυσμενή οικονομική κατάσταση των πολιτών είναι κατάλληλη συγκυρία να συγκρουστούν τα υγιή στοιχεία της κοινωνίας μας, όπως για παράδειγμα η επιστημονική κοινότητα και τα κινήματα των πολιτών αλλά και τα κόμματα, εναντίoν των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων και να γίνει η στροφή, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των πολιτών και της υγείας τους, επανακτώντας τις πόλεις από τα αυτοκίνητα.

του Φώτη Στάθη


από τον ημερήσιο τύπο

ΘΕΜΑΤΑ

1. Να αποδώσετε περιληπτικά το νόημα του κειμένου

2. «Το αυτοκίνητο εξακολουθεί να αποτελεί σύμβολο προσωπικής επιτυχίας.» Με θεματική περίοδο την παραπάνω να αναπτύξετε μία παράγραφο με αιτιολόγηση

3. Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος του κειμένου;

4. Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική και το αντίστροφο στις παρακάτω περιόδους του κειμένου:

α. Ειδικά τον αιώνα που ζούμε ο ανταγωνισμός για τους φυσικούς πόρους (ορυκτά καύσιμα, χώρος, κλπ) έχει ενταθεί και από τις αναδυόμενες χώρες του τρίτου κόσμου.

β. Ιδιαίτερα για το αύριο της ελληνικής πόλης, προκειμένου να αποκτήσουν δυνατότητα εφαρμογής οι παραπάνω προτάσεις, θα πρέπει να συζητηθούν και να ερευνηθούν περεταίρω και τα εξής ζητήματα

5. α. Να δώσετε από ένα συνώνυμο για τους υπογραμμισμένους τύπους του κειμένου.

β. αναδυόμενες, πρόωρου, κυκλοφορικό, εκστρατεία, ανεξέλεγκτη: Να χωρίσετε τις σύνθετες λέξεις στα συνθετικά τους και με το δεύτερο συνθετικό της καθεμιάς να δημιουργήσετε μία άλλη λέξη (απλή ή σύνθετη).


6. Να εξετάσετε τον λειτουργικό ρόλο των παρενθέσεων που χρησιμοποιούνται στο κείμενο.

7. Σε ημερίδα που διοργανώνει η δημοτική κοινότητα της περιοχής, όπου ζείτε μόνιμα, αναλαμβάνετε να ετοιμάσετε μία γραπτή εισήγηση με θέμα τη δραστική μείωση της χρήσης του αυτοκινήτου μέσα στην πόλη. Σ’ αυτή την εισήγηση καλείσθε να αναπτύξετε τους λόγους που κάνουν επιβεβλημένο τον περιορισμό της χρήσης του αυτοκινήτου, αλλά και να προτείνετε εφικτές λύσεις τόσο για τις αστικές μετακινήσεις των πολιτών όσο και για την προστασία του αστικού περιβάλλοντος.



ΠΟΛΕΙΣ ΜΕ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ




ΠΟΛΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ



Μια διδακτική πρόταση για την αφήγηση



 Η αφήγηση είναι μία επικοινωνιακή πράξη και είτε πρόκειται για τη λογοτεχνική, ιστορική είτε για την αφήγηση που καλύπτει καθημερινές ανάγκες της ζωής το αποτέλεσμα είναι η πράξη της επικοινωνίας και η προϋπόθεσή της η ύπαρξη πομπού και δέκτη. Η ανάγκη να γίνει όσο πιο εύληπτο το κεφάλαιο από τους μαθητές με οδήγησε στην παρουσίαση ενός κατεξοχήν αφηγηματικού κειμένου που πληροί τις αφηγηματικές αρχές. Πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό ενθύμημα του Ντίνου Χριστιανόπουλου που παρουσιάζεται από τον Γιώργο Μουμουζιά στο βιβλίο του '' Το δικό μας 2ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης". Φυσικά, προηγήθηκε της ανάγνωσης του κειμένου η απαραίτητη θεωρητική θωράκιση με την προβολή ενός ppt σχετικού με την αφήγηση.




 

Ντίνος Χριστιανόπουλος

 Όταν τελείωσα το δημοτικό, η δασκάλα μου δ. Τζανή και ο διευθυντής μας κ. Φιδάνης θέλησαν να με γράψουν στο Πειραματικό, γιατί ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά ο διευθυντής του Πειραματικού Ξηροτύρης με έδιωξε λέγοντας ότι τα χαρτιά μου ήταν λερωμένα (λεγόμουν Δημητρίου ή Δημητριάδης, και η δικαστική απόφαση δεν είχε βγει ακόμα). Έτσι κατέφυγα στο Β΄ γυμνάσιο, που θεωρούνταν το καλύτερο μετά το Αμερικανικό Κολλέγιο και το Πειραματικό. Εκεί με δέχτηκαν με αγάπη παρακάμπτοντας τα γραφειοκρατικά.

 Όμως οι καιροί ήταν δύσκολοι. Είχαμε γερμανική κατοχή και οι Γερμανοί είχαν επιτάξει το γυμνάσιο. Την πρώτη οκταταξίου την κάναμε πρόσφυγες στην Αγιά-Σοφιά και τη δευτέρα στην μητρόπολη. Το 1941-1942 ήταν η χειρότερη χρονιά. Είχε πέσει μεγάλη πείνα και οι άνθρωποι πέθαιναν στη μέση του δρόμου. Κι εγώ ο ίδιος κινδύνεψα να πεθάνω από πείνα δυο φορές, μια στις αρχές του 1942 και μια στα τέλη. Το πώς σώθηκα είναι άλλη ιστορία. Πάντως, όταν τελειώναμε τα μαθήματα, είχα μαζί μου μια σακούλα (μάλλον ένα πλεχτό δίχτυ) και έτρεχα αμέσως στο Καπάνι μήπως βρω τίποτε που να τρώγεται. Μια φορά, θυμάμαι, βρήκα έξι ρεβύθια, που τα κάναμε καφέ, μια άλλη φορά μισή πατάτα. Μια φορά βρήκα μια καρπουζόφλουδα και όρμησα σαν τρελός. Την έτρωγα και τρέχαν τα ζουμιά από το στόμα μου, οπότε ξαφνικά σηκώνω τα μάτια μου, και τι να δω; Ο καθηγητής μου στεκόταν μπροστά μου και με παρατηρούσε βουρκωμένος. Ήθελα να με κατάπινε η γη, αλλά ο καθηγητής μου με πρόλαβε και μου είπε: «Μη στεναχωριέσαι, παιδί μου, κι εγώ γι’ αυτή τη δουλειά βρίσκομαι εδώ» και μου έδειξε κι αυτός ένα πλεχτό δίχτυ που είχε μαζί του και μάζευε απ’ τα σκουπίδια ό,τι έβρισκε. Ήταν συγκλονιστική και μοναδική εκείνη η στιγμή, αρχίσαμε να κλαίμε και οι δύο.

 Την άλλη χρονιά, αν και ακόμη κατοχή, τα πράγματα ήταν κάπως καλύτερα. Τότε διαδόθηκε στο σχολείο μας κάτι το απίθανο: Ο δεύτερος, και νεώτερος, γυμναστής μας τα είχε με την καθηγήτρια των τεχνικών, που ήταν αρκετά μεγαλύτερή του. Βούιξε όλο το γυμνάσιο, αλλά κανείς δεν έβγαζε τσιμουδιά. Το ήξερε κι ο γυμνασιάρχης, αλλά έκανε πως δεν ήξερε. Ούτε οι μαθητές το συζητούσαν. Το θέμα αντιμετωπίστηκε με διακριτικότητα. Το ειδύλλιο ήταν δυνατό και, το σπουδαιότερο, η καθηγήτρια των τεχνικών έμαθε στο γυμναστή να ζωγραφίζει! Και φαίνεται ότι τα μαθήματα ζωγραφικής πήγαιναν τόσο καλά, που ο γυμναστής έγινε ζωγράφος και άρχισε να εκθέτει τα ερασιτεχνικά του έργα. Πολλές δεκαετίες αργότερα, όταν είχα ανοίξει μια γκαλερί, με επισκέφθηκε ο γυμναστής –που με θυμόταν πολύ καλά- και είδε την έκθεση που φιλοξενούσα, τόλμησε μάλιστα να μου προτείνει να φιλοξενήσω κι αυτόν. Με πολλή ειλικρίνεια του απάντησα ότι ευχαρίστως θα τα έβλεπα και θα το συζητούσαμε, αλλά ο γυμναστής, που ήταν ήδη εγκατεστημένος στην Αθήνα, δεν ξαναφάνηκε.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος μαθητής, σκίτσο του Γιάκου

 Το 1947 άρχιζα να ζωγραφίζω και εγώ, και ο νέος μας καθηγητής των τεχνικών, ο γνωστός ζωγράφος Διονύσιος Γιάκος, ήταν πολύ ευχαριστημένος από τις επιδόσεις μου και με πίεζε να δώσω εξετάσεις στη σχολή καλών τεχνών και να γίνω κι εγώ ζωγράφος. Ο Γιάκος πίστευε στην αξία μου και ως ζωγράφου και ως ποιητή, γιατί εν τω μεταξύ είχα αρχίσει να δημοσιεύω ποιήματα σε διάφορα περιοδικά, που ο καθηγητής μας τα παρακολουθούσε. Μια μέρα, λοιπόν, μου πρότεινε να μου κάνει το σκίτσο μου γιατί, όπως μου είπε, «εσύ κάποτε θα γίνεις σπουδαίος, ας υπάρχει και μια ζωγραφιά σου απ’ την εφηβική σου ηλικία». Εγώ ντρεπόμουν, αλλά κατά βάθος το ήθελα. Έτσι κάθισα ένα μεσημέρι μετά το μάθημα και μου έκανε όχι ένα αλλά τρία πολύ ωραία σκίτσα και –τι σύμπτωση!- το καλύτερο δημοσιεύτηκε σ’ ένα περιοδικό μαζί με κάποιο ποίημά μου που είχε βραβευτεί σε ένα ποιητικό διαγωνισμό. (Σαράντα πέντε χρόνια αργότερα, ο Γιάκος, που πλησίαζε τα εκατό, μου έστειλε μήνυμα με μια κοπέλα και μου είπε ότι με θυμόταν με αγάπη και ότι δικαιώθηκε στις προβλέψεις του).

 Τώρα που άνοιξα το κουτάκι των αναμνήσεων, τελειωμό δεν έχουν. Γι’ αυτό θα κλείσω με ένα ακόμη περιστατικό. Το 1948 ο γυμνασιάρχης μας Ηλίας Βαρβατσούλης, ήρθε μια μέρα στην τάξη μας διακόπτοντας το μάθημα του φιλολόγου μας, και μας είπε τα εξής: «Αγαπητά μου παιδιά, έχω σήμερα να σας πω κάτι πολύ συγκινητικό. Όπως ξέρετε ή δεν ξέρετε, ο αγαπητός μας συμμαθητής σας Κωνσταντίνος Δημητρίου ή Δημητριάδης είχε πρόβλημα με τα δύο επίθετα. Οι γονείς του κατέφυγαν στα δικαστήρια, αλλά τα δικαστήρια αργούσαν. Επιτέλους, μόλις προχτές βγήκε η απόφαση και έτσι από σήμερα θα λέγεται πλέον Δημητριάδης και όχι Δημητρίου. Ήταν μια μεγάλη στιγμή για την οικογένειά του και τον ίδιο. Σας παρακαλώ, λοιπόν, από σήμερα να μην τον ξαναφωνάξετε ποτέ Δημητρίου και να μην ξεχνάτε ότι πλέον και για σας και για την πολιτεία το κανονικό του επίθετο είναι Δημητριάδης. Κι εγώ που τον αγαπώ πολύ, του εύχομαι από καρδιάς να προκόψει στις σπουδές του ως Δημητριάδης». Επακολούθησαν δυνατά χειροκροτήματα –μόνο που εγώ δεν του έκανα το χατίρι και πρόκοψα όχι ως Δημητριάδης αλλά ως Χριστιανόπουλος.

_______________________________________________________________

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος σπούδασε φιλολογία στο Α.Π.Θ. Υπήρξε ιδρυτής και διευθυντής του λογοτεχνικού και καλλιτεχνικού περιοδικού «Διαγώνιος», των «Εκδόσεων Διαγώνιος» και της Μικρής Πινακοθήκης «Διαγώνιος». Έχει εκδώσει πολλά βιβλία με ποιήματα, διηγήματα και μελέτες. Υπήρξε μαθητής του (οκτατάξιου τότε) Β΄ Γυμνασίου Αρρένων Θεσσαλονίκης (1941 – 1949).



Afhghsh

View more PowerPoint from Eleni Papadopoulou

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ S.O.S.

Στη συνεδρία του σαββατιάτικου πρωινού{αναφέρομαι στο Ι΄Πανελλήνιο Συνέδριο : Η γλώσσα της Παιδείας και των Μεταρρυθμίσεων}είχα την ευκαιρία και την αγαθή τύχη να ακούσω τον συγγραφέα και μάχιμο φιλόλογο, Κώστα Ακρίβο, να εκφράζει πικρές αλήθειες για τη διδασκαλία του μαθήματος της νεοελληνικής λογοτεχνίας στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όσοι και όσες διδάσκουμε το μάθημα, νομίζω ότι θα συμφωνήσουμε πως δεν έχουμε καταφέρει να προσελκύσουμε τους μαθητές μας, ώστε να τους κάνουμε συνειδητούς αναγνώστες των λογοτεχνικών κειμένων. Μολονότι το θέμα της ανακοίνωσης του Κώστα Ακρίβου είναι κάπως πεσσιμιστικό "Σχολείο και λογοτεχνία: σκουριασμένο παρόν, θολό μέλλον" ο ίδιος με τις προτάσεις που έκανε προδιέγραψε ένα ελπιδοφόρο μέλλον για τη διδασκαλία και την πρόσληψη του μαθήματος από τους μαθητές, αρκεί βέβαια, να θελήσουμε να απαλλαγούμε από το βρόχο της καθιερωμένης διδακτικής και να επιχειρήσουμε κάποιες από τις πρωτοποριακές πρακτικές που μας προτείνει. Παρακάτω παρουσιάζω το άρθρο που δημοσίευσε ο συγγραφέας στην εφημερίδα ΒΗΜΑ (Βήμα Ιδεών) και στο οποίο στηρίχτηκε σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος της ανακοίνωσής του.

Λογοτεχνία SΟS

Κώστας Ακρίβος, συγγραφεας

Ο νειρεύομαι τη μέρα που στα γυμνάσια και στα λύκεια θα αρχίσει να διδάσκεται ένα καινούργιο μάθημα, το μάθημα της Λογοτεχνίας. Οι μαθητές θα έρχονται σε επαφή με έργα της ελληνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που με τη σωστή διδακτική προσέγγιση θα τους βοηθούν να πλουτίσουν τον συναισθηματικό τους κόσμο και να οξύνουν ακόμη περισσότερο την κοινωνική ευαισθησία τους. Μέσα από την ανάγνωση και την προσπέλαση των κειμένων οι έφηβοι θα ανιχνεύουν τις αγωνίες και τους προβληματισμούς των δημιουργών, θα σχολιάζουν τις αξίες και τη δράση των λογοτεχνικών προσώπων και θα έχουν την ευκαιρία να δουν πώς καθρεφτίζεται η δική τους προσωπικότητα στους ήρωες, θετικούς ή μη, των βιβλίων.

«Μα», ακούω την ένσταση, «αυτό το μάθημα ήδη υπάρχει στα σχολεία και διδάσκεται εδώ και χρόνια!».

Πικρή διαπίστωση: όσοι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο εμπλέκονται στη διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος στον χώρο της μέσης εκπαίδευσης, κυρίως όσοι το διδάσκουμε στην τάξη και δεν τρεφόμαστε με μεγαλοϊδεατισμούς ή από καθέδρας θεωρίες, όλοι λίγο- πολύ έχουμε καταλήξει στο οδυνηρό συμπέρασμα ότι τέτοιο μάθημα δεν υφίσταται. Εκτός αν θεωρούμε μάθημα Λογοτεχνίας τα δεκάδες αποσπάσματα από ευρύτερες αφηγηματικές ή ποιητικές συνθέσεις που ένας μαθητής «διδάσκεται» τα έξι χρόνια της φοίτησής του, την πληθώρα γραμματολογικών-φιλολογικών πληροφοριών με τις οποίες βομβαρδίζεται, την ύπαρξη διδακτικού στόχου σε κάθε ανάλυση κειμένου (λες και το κείμενο είναι κυνηγετικό θήραμα), την ισοπεδωτική εισβολή της αφηγηματολογίας (δεκατριάχρονα παιδιά πρέπει να μάθουν για τις οπτικές αφήγησης...), τις κατευθυνόμενες ερωτήσεις-ασκήσεις για το ξεκλείδωμα του εκάστοτε αποσπάσματος (πολλές από τις οποίες ανήκουν σε άλλο γνωστικό αντικείμενο, π.χ. ο χωρισμός σε παραγράφους και η εύρεση πλαγιότιτλων) ή τον τραγέλαφο των εξετάσεων.

Αποτέλεσμα; Ενας μαθητής Γυμνασίου ή Λυκείου λίγο καιρό μετά δεν θυμάται το παραμικρό απ΄ όσα διδάχθηκε σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς (το πολύ πολύ να έχει συγκρατήσει το κείμενο που «έπεσε» στις εξετάσεις του Ιουνίου). Και το χειρότερο, δεν του έχει δοθεί η ευκαιρία να αγαπήσει στο ελάχιστο τη λογοτεχνία. Για το αν έγινε βιβλιόφιλος ή επαρκής αναγνώστης, καλύτερα ας μην το συζητήσουμε.

Εκείνο λοιπόν που πρέπει να γίνει το ταχύτερο δυνατόν είναι το μάθημα της Λογοτεχνίας να επανιδρυθεί- κι ας μην είναι πολιτικό κόμμα. Σε μια τέτοια διαδικασία το πρώτο που πρέπει να αλλάξει είναι η φιλοσοφία του μαθήματος. Να συνειδητοποιήσουμε μια και καλή ότι πέρασαν οι εποχές όπου χρησιμοποιούσαμε τη Λογοτεχνία στο σχολείο για να μεταβιβάσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά. Το μοντέλο αυτό έχει πια ξεπεραστεί. Τη μετάδοση του λογοτεχνικού Κανόνα από γενιά σε γενιά την έχει επισκιάσει σήμερα- καλώς!- η ανάγκη των μαθητών να έρθουν σε επαφή με κείμενα που τους προκαλούν πολλαπλώς το ενδιαφέρον και τους βοηθούν στην αυτοέκφραση. Με μια τέτοια αλλαγή πλεύσης και προσανατολισμού η σχολική τάξη θα μπορέσει να λειτουργήσει σαν μικρή λέσχη ανάγνωσης, με τον εκπαιδευτικό στον ρόλο του κατηρτισμένου και έξυπνου συντονιστή, και εν συνεχεία σαν ένα μικρό εργαστήρι δημιουργικής γραφής. Οσοι από εμάς παίρνουμε κατά καιρούς μέρος στο πρόγραμμα του ΕΚΕΒΙ «Συγγραφείς στα σχολεία» γνωρίζουμε από πρώτο χέρι με πόση επιτυχία οι μαθητές προσεγγίζουν το λογοτεχνικό έργο όταν δεν έχουν στα πόδια τους τα βαρίδια της γραμματολογίας, αλλά τους δίδεται η ευκαιρία να γίνουν οι ίδιοι συν-δημιουργοί επεμβαίνοντας δημιουργικά στο κείμενο και παράγοντας λόγο, προφορικό ή γραπτό.

Και επιτέλους να καθιερωθεί και στη χώρα μας η διδασκαλία ολόκληρου λογοτεχνικού έργου- διαδικασία αυτονόητη και δοκιμασμένη στα σχολεία της Ευρώπης εδώ και πολλά χρόνια. Ας αναλογιστούμε τι μεγάλο κέρδος θα είναι για έναν έφηβο αν, τελειώνοντας το σχολείο, έχει διαβάσει κάποια από τα παρακάτω έργα (ενδεικτικός ο κατάλογος, μα όχι τυχαίος, ούτε βέβαια εξαντλητικός): Ηλιος ο Πρώτος, Ο Βασίλης ο Αρβανίτης,Η φόνισσα,Ο μικρός πρίγκιπας, Ο γέρος και η θάλασσα,Το τέλος της μικρής μας πόλης,Στροφή,Ο φύλακας στη σίκαλη, Ιστορία ενός αιχμαλώτου, Το λίγο του κόσμου, Τέταρτη διάσταση, Το ημερολόγιο της Αννας Φρανκ, Η τιμή και το χρήμα, Ασκητική, Για ένα φιλότιμο, Το πλατύ ποτάμι,Λεωνής,Σύγνεφο με παντελόνια,Μοσκώβ Σελήμ,Τα ρω του έρωτα... Να έχει πάρει μια καλή και ποικίλη γεύση από την ελληνική και την παγκόσμια λογοτεχνία, παλαιότερη και σύγχρονη, από το μυθιστόρημα και το διήγημα, από την πρόζα και την ποίηση. Αποφοιτώντας δηλαδή να έχει στο δισάκι της βιβλιοφιλίας του 5- 10 έργα που ίσως του αλλάξουν τον τρόπο να βλέπει τον κόσμο. Αν μάλιστα σ΄ αυτή τη διαδικασία προστεθούν ο εμπλουτισμός και η στήριξη των σχολικών βιβλιοθηκών, η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών για τη διδασκαλία του μαθήματος, καθώς και η συνδρομή της Εταιρείας Συγγραφέων- συνάδελφοι, δεν είμαστε μόνο συνδικαλιστικό όργανο-, τότε μπορούμε να μιλάμε για ένα νέο δυναμικό ξεκίνημα. Να, λοιπόν, πεδίο σύγκλισης και συνεργασίας για τα υπουργεία Παιδείας και Πολιτισμού.

Από ένα τέτοιο (καινούργιο) μάθημα κερδισμένοι θα βγούμε όλοι, ιδίως οι νέοι. Και το σημαντικότερο: από τη στιγμή που θα έχει πλαστεί ένα ποιοτικό αναγνωστικό κοινό εικοσάρηδες να περνούν το κατώφλι του βιβλιοπωλείου-, αυτόματα διασφαλίζεται το μέλλον της ανάγνωσης. Με λίγα λόγια, η ίδια η λογοτεχνία.



ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΛΒΟΥ-ΣΟΛΩΜΟΥ (Τα ηφαίστεια-Ελεύθεροι Πολιορκημένοι σχεδίασμα Γ΄)

Να συγκρίνετε τα ηφαίστεια του Α. Κάλβου με τους Ελεύθερους Πολιορκημένους(Σχεδίασμα Γ΄) του Δ. Σολωμού ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή

Ανδρέας Κάλβος (Ζάκυνθος 1792 - Λονδίνο 1869) Ο Ανδρέας Κάλβος γεννήθηκε στην Ζάκυνθο το 1792. . Το 1801-2 ο πατέρας εγκαταλείπει τη μητέρα, παίρνει μαζί του τα δυο παιδιά, τον Ανδρέα και τον αδελφό του Νικόλαο, και εγκαθίσταται στο Λιβόρνο της Ιταλίας, όπου πεθαίνει το 1812. . Ο Ανδρέας πηγαίνει στην Φλωρεντία όπου γνωρίζει τον μεγάλο λόγιο και ποιητή Ούγκο Φώσκολο. Η φιλία τους θα κρατήσει χρόνια. Ο Ανδρέας Κάλβος σπουδάζει Ελληνική, Λατινική και Ιταλική φιλολογία, ταυτόχρονα παραδίδει μαθήματα, αρχίζει τις πρώτες λογοτεχνικές του προσπάθειες και συμμερίζεται τις φιλελεύθερες ιδέες του Φώσκολου. Οι δυο φίλοι, κατατρεχόμενοι για τις ιδέες τους, καταφεύγουν το 1815 στην Ελβετία και την επόμενη χρονιά στην Αγγλία, όπου ο Φώσκολος πεθαίνει δώδεκα χρόνια αργότερα. Στο Λονδίνο διδάσκει, γράφει, μεταφράζει. Επιστρέφει στην Φλωρεντία και από εκεί ξανά στην Ελβετία, όταν ξεσπά η Ελληνική Επανάσταση. Με διαλέξεις, ομιλίες, δημοσιεύματα ενθαρρύνει Έλληνες και Φιλέλληνες. Το 1824 τυπώνει στην Γενεύη τις πρώτες δέκα Ωδές και στο Παρίσι, όπου συνεχίζει την πατριωτική δράση, το 1826, τις δέκα επόμενες. Εδώ ο Κάλβος σταματά την δημιουργική ενασχόλησή του με την ποίηση και, φλεγόμενος από ενθουσιασμό, κατεβαίνει στο Ναύπλιο να πολεμήσει. Ήδη όμως έχουν αρχίσει οι εμφύλιες διαμάχες, οι οποίες τον απογοητεύουν. Έτσι, μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια εγκαταλείπει το Ναύπλιο και εγκαθίσταται στην Κέρκυρα, όπου στην αρχή εργάζεται ως οικοδιδάσκαλος, μετά γίνεται καθηγητής της "θεωρητικής φιλοσοφίας" στην Ιόνιο Ακαδημία και το 1841 διευθυντής στο Ιόνιο Γυμνάσιο. Απογοητευμένος από τις περιστάσεις, τα παρατά όλα και ξαναγυρίζει το 1852 στο Λονδίνο, όπου ξεκινά μια νέα ζωή. Πέθανε στο Λονδίνο, στις 30 Νοεμβρίου 1869. Το 1888, σε μια διάλεξη στον "Παρνασσό", ο Κωστής Παλαμάς προβάλλει το έργο του Κάλβου, το οποίο από τότε κερδίζει ευρεία αναγνώριση.

  τα ηφαίστεια, Ανδρέα Κάλβου

τα ηφαίστεια, Ανδρέα Κάλβου

 

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

 

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι Σχεδίασμα Γ΄, Διονυσίου Σολωμού

Διονύσιος Σολωμός   

Ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός γεννήθηκε στις 8 Απριλίου του 1798 στη Ζάκυνθο, ως εξώγαμο τέκνο του κόντε Νικόλαου Σολωμού και της υπηρέτριάς του Αγγελικής Νίκλη.
Σε πολύ μικρή ηλικία έμεινε ορφανός και το 1808 έφυγε για σπουδές στην Ιταλία, με τη συνοδεία του ιταλού δασκάλου του Ρώσση. Επτά χρόνια αργότερα πήρε το απολυτήριο από το Λύκειο της Κρεμόνας και γράφτηκε στο πανεπιστήμιο της Πάβιας, απ' όπου πήρε το πτυχίο της Νομικής. Παράλληλα με τις σπουδές στη νομική, για την οποία ουδέποτε ενδιαφέρθηκε, άρχισε να γράφει στίχους στην ιταλική γλώσσα, ενώ ήρθε σε επαφή με διαπρεπείς φιλοσόφους, φιλολόγους και αξιόλογους εκπροσώπους της λογοτεχνικής κίνησης της εποχής.

Το 1818 επέστρεψε στη Ζάκυνθο, όπου παρέμεινε για δέκα χρόνια. Εκεί άρχισε να γράφει τα πρώτα του αξιόλογα στιχουργήματα στα ελληνικά. Το πρώτο εκτενές ελληνικό ποίημά του και πλέον γνωστό είναι ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», απόσπασμα του οποίου καθιερώθηκε ως Εθνικός μας Ύμνος. Λίγο αργότερα, συνέθεσε το λυρικό ποίημα «Εις τον θάνατο του Λορδ Μπάυρον» και ακολούθησαν «Η καταστροφή των Ψαρών», «Η Φαρμακωμένη», «Ο Λάμπρος», «Εις Μοναχήν», «Ο Κρητικός», «Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι», «Ο Πόρφυρας».

Στα τέλη του 1828 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κέρκυρα, συνεχίζοντας την ενασχόλησή του με την ποίηση σχεδόν απομονωμένος. Δεν έκανε ούτε ένα ταξίδι στην ελευθερωμένη Ελλάδα, γιατί, όπως υποστηρίζεται, «δεν εσυνηθούσε να θεατρίζει στο εθνικό του φρόνημα αλλά μες το άγιο βήμα της ψυχής».

Στις 3 Φεβρουαρίου του 1849 παρασημοφορήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος, διότι «με την ποίηση του διέγειρε τα αισθήματα του λαού στον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία».

Πέθανε στις 9 Φεβρουαρίου του 1857 στην Κέρκυρα, ύστερα από αλλεπάλληλες εγκεφαλικές συμφορήσεις. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1865 στη Ζάκυνθο και τοποθετήθηκαν αρχικώς σ' ένα μικρό μαυσωλείο στον τάφο του Κάλβου.

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδίασμα Γ

Μουσική: Γ. Μαρκόπουλος

ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Απόσπασμα 1: Σ' αυτό ο ποιητής βλέπει το όραμα της προσωποποιημένης πατρίδας. Τη χαρακτηρίζει μεγαλόψυχη και αξιοπρεπή στις ευχάριστες και τις δυσάρεστες στιγμές. Συγκεκριμένα την αποκαλεί "Μητέρα μεγαλόψυχη στον πόνο και στη δόξα". Τα παιδιά της, δηλαδή οι `Ελληνες, ζουν με την ελπίδα ότι κάποτε θα ελευθερωθεί η Πατρίδα. `Ομως, μόνο ο ποιητής τη βλέπει μπροστά του σε όραμα. Η Πατρίδα παρουσιάζεται ακίνητη, δηλαδή ατάραχη στις δύσκολες στιγμές. Βρίσκεται πάνω σε σωρούς από φύλλα δάφνης και βάγια που φανερώνουν τη δόξα της. `Ισως ο ποιητής να οραματίζεται την πατρίδα τις μέρες της Λαμπρής και των Βαΐων. Στη διαπίστωση αυτή μας οδηγούν τα βάγια, που χρησιμοποιούνται τις άγιες μέρες του Πάσχα. `Ισως πάλι το όραμα αυτό παραπέμπει έμμεσα στην ηρωική έξοδο των Μεσολογγιτών τη νύχτα της 10ης προς την 11η Απριλίου (βλ. απόσπασμα 13). Η Πατρίδα δεν πατάει στη γη, απλώς αιωρείται σαν τον ουρανό. Ο ποιητής απευθύνεται σ' αυτή, της ζητάει να του μιλήσει, για να μπορέσει να ακούσει τα λόγια της και να τα χαρίσει στους `Ελληνες. Την παρακαλεί να τον εμπνεύσει, για να υμνήσει τη θέληση των Μεσολογγιτών να ζήσουν ή να πεθάνουν ελεύθεροι. Τέλος, απευθύνεται σ' αυτήν με τα εξής λόγια: "Δόξα' χ' η μαύρη πέτρα του και το ξερό χορτάρι". Σύμφωνα με την υπόδειξη στο τέλος του αποσπάσματος η θεά απαντά στον ποιητή και τον προστάζει να ψάλλει την πολιορκία του Μεσολογγίου.

Απόσπασμα 3: Οι Μεσολογγίτες συνήθισαν πια τη ζωή του πολέμου. Νομίζουν ότι η ζωή τους συνεχίζεται κανονικά με τα τραγούδια των κοριτσιών και τα παιχνίδια των παιδιών. Οι αναμνήσεις από την παλιά ευτυχισμένη ζωή υπάρχουν στις ψυχές των αγωνιστών. γι' αυτό νομίζουν ότι ο πόλεμος δεν τους επηρεάζει.

Απόσπασμα 6: Σ' αυτό παρουσιάζεται η ομορφιά της φύσης την ωραιότερη εποχή του χρόνου, την άνοιξη. Η μαγεία της φύσης μεγαλώνει την επιθυμία για ζωή και δυσκολεύει τους αγωνιστές να τηρήσουν το χρέος τους προς την πατρίδα. Γι' αυτό και το απόσπασμα έχει τίτλο "Ο πειρασμός". Ο έρωτας, που βρίσκεται σε έξαρση την άνοιξη, χορεύει με τον Απρίλη. Σ' ένα σκιερό μέρος γεμάτο από δροσιά και μυρωδιές ακούγονται τα γλυκά κελαηδίσματα των πουλιών. Από παντού χύνονται δροσερά νερά που ηχούν γλυκά. Η ζωή πλημμυρίζει τη γη, τον ουρανό και τη θάλασσα. Στο πεντακάθαρο και ακίνητο νερό της λίμνης μια πεταλούδα παίζει με τη σκιά της. Μυρίζει πάρα πολύ ωραία, επειδή κοιμήθηκε μέσα σ' ένα κρίνο.

Ο ποιητής ζητά από τον αλαφροΐσκιωτο να του πει τι βλέπει στη φύση. Εκείνος του απαντά ότι αυτή η νύχτα είναι γεμάτη θαύματα και μάγια. Κατά τη λαϊκή πίστη οι αλαφροΐσκιωτοι είχαν την ικανότητα να βλέπουν και να ακούνε όλα τα μυστικά της φύσης. `Ισως ο αλαφροΐσκιωτος συμβολίζει τον ίδιο τον ποιητή. Υπήρχε η αντίληψη ότι οι άνθρωποι που ασχολούνταν με την ποίηση είχαν μια ιδιαίτερη ευαισθησία, που τους επέτρεπε να βλέπουν και να ακούνε πράγματα μη αντιληπτά στους άλλους. Κανένας θόρυβος δεν ταράζει την ηρεμία της νύχτας αυτής. Το φεγγάρι έχει πέσει μέσα στη λίμνη. Ξαφνικά μια όμορφη κοπέλα βγαίνει από το νερό ντυμένη με το φως του φεγγαριού. Η φεγγαροντυμένη ίσως να συμβολίζει την ομορφιά της ζωής ή την Πατρίδα-Ελευθερία ή τη θεά Αφροδίτη που αναδύεται από τη θάλασσα.

Απόσπασμα 13: `Ολα είναι έτοιμα για την ηρωική έξοδο. Οι άντρες με τα σπαθιά τους είναι αποφασισμένοι να πολεμήσουν μέχρι το τέλος. Είναι έτοιμοι να θυσιάσουν τα πάντα για την ελευθερία τους.

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

«Έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 77 ετών, ο φιλόλογος, συνδικαλιστής, συγγραφέας και αγωνιστής του αντιδικτατορικού αγώνα, Νίκος Καλογερόπουλος, χτυπημένος από την επάρατη νόσο.

Γεννήθηκε το 1935 στο Ροδοχώρι Βοϊου. Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, υπηρέτησε σε σχολικές μονάδες της Μακεδονίας, ενώ εργάστηκε ως δάσκαλος λατινικών στο Πανεπιστήμιο και σχολικός σύμβουλος.

Την περίοδο της δικτατορίας δραστηριοποιήθηκε στη Δημοκρατική Αμυνα. Για τον εκλιπόντα, μίλησε στο δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης ο επικεφαλής της παράταξης, «Θεσσαλονίκη -Ανοιχτή Πόλη», Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων ότι ως συνδικαλιστής, προχώρησε στην ανασύσταση της ΟΛΜΕ.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ  omikron 2008

 

Ηταν ένα όμορφο καλοκαιρινό απομεσήμερο που μας κάλεσε ο κ. Νίκος Καλογερόπουλος να δούμε τη Μουσειακή Συλλογή που δημιούργησε στο σπίτι του. Αυτή η εικόνα από εκείνη την επίσκεψη έδωσε το ερέθισμα να την καταγράψουμε στις σελίδες του περιοδικού. Δεν ξέρω αν οι εικόνες που κατέγραψε ο φωτογραφικός φακός μπορούν να αποτυπώσουν με ακρίβεια αυτά που υπάρχουν σ' αυτόν τον πανέμορφο και συνάμα ξεχασμένο τόπο. Ίσως όμως μπορεί να αποτελέσουν ένα ερέθισμα για να επισκεφτεί κανείς το Ροδοχώρι. Να συζητήσει με τον κ. Καλογερόπουλο και που αν σταθεί και τυχερός να δοκιμάσει τα πεντανόστιμα φαγητά που μαγειρεύει ο ίδιος.

Κι αυτή την ιστορία προσπάθησε να κρατήσει ζωντανή μ' αυτή του την προσπάθεια. Συνταξιούχος πια καθηγητής Φιλόλογος δεν σταματά στιγμή για τη διάσωση αυτών που έζησε, αυτών που κατέγραψε στην πολυετή ενασχόληση του με τα κοινά. Άρθρα, μελέτες, βιβλία, επιμέλεια συγγραμμάτων για τον αγαπημένο του τόπο το Βόϊο. Και σιγά σιγά όλα αυτά τα χρόνια δημιούργησε μία υπέροχη συλλογή από Οικιακά σκεύη , εργαλεία, όπλα, πετρώματα και απολιθώματα της περιοχής, γλυπτά, έργα στην πέτρα και στο ξύλο ντόπιων καλλιτεχνών αλλά και δικά του, βιβλία τοπικής ιστορίας και φωτογραφίες. Αξίζει πραγματικά τον κόπο κανείς να ανηφορίσει 70 χιλιόμετρα απο την Κοζάνη στο Ροδοχώρι και να απολαύσει όλα αυτά τα εκθέματα που δεν βιάζουν το τοπίο αλλά που μ'ένα μαγικό τρόπο θαρείς πως είναι ένα με το περιβάλλον.

Τα καθημερινά αντικείμενα και τεχνήματα ' γράφει ο ίδιος- δείγματα τεχνολογίας και υλικά τεκμήρια της ζωής των προηγούμενων γενεών, αποτελούν ένα από τα πιο παραμελημένα ' αλλά και τα πιο σημαντικά ' κεφάλαια της Λαογραφίας.

Το 2004 επιμελείται μια ογκώδη έκδοση κοινή των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Κοζάνης και Γρεβενών, 'Κοζάνη ' Γρεβενά : Ο χώρος και οι άνθρωποι'. Εκατό και πλέον συγγραφείς και ερευνητές καθοδηγούμενοι από επιτροπή καθηγητών του Α.Π.Θ. παρουσιάζουν τις θέσεις του σε τρία μεγάλα κεφάλαια : Φυσικό Περιβάλλον, Ιστορία και κοινωνία, Πολιτισμός.

«Θέλαμε να δοθεί έμφαση στην παρουσίαση του Φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου με την πανίδα και χλωρίδα, γιατί εκτός από την αναγκαιότητα της οικολογικής στόχευσης, εκεί διαμορφώνεται ο ανθρώπινος χαρακτήρας και να τονιστεί ιδιαίτερα η νεότερη και σύγχρονη εποχή, γιατί αυτή, ενώ είναι σημαντική για τη γνώση του παρόντος, συνήθως την βρίσκει κανείς παραγκωνισμένη στα σχετικά κείμενα και βιβλία» σημειώνει στον πρόλογο της έκδοσης ο Νίκος Καλογερόπουλος.

Κι αυτό το κομμάτι είναι που προσπαθεί με νύχια και με δόντια και σε αντίξοες συνθήκες και συχνά δεχόμενος πολεμική από διάφορους παράγοντες της περιοχής να κρατήσει ζωντανό ο κύριος Νίκος. Δεν το βάζει κάτω...

Άλλωστε είπαμε: κρατάει μέσα του άσβεστη τη φλόγα και το πάθος του εφήβου.

Μια ζωή πλούσια σε γνώσεις, γεμάτη εμπειρίες, δραστηριότητες και συναισθήματα. Εμείς σας παρουσιάσαμε λίγες γραμμές μόνο από το πλούσιο βιογραφικό της ξεχωριστής μορφής, του ακούραστου και δημιουργικού ανθρώπου, εκ Ροδοχωρίου καταγόμενου, Νίκου Καλογερόπουλου.