Μάθημα Λογοτεχνίας στη Βιβλιοθήκη

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: Διαβάζουμε ποίηση και δημιουργούμε  μέσα στη σχολική βιβλιοθήκη  (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΑΦΟΡΜΗ: ΣΕΦΕΡΗΣ-ΕΛΥΤΗΣ-ΡΙΤΣΟΣ

1. ΣΤΟΧΟΙ

1. Να αποκτήσουν οι μαθητές/τριες ουσιαστική επαφή με τη Λογοτεχνία κατά τρόπο ελκυστικό και άμεσο.

2. Να έλθουν σε επαφή με άλλες μορφές τέχνης π.χ. Μουσική, (μέσω μελοποιημένων έργων ποιητών), Κινηματογράφο.

3. Να μάθουν ενεργητικά και δημιουργικά και να εμπεδώσουν τις γνώσεις της Ν.Ε. Λογοτεχνίας και της Ν.Ε. Γλώσσας μέσω της βιωματική μάθησης.

4. Να αναπτύξουν γνωστικές δεξιότητες (σύγκρισης, αντιπαράθεσης, περιγραφής, ερμηνείας, ανάλυσης, επιχειρηματολογίας, αξιολόγησης, δημιουργικότητας) που μέσω των κατάλληλων δραστηριοτήτων θα μετουσιωθούν σε ικανότητα παραγωγής λογοτεχνικού λόγου.

5. Να διερευνηθούν και στη συνέχεια να καλλιεργηθούν και να αναδειχθούν ενδεχόμενες λογοτεχνικές κλίσεις των μαθητών/τριών.

2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1η ΩΡΑ : Αφιέρωμα  στη ζωή και το έργο του Γ. ΣΕΦΕΡΗ , Ο. ΕΛΥΤΗ και Γ. ΡΙΤΣΟΥ 

ΑΦΟΡΜΗ: έργα των ποιητών (Ελένη, Επί ασπαλάθων, Στα χτήματα βαδίσαμε…, Άξιον Εστί, Ρωμιοσύνη, Επιτάφιος)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: α βλέπουμε D.V.D. του Υπουργείου Πολιτισμού για τη ζωή και το έργο των ποιητών. 

β ακούμε  μελοποιημένα έργα τους 

γ καταγράφουμε: Α. Το έργο, Β. τον συνθέτη, Γ. 

Παρατηρήσεις, Κρίσεις-Εντυπώσεις-Σχόλια-Σκέψεις-Συναισθήματα από την ακρόαση.  

δ ακούμε  τον ποιητή να απαγγέλλει αποσπάσματα από το έργο του. καταγράφουμε : 1.τις εικόνες, 2.τις υπερρεαλιστικές εικόνες. 

ε.Προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε  τα λογοτεχνικά ρεύματα από τα οποία επηρεάστηκαν οι ποιητές.

2η ΩΡΑ: προσπαθούμε σε μια στροφή σε ελεύθερο στίχο με ανάλογο θέμα να εκφραστούμε ποιητικά (Δημιουργική Γραφή)

3. ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΟΜΑΔΕΣ: σύγκριση κειμένων –εξαγωγή συμπερασμάτων.

Εξάσκηση στο αδίδακτο θέμα

Αδίδακτο Κείμενο

Ἰσοκράτης, Περὶ ἀντιδόσεως, 15-16

Νῦν δὲ λέγει μὲν, ὡς ἐγὼ τοὺς ἥττους λόγους κρείττους δύναμαι ποιεῖν, τοσοῦτον δέ μου καταπεφρόνηκεν, ὥστ’ αὐτὸς ψευδόμενος ἐμοῦ τἀληθῆ λέγοντος ἐλπίζει ῥᾳδίως ἐπικρατήσειν. Οὕτω δέ μοι δυσκόλως ἅπαντα συμβέβηκεν, ὥσθ’ οἱ μὲν ἄλλοι τοῖς λόγοις διαλύονται τὰς διαβολὰς, ἐμοῦ δὲ Λυσίμαχος αὐτοὺς τοὺς λόγους μάλιστα διαβέβληκεν, ἵν’ ἢν μὲν ἱκανῶς δόξω λέγειν, ἔνοχος ὢν φανῶ τοῖς ὑπὸ τούτου περὶ τῆς δεινότητος τῆς ἐμῆς προειρημένοις, ἢν δ’ ἐνδεέστερον τύχω διαλεχθεὶς ὧν οὗτος ὑμᾶς προσδοκᾶν πεποίηκε, τὰς πράξεις ἡγήσησθέ μου χείρους εἶναι.

Παρατηρήσεις

1) α) ἐλπίζει, δόξω, φανῶ: Να γραφούν οι προτάσεις στις οποίες ανήκουν τα ρήματα αυτά, να χαρακτηριστούν οι προτάσεις αυτές συντακτικά και να δικαιολογηθεί η έγκλιση με την οποία εκφέρονται.

β) κρείττους, ὑπὸ τούτου, διαλεχθείς, ὧν: Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι λέξεις αυτές.

2) α)κρείττους, χείρους: Να γραφούν οι άλλοι βαθμοί του αρσενικού και του ουδετέρου γένους των επιθέτων αυτών στην ίδια πτώση και στον ίδιο αριθμό.

β)  ἡγήσησθε: Να γραφεί το β’ ενικό πρόσωπο όλων των εγκλίσεων του μέσου αορίστου. συμβέβηκεν: Να γραφεί το β’ ενικό πρόσωπο όλων των εγκλίσεων του αορίστου β’.

Περὶ ἀντιδόσεως: Όπως δηλώνει στο προοίμιο ο Ισοκράτης, αιτία για τη συγγραφή του λόγου του  στάθηκε η διαπίστωση ότι πολλοί είχαν λανθασμένη αντίληψη για το πρόσωπό του. Αφορμή για τη διαπίστωση στάθηκε η παραπομπή του σε δίκη περὶ ἀντιδόσεως. Ο σωζόμενος λόγος, γραμμένος από τον Ισοκράτη σε ηλικία 82 ετών, δεν είναι αυτός που εκφωνήθηκε στη συγκεκριμένη περίσταση, αλλά ένας λόγος γραμμένος λίγο αργότερα με σκηνικό τη δίκη αυτή, που δίνει στον Ισοκράτη τη δυνατότητα να παρουσιάσει τον εαυτό του και να υπερασπιστεί τις παιδευτικές του ιδέες, τη φιλοσοφία του. 

Ο άνθρωπος με το γαρίφαλο

Στις 30 Μαρτίου 1952, στις 4.12 π.μ ο Νίκος Μπελογιάννης, με τρεις συντρόφους του, τους Καλούμενο, Αργυριάδη και Μπάτση, στήνονται απέναντι από το εκτελεστικό απόσπασμα, στο Γουδί και εκτελούνται δια τυφεκισμού.

Μέσα σε χρονικό διάστημα μίας εβδομάδας, η κυβέρνηση Πλαστήρα λαμβάνει περίπου 250.000 τηλεγραφήματα από όλο τον κόσμο, με τα οποία πολλοί επώνυμοι και μη ζητούν τη σωτηρία του Μπελογιάννη. Ανάμεσά τους ο Σαρλ ντε Γκολ και σχεδόν όλες οι προσωπικότητες της γαλλικής πολιτικής ζωής, καθώς και 159 βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων της Μεγάλης Βρετανίας. Ο Πωλ Ελυάρ, ο Ζαν Κοκτώ, ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ, ο Ναζίμ Χικμέτ, ο Πάμπλο Πικάσσο, ο Τσάρλι Τσάπλιν είναι μερικά μόνο από τα ονόματα διανοούμενων και καλλιτεχνών που προσπαθούν να σώσουν τον Μπελογιάννη.
Παρέμβαση υπέρ του Μπελογιάννη έκανε και ο τότε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, Σπυρίδων λέγοντας: «Έχω συγκλονιστεί από το ηθικό μεγαλείο του Μπελογιάννη. Το θεωρώ ανώτερο και από των πρώτων χριστιανών, γιατί ο Μπελογιάννης δεν πιστεύει ότι υπάρχει μέλλουσα ζωή».
Η καταδίκη και η εκτέλεσή του

Παρά την παγκόσμια κινητοποίηση και συγκίνηση, το δικαστήριο αποτελούμενο αυτήν την φορά από τακτικούς στρατοδίκες, καταδίκασε τον Μπελογιάννη και τρεις ακόμα συντρόφους του ομόφωνα σε θάνατο, την 1η Μαρτίου 1952. Λίγο αργότερα έρχεται στη δημοσιότητα το γράμμα του ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ Νίκου Πλουμπίδη, με το οποίο αναλαμβάνει κάθε ευθύνη για την καθοδήγηση του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ και υπόσχεται να παρουσιαστεί στις αρχές με τον όρο να μην εκτελεσθεί ο Μπελογιάννης. Ακολουθεί η διάψευση από τον Νίκο Ζαχαριάδη από τον ραδιοφωνικό σταθμό "Ελεύθερη Ελλάδα" του Βουκουρεστίου , αλλά και από το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, που χαρακτηρίζουν την επιστολή «μύθευμα της αστυνομίας», ενώ αντίθετα το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοινώνει πως ο γραφικός χαρακτήρας της επιστολής και η υπογραφή είναι γνήσια.

Πάντως όταν αυτό έγινε γνωστό ο ίδιος ο Ν. Μπελογιάνης που ανέμενε στη φυλακή απόφαση του Συμβουλίου Χαρίτων φέρεται να δήλωσε στον συνήγορό του Μηνά Γαλέο, που τον επισκέφτηκε ότι "ο Νίκος Πλουμπίδης σε καμιά περίπτωση δεν ήταν όργανο της ασφάλειας".

Τελικά η επιστολή δεν είχε κανένα αποτέλεσμα και η κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν θα συναλλαγεί με τον καταζητούμενο για κομμουνιστική δράση Πλουμπίδη.

Η θανατική καταδίκη δεν άλλαξε ποτέ, ούτε δόθηκε χάρη, παρά τις διεθνείς εκκλήσεις. Τελικά, στις 30 Μαρτίου 1952, ημέρα Κυριακή και ώρα 4.10΄ τη νύχτα, οι τέσσερις μελλοθάνατοι μεταφέρθηκαν νωρίς το πρωί από τις φυλακές της Καλλιθέας στο στρατόπεδο του Γουδί και εκτελέστηκαν δια τυφεκισμού. Η ώρα και η ημέρα της εκτέλεσης ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη (οι εκτελέσεις γινόταν πάντα με το πρώτο φως του ήλιου και ποτέ μέρα Κυριακή ακόμα και από τους Γερμανούς Ναζί κατακτητές) και φέρεται να έγινε τότε για να προλάβουν οι υπέρμαχοι της εκτέλεσης τυχόν απονομή χάριτος.

(Βικιπαιδεία)

Έχω πάνω στο τραπέζι μου
τη φωτογραφία του ανθρώπου
με τ᾿ άσπρο γαρούφαλο
που τον τουφέκισαν

Πάμπλο Πικάσο, Ο άνθρωπος με το γαρύφαλο

στο μισοσκόταδο
πριν την αυγή
κάτω απ᾿ το φως των προβολέων.

Στο δεξί του χέρι
κρατά ένα γαρούφαλο
πού 'ναι σα μια φούχτα φως
απο την ελληνική θάλασσα
τα μάτια του τα τολμηρά
τα παιδικά
κοιτάζουν άδολα
κάτω απ' τα βαριά μαύρα τους φρύδια
έτσι άδολα
όπως ανεβαίνει το τραγούδι
σα δίνουν τον όρκο τους
οι κομμουνιστές.

Τα δόντια του είναι κάτασπρα
ο Μπελογιάννης γελά
και το γαρούφαλο στο χέρι του
είναι σαν το λόγο πού 'πε στους ανθρώπους
τη μέρα της λεβεντιάς
τη μέρα της ντροπής.

Αυτή η φωτογραφία
βγήκε στο δικαστήριο
ύστερ' απ' τη θανατική καταδίκη.

Ναζίμ Χικμέτ

Και η ταινία του  Ν.Τζίμα με πρωταγωνιστή τον καθηγητή της Φιλοσοφικής Α.Π.Θ.,  Φοίβο Γκικόπουλο. Ήταν μεγάλη η έκπληξή μου, όταν κάποια στιγμή,  φοιτήτρια, τον συνάντησα στους διαδρόμους της σχολής. Είχα παρακολουθήσει την ταινία νωρίτερα, στη δεκαετία του 1980, που οι κινηματογράφοι δέχονταν την κοσμοπλημμύρα των ανθρώπων που διψούσαν να δουν και να καταλάβουν τα γεγονότα της μετεμφυλιακής περιόδου.

‘Ο Μπελογιάννης είναι νεκρός. Δε θυσίασε τίποτα απ’ την τιμή και την ελπίδα μας για ένα αύριο φωτεινό. Χαμογελούσε’’…»
(Από το βιβλίο της Διδούς Σωτηρίου, η «Εντολή», εκδόσεις «Κεδρος»,)

Επανάστασης εγκώμιον!

«Φοβάμαι τους ανθρώπους που εφτά χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι και μια ωραία πρωία, μεσούντος κάποιου Ιουλίου, βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας «Δώστε τη χούντα στο λαό». Φοβάμαι τους ανθρώπους που, με καταλερωμένη τη φωλιά τους, πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου». Μανώλης Αναγνωστάκης, Νοέμβριος 1983.

Στην εποχή της γενικευμένης «αγανάκτησης», πρέπει να θυμόμαστε τους ποιητές. Με πέντε αράδες λένε τα πάντα. Όπως τότε που ο ελληνικός λαός βγήκε στους δρόμους φωνάζοντας να του δώσουν τη χούντα. Είχαν προηγηθεί, βέβαια, εφτά χρόνια «ησυχίας, τάξης, ασφάλειας και προόδου», που απολάμβαναν εκατομμύρια Έλληνες. Πλην λίγων εξαιρέσεων, δηλαδή μερικών χιλιάδων ανθρώπων στις φυλακές και στις εξορίες, η μεγάλη σιωπηλή πλειοψηφία ζούσε τη ζωή της ήσυχα και απλά.

Όμως, όταν άλλαξαν τα πράγματα, εφτά εκατομμύρια Έλληνες μεταμορφώθηκαν σε αντιστασιακούς. Ακριβώς όπως το λέει ο ποιητής.


Τώρα είναι η ώρα της «αγανάκτησης». Και της υποκρισίας. Άνθρωποι που έχουν, κατά τον ποιητή, καταλερωμένη τη φωλιά τους, πρωτοστατούν.

Αυτούς πρέπει να φοβόμαστε περισσότερο. Τους ''δήθεν'' επαναστάτες που συγκρούονται με ''το κατεστημένο'' ενώ εδώ και πολλά πολλά χρόνια είναι βολεμένοι . Και τώρα που οσμίστηκαν την εξουσία σήκωσαν κεφάλι για να εισπράξουν το διάφορό τους. Ας μην υποκύψουμε στις διχαστικές τους πρακτικές κι ας στραφούμε σ' έναν πιο μοναχικό δρόμο με σκέψη, διάβασμα και κυρίως αυτοκυριαρχία...

Τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται...

η διάλεκτος Romeyka

Μπορεί οι περισσότεροι νεοέλληνες να γνωρίζουν ελάχιστα ή να αγνοούν παντελώς την αρχαία ελληνική γλώσσα… όχι όμως και μία απομονωμένη κοινότητα στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, στη βορειοανατολική Τουρκία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Βρετανικού Independent, περίπου 5.000 άνθρωποι φαίνεται ότι μιλούν μία διάλεκτο που πλησιάζει εκπληκτικά στην αρχαία ελληνική γλώσσα.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί γλωσσολόγοι μέσω αυτής της διαλέκτου μπορούν να εξάγουν πολύ σημαντικά συμπεράσματα για τη γλώσσα του Σωκράτη και του Πλάτωνα, καθώς και το πώς αυτή εξελίχθηκε.

Οι γλωσσολόγοι διαπίστωσαν ότι η διάλεκτος, Romeyka, μια ποικιλία από ποντιακά ελληνικά, έχει δομικές ομοιότητες με την αρχαία ελληνική που δεν παρατηρούνται σε άλλες μορφές της γλώσσας που ομιλείται σήμερα. Επίσης η Romeyka παρουσιάζει και πολλές ομοιότητες με το αρχαίο λεξιλόγιο.
Όπως λέει η λέκτορας Φιλολογίας Ιωάννα Σιταρίδου του Πανεπιστημίου του Cambridge «η χρήση του απαρεμφάτου έχει χαθεί στα νέα ελληνικά. Όμως, στα Romeyka έχει διατηρηθεί».

Μια πιθανότητα είναι ότι οι ομιλητές αυτής της διαλέκτου είναι οι απευθείας απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων που ζούσαν κατά μήκος των ακτών της Μαύρης Θάλασσας πριν από τον 6ο ή 7ο αιώνα π.Χ., όταν η περιοχή αποικίστηκε αρχικά.

Αλλά είναι επίσης πιθανό να είναι απόγονοι αυτόχθονων πληθυσμών ή μίας μεταναστευτικής φυλής οι οποίοι αναγκάστηκαν να μιλούν τη γλώσσα των αρχαίων ελληνικών αποικιοκρατών.

Οι κάτοικοι της συγκεκριμένης περιοχής είναι ευσεβείς μουσουλμάνοι, γι΄ αυτό και είχαν το δικαίωμα να παραμείνουν στην Τουρκία μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923

 Romeyka             Αρχαία Ελληνικά

·          ipìne                        ειπείν      

·          pathίne                  παθείν

·          apothanίne             αποθανείν

·          piίne                        πιείν

·          iδίne                        ιδείν

·          fiίne                         φυγείν

·          evrίne                     ευρείν

·          kamίne                    καμείν

·          faίne                       θαγείν

·          mathίne                 μαθείν

·          erthéane               ελθείν      

·          menίne                  μενείν

·          katevine                καταβήναι 

·          embine                  εμβήναι  

·          evjine                    εκβήναι

·          epiδeavine             αποδιαβήναι

·          kimethine               κοιμηθήναι

·          xtipethine               κτυπηθήναι

·          evrethine                ευρεθήναι

·          vrasine                    βρχήναι

·          raine                       ραγήναι

ΠΗΓΕΣ
http://www.karalahana.com/karadeniz/linguistik/romeika.htm
http://ordoumpozanis-teo.blogspot.com/2011/01/blog-post.html
http://youtu.be/UcAYP4irSyQ
http://video.mynet.com/zeynepunal76/APOLAS-LERMI-KALANDAR-AGAPO-SE/1180920/
http://peri-planomenos.blogspot.gr/

Οι Γυναίκες της Μακεδονίας και της Θράκης στην Επανάσταση του 1821 (Από τη σχολική γιορτή μας)

Programma exofyllo from Eleni Papadopoulou

οι γυναικες της μακεδονιας και της θρακης στην from Eleni Papadopoulou

προλογος from Eleni Papadopoulou

Στης Νάουσας το Κάστρο (Παραδοσιακό τραγούδι)

Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο του Ισίδωρου Ζουργού

 Το µυθιστόρηµα Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλµοσίνο είναι η ανοιχτή παλάµη ενός χεριού που ακουµπάει στον χάρτη της Ευρώπης του 17ου αιώνα, ενώ κάθε δάχτυλο της αφήγησης, δείχνει και διαφορετικό σηµείο του ορίζοντα – η Αγγλία του Νεύτωνα και της Βασιλικής Εταιρείας, το ανεξίθρησκο Άµστερνταµ των εµπόρων, η παγωµένη Πετρούπολη του τσάρου µεταρρυθµιστή, η Βενετία της µάσκας... Ο καρπός του χεριού αγγίζει την οθωµανική απεραντοσύνη, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και τον Χάνδακα, τα όρια της Ευρώπης.

 Ο Ματίας Αλµοσίνο, κρυπτοεβραίος στη Βασιλεία της Ελβετίας, διασχίζει από τρυφερή ηλικία τη Respublica Christiana, τη χριστιανική επικράτεια, ορφανός µε τον τρόπο του Ντίκενς και δέσµιος της θεοκρατικής καταδυνάστευσης της εποχής του. Χτίζει την ενηλικίωσή του µέσα από περιπέτειες, καθώς αλλάζει µάσκες θρησκευτικής και φυλετικής ταυτότητας, διχασµένος σχεδόν ως το τέλος από το µέγαδιακύβευµα που εγκαινιάζει ο αιώνας του: τη γέννηση του επιστηµονικού λόγου και την ανάφλεξη του ορθολογισµού απέναντι στη νοσταλγία του θαύµατος και στις πιο ακραίες µεσσιανικές προσδοκίες. Ο Σπινόζα κι απέναντί του οι πιο µισαλλόδοξες συγκρούσεις, ο Ντεκάρτ και ο ΣαµπετάιΣεβί, το σύµπαν µε τα µάτια της νέας επιστήµης ως µια καλοκουρδισµένη µηχανή και αντίκρυ της η αναµονή του τέλους του κόσµου στα 1666 µ.Χ.

 Οι τόποι των ταξιδιών αλλάζουν ραγδαία σε µια πλούσια σκηνογραφία: µια διάβαση στις Άλπεις, η Βενετία της παροικίας των Εβραίων και των Γραικών, η Θεσσαλονίκη του Σαµπετάι Σεβί, η Πάντοβα και το φηµισµένο της πανεπιστήµιο, το Τζάντε, η πτώση του Χάνδακα, η Κωνσταντινούπολη των θαυµάτων, το Λονδίνο της νέας επιστήµης, τόποι της Γερµανίας, οι ρουµανικές χώρες των ορθόδοξων ηγεµόνων, η επικράτεια του Μεγάλου Πέτρου µε τις στέπες και τα ξεχειλισµένα ποτάµια και, τέλος, ένα όρος που το είπανε γιο.

 Το µυθιστόρηµα εξιστορεί τη ζωή ενός προικισµένου ανθρώπου, γιατρού και πολυπράγµονα στοχαστή, που δρασκελίζει χώρες, γλώσσες, πολιτισµούς, που περιπλανιέται σε ανθρώπους και ιδέες. Ένα βιβλίο για την ιστορία της ιατρικής και της Ευρώπης, ένα χρονικό της νοσταλγίας του Θεού και της συνάντησης των θρησκειών, ένα οδοιπορικό στη µελαγχολία, στην αναζήτηση της φιλοσοφικής καταφυγής στον άλλο άνθρωπο και στο πρόσωπό του.

Όλα είναι σκηνές από τη διάρκεια µιας ζωής – σκηνές µόνο, γιατί ακόµη και το µυθιστόρηµα αδυνατεί να αναπαραστήσει τον ανθρώπινο βίο στην ολότητά του.

Για τον Ισίδωρο Ζουργό δείτε

 

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ from Eleni Papadopoulou

Διανοούμενοι και σιωπή (Κριτήριο Αξιολόγησης για τη Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄Λυκείου)

 

διανοούμενος from Eleni Papadopoulou

"Τι να σας πω γυναίκες τι να μη σας πω"

ΗΛΙΟΣ

Τι να σας πω γυναίκες τι να μη σας πω

παρηγοριά κι αλήθεια που να μην ντραπώ

Μόνο να σας ακούω πότε θλίβομαι

πιάνω τα σκοτεινά στα νέφη κρύβομαι

Πότε μα το Θεό περηφανεύομαι

βάζω τα κόκκινά μου και πορεύομαι

Τυράγνιες ζηλοφθόνιες φόνους παιδεμούς

τ' αλέθω για τους χρόνους τους μελλούμενους

Τ' αλέθω τα γυρίζω και τα πάω στη γη

που 'δωσε το σκοτάδι φως για να το πιει

Ποιητική συλλογή του 1971 Ο ΗΛΙΟΣ Ο ΗΛΙΑΤΟΡΑΣ

Ο Δημήτρης Λάγιος μελοποίησε τον λόγο του Ελύτη ,ο οποίος προόριζε το έργο του για μελοποίηση και κυκλοφόρησε σε δίσκο τον Νοέμβρη τού 1982 με την Ελ.Βιτάλη,τον Ν.Δημητράτο την χορωδία Λαμίας και τον Γ.Νταλάρα

''Το κύκνειο άσμα'' του Περικλή σε αδίδακτο κείμενο για τη Θεωρητική Κατεύθυνση της Γ΄Λυκείου

 Ενώ η Αθήνα μαστιζόταν από τον λοιμό (βλ. ΘΟΥΚ 2.47.1–2.54.5), οι Πελοποννήσιοι εισέβαλαν για δεύτερη φορά στην Αττική και προχωρώντας νότια λεηλάτησαν την περιοχή του Λαυρίου. Οι Αθηναίοι με τη σειρά τους λεηλάτησαν την Επίδαυρο και παραλιακές πόλεις της Πελοποννήσου, απέτυχαν, ωστόσο, να βοηθήσουν ουσιαστικά όσους πολιορκούσαν την Ποτίδαια, καθώς οι στρατιώτες που στάλθηκαν εκεί μετέδωσαν στους συμπολεμιστές τους την ασθένεια. Σε αυτό το σημείο ο ιστορικός αφηγείται το "κύκνειο άσμα" του Περικλή.

ΚΕΙΜΕΝΟ
  Καὶ προσδεχομένῳ μοι τὰ τῆς ὀργῆς ὑμῶν ἔς με γεγένηται (αἰσθάνομαι γὰρ τὰς αἰτίας) καὶ
 ἐκκλησίαν τούτου ἕνεκα ξυνήγαγον, ὅπως ὑπομνήσω καὶ μέμψωμαι εἴ τι μὴ ὀρθῶς ἢ ἐμοὶ χαλεπαίνετε ἢ ταῖς ξυμφοραῖς εἴκετε. ἐγὼ γὰρ ἡγοῦμαι πόλιν πλείω ξύμπασαν ὀρθουμένην ὠφελεῖν τοὺς ἰδιώτας ἢ καθ' ἕκαστον τῶν πολιτῶν εὐπραγοῦσαν, ἁθρόαν δὲ σφαλλομένην. καλῶς μὲν γὰρ φερόμενος ἀνὴρ τὸ καθ' ἑαυτὸν διαφθειρομένης τῆς πατρίδος οὐδὲν ἧσσον ξυναπόλλυται, κακοτυχῶν δὲ ἐν εὐτυχούσῃ πολλῷ μᾶλλον διασῴζεται. ὁπότε οὖν πόλις μὲν τὰς ἰδίας ξυμφορὰς οἵα τε φέρειν, εἷς δ' ἕκαστος τὰς ἐκείνης ἀδύνατος, πῶς οὐ χρὴ πάντας ἀμύνειν αὐτῇ, καὶ μὴ ὃ νῦν ὑμεῖς δρᾶτε· ταῖς κατ' οἶκον κακοπραγίαις ἐκπεπληγμένοι τοῦ κοινοῦ τῆς σωτηρίας ἀφίεσθε, καὶ ἐμέ τε τὸν παραινέσαντα πολεμεῖν καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς οἳ ξυνέγνωτε δι' αἰτίας ἔχετε. καίτοι ἐμοὶ τοιούτῳ ἀνδρὶ ὀργίζεσθε ὃς οὐδενὸς ἥσσων οἴομαι εἶναι γνῶναί τε τὰ δέοντα καὶ ἑρμηνεῦσαι ταῦτα, φιλόπολίς τε καὶ χρημάτων κρείσσων. 

Θουκυδίδου Ἱστορίαι Β´, 60, 1-5
___________________________
ὀρθουμένην (ὀρθοῦμαι)=ευτυχώ, αναπτύσσομαι
ξυνέγνωτε (ξυγγιγνώσκω)= συμφωνώ, συναποφασίζω

ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. σφαλλομένην, ἐκπεπληγμένοι: να γραφεί το γ´ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο του παθητικού αορίστου β´ σε όλες τις εγκλίσεις.
2. ξυναπόλλυται: να αντικαταστήσετε χρονικά τον τύπο.
3. ἀφίεσθε, ξυνέγνωτε: να αντικαταστήσετε εγκλιτικά τους τύπους.
4. ἥσσων, κρείσσων: να κάνετε παραθετική αντικατάσταση στους τύπους
5. Να βρεθούν όλες οι μετοχές του κειμένου και να αναγνωριστούν.
6.     Να αποδοθεί σε νεοελληνικό λόγο το κείμενο



6. Μετάφραση:
«Περίμενα τα αισθήματα του θυμού σας ενάντιά μου (γιατί νιώθω καλά τις αιτίες), και γι' αυτό το λόγο κάλεσα τη σύναξη για να σας θυμίσω και να σας μαλώσω αν είτε άδικα αγαναχτείτε μαζί μου, είτε υπερβολικά σας λύγισαν οι συμφορές.  Εγώ δηλαδή θεωρώ πως όταν η πολιτεία στο σύνολό της βρίσκεται σε καλή κατάσταση, ωφελεί κάθε πολίτη περισσότερο παρά όταν ευημερεί σχετικά με τον κάθε πολίτη της, όμως η πολιτεία όλη μαζί παίρνει τον κατήφορο.  Γιατί ένας άντρας ευκατάστατος σχετικά με τις δικές του υποθέσεις, αν καταστραφεί η πατρίδα του, δε χάνεται λιγότερο κι ο ίδιος• αν όμως κακοτυχήσει σε πολιτεία που ακμάζει, είναι πολύ πιο πιθανό να σωθεί.  Αφού λοιπόν η πολιτεία μεν μπορεί να αντέξει τις δυστυχίες του κάθε πολίτη, ο καθένας όμως χωριστά δεν μπορεί να αντέξει τις δικές της, πώς μπορεί να μην το θεωρήσουν όλοι χρέος τους να τη συντρίψουν, και να μην κάνουν ό,τι κάνετε τώρα σεις, που, χτυπημένοι από τις συμφορές του σπιτιού σας είστε έτοιμοι να παρατήσετε τη σωτηρία του συνόλου, και ρίχνετε την αιτία, τόσο σε μένα που σας συμβούλευσα να πολεμήσετε, όσο και στον εαυτό σας, που συμφωνήσατε μαζί μου, και πήρατε την απόφαση;  Κι όμως τα βάζετε με μένα, άντρα ικανό, που, νομίζω, δεν είμαι χειρότερος από κανένα τόσο στο να διακρίνω τι χρειάζεται σε κάθε περίσταση, όσο ανώτερος από κάθε πειρασμό κέρδους και να σας τα αναπτύξω καθώς πρέπει, και είμαι αφοσιωμένος στην πολιτεία και απολύτως αδέκαστος. 

"Το σπίτι" του Γιώργου Ιωάννου στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο

Στις 16 Φεβρουαρίου του 1985 «έφυγε» από τη ζωή ο μεγάλος πεζογράφος της Θεσσαλονίκης Γιώργος Ιωάννου. Καθόλου τυχαία, λοιπόν, η επιλογή της ημερομηνίας των εγκαινίων της μεγάλης μόνιμης έκθεσης του πολύτιμου αρχείου Γ. Ιωάννου, που πλέον βρίσκεται στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης.

«Είναι μεγάλη μας η χαρά που η οικογένεια Ιωάννου εμπιστεύθηκε στα χέρια μας το αρχείο του σπουδαίου λογοτέχνη. Σε έναν ολόκληρο όροφο του Βαφοπούλειου  στεγάζεται πλέον το αρχείο, ανοιχτό για μελετητές και ερευνητές», δήλωσε στον «ΑτΚ» η πρόεδρος του δ.σ. του Βαφοπούλειου, Θεοδώρα Λειψιστηνού.


Στον ιδιωτικό του χώρο,βγαίνοντας κανείς από το ασανσέρ στον έκτο όροφο του Βαφοπούλειου, ο οποίος πλέον ανήκει αποκλειστικά στο εν λόγω αρχείο, αντικρίζει τον καθρέφτη και την κρεμάστρα του Θεσσαλονικιού πεζογράφου, ακριβώς όπως στον προθάλαμο του σπιτιού του στην Αθήνα. Λίγο πιο δίπλα, η προτομή του.

«Προσπαθήσαμε στην έκθεση να στήσουμε ακριβώς το σπίτι του, με τα έπιπλά του, την οικοσκευή του και όλους τους πνευματικούς του θησαυρούς, τα βιβλία που συνέγραψε αλλά και όσα βιβλία υπογεγραμμένα του χαρίστηκαν από άλλους συγγραφείς. Προσπαθούμε να αναπαραστήσουμε όσο το δυνατόν πιο πιστά το διαμέρισμά του, με τακτοποιημένα τα προσφιλή του αντικείμενα και πράγματα της καθημερινότητάς του», εξηγεί σχετικά η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια Ελλη Κοκκίνη.

Το περίφημο γραφείο του, με όλα τα μικροαντικείμενα της καθημερινότητάς του και τα γραπτά του. Το γραφείο δεν ήταν ποτέ άδειο από βιβλία και αντικέιμενα, όπως κεραμικά για παράδειγμα, που αγαπούσε ιδιαίτερα. Επίσης το κρεβάτι του, όπου ξεκουραζόταν. «Είναι το δεύτερο κρεβάτι του, όπου αναπαυόταν και διάβαζε, όχι αυτό στο οποίο κοιμόταν, με την μπάντα του κρεμασμένη στον τοίχο και ακριβώς πάνω τον αγαπημένο του πίνακα, του Τσαρούχη. Του το είχε χαρίσει ο ίδιος ο ζωγράφος, όπως βέβαια συνέβη και με ένα άλλο μεγάλο ζωγραφικό έργο που δεσπόζει στο χώρο, του Μανώλη Χάρου. «Εκεί διάβαζε την εφημερίδα του το μεσημέρι και το απόγευμα και τον έπαιρνε και λίγο ο ύπνος», λέει ο Μιχάλης Μυλαράκης, μέλος της οικογένειας Ιωάννου.

Σε άλλη γωνιά του χώρου, το πικάπ του με όλα τα αγαπημένα του βινύλια και δίσκους. Ανάμεσα σε αυτούς και της Αρλέτας, βέβαια, αγαπημένης του φίλης, στης οποίας το σπίτι έμενε στην Αθήνα, στα Εξάρχεια, και εκεί τον βρήκε και ο θάνατος. Σε άλλο σημείο, όχι μακριά, η παλιά του γραφομηχανή, «στην οποία έγραφε μόνο τα κείμενα σε ξένη γλώσσα», όπως εξηγεί η επιμελήτρια Ελλη Κοκκίνη. Λίγο πιο πέρα, η έγχρωμη τηλεόραση την οποία είχε αγοράσει σχεδόν μόλις βγήκαν οι έγχρωμες συσκευές, καθώς του άρεσε και απολάμβανε την παρέα της, ενώ συχνά αστειευόταν με την αδελφή του για το γεγονός ότι εκείνη ακόμη δεν είχε πάρει τη δική της. Ακόμη, τα φωτιστικά του, που ήταν φτιαγμένα από τον αδελφό του.

«Συχνά βλέπουμε σπίτια πνευματικών ανθρώπων που μοιάζουν με... μικρά μουσεία, έτσι όπως είναι γεμάτα μικροαντακείμενα, κυρίως, βέβαια, συναισθηματικής αξίας», τονίζει η κ. Κοκκίνη.
«Εφυγε πικραμένος»
Είκοσι εννέα χρόνια από το θάνατο του Γιώργου Ιωάννου, το τεράστιο, μεγάλης σημασίας για την ιστορία του πολιτισμού της χώρας αρχείο, ένα αρχείο που διεκδικείται από πολλούς φορείς και ξένα κράτη, ανοίγει στο κοινό της Θεσσαλονίκης - κοινό ειδικό, δηλαδή ερευνητές και μελετητές, φιλόλογοι κοκ αλλά και το ευρύτερο κοινό. «Πολλοί φορείς ζήτησαν το αρχείο του Ιωάννου, όμως, ήθελαν να το κομματιάσουν, να πάρουν μόνο συγκεκριμένα έργα, βιβλία ή αντικείμενα», λέει στον «ΑτΚ» ο ακαταπόνητος Μιχάλης Μυλαράκης, γαμπρός του Ιωάννου. Ο κ. Μυλαράκης για εβδομάδες ολόκληρες βρίσκεται στο Βαφοπούλειο και «καθοδηγεί», θα λέγαμε, το στήσιμο της έκθεσης, μια που ο ίδιος γνώριζε πολύ καλά και τον ιδιωτικό χώρο του λογοτέχνη αλλά και εξαντλητικές λεπτομέρειες για τη ζωή, την καθημερινότητα, την ψυχολογία, τη σκέψη του σπουδαίου πεζογράφου μέχρι τις τελευταίες του μέρες. «Εφυγε πικραμένος», προσθέτει ο ίδιος και είναι ορατή η συγκίνησή του.

Ο Μιχάλης Μυλαράκης, και αφού ανοίξει η έκθεση την ερχόμενη Κυριακή, θα παραμένει τα πρωινά 10.00 – 14.00 στο Βαφοπούλειο, στον έκτο όροφο, φροντίζοντας όλον αυτόν τον πνευματικό πλούτο, με την ίδια αφοσίωση που το κάνει σχεδόν τριάντα χρόνια τώρα. Είναι ένα ζωντανό μέρος του αρχείου αυτού, καθώς γνωρίζει πράγματα και μοιράζεται αφηγήσεις από τη ζωή του λογοτέχνη και συγγενή του. «Η οικογένειά του ήταν οι άγγελοί του. Μοιραζόταν τα πάντα μαζί τους», καταλήγει η κ. Κοκκίνη.

Εκπαιδευτικά προγράμματα, με τη μορφή διαδραστικού παιχνιδιού προκειμένου τα παιδιά να μπορούν να γνωρίσουν με διασκεδαστικό τρόπο τη ζωή και το έργο του Γ. Ιωάννου, θα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη και Πέμπτη από τις 19 Φεβρουαρίου, με υπεύθυνη τη Γεωργία Καρυπίδου. Τηλ. για πληροφορίες 2310/ 424.132.

πηγή:http://www.agelioforos.gr/

Η Εξεταστέα ύλη για την Ελληνική Γλώσσα της Α΄Λυκείου 2014

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία
Στην εξεταστέα ύλη της Α΄ Τάξης του Ημερησίου ΓΕΛ περιλαμβάνεται:
α) η ύλη του Εγχειριδίου Γλωσσικής Διδασκαλίας της Α΄ Λυκείου των Ν. Μήτση, Ειρ. Ζαμάρου, Ι. Παπανδρέου·
β) η παρακάτω ύλη από το εγχειρίδιο Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι (Ξενοφών, Θουκυδίδης) των Κ. Διαλησμά, Α. Δρουκόπουλου, Ε. Κουτρουμπέλη, Γ. Χρυσάφη:
1. Εισαγωγή
α) Κεφάλαια Β΄ (Θουκυδίδης Ολόρου Αλιμούσιος) και Γ΄ (Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς), (σελίδες 18-

28 και 29-33 αντίστοιχα).

2. Κείμενα

α) Ξενοφών, Ελληνικά, Βιβλίο Β΄ 

 ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Ι, 16-32

ΙΙ, 1-4

ΙΙ, 16-23

ΙΙΙ, 11-16 (από μετάφραση)

ΙΙΙ, 50-56

ΙV, 1-17 (από μετάφραση)

ΙV, 18-23

ΙV, 37-43

β) Θουκυδίδης, Βιβλίο Γ΄

  ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Γ’, 70

Γ’, 71-74

Γ’, 75

Γ’, 76-78

Γ’, 79-80

Γ’, 81

Γ’, 82-83 (από μετάφραση)

Νέα Ελληνική Γλώσσα

Για την Α΄ Τάξη Ημερησίου ΓΕΛ ισχύουν όσα αναφέρονται στις Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος (εγκύκλιος με αρ. πρωτ. 139610/Γ2/1-10-2013 της Δ/νσης Σπουδών Δ/θμιας Εκπ/σης/Τμήμα Α΄).

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία

Στην εξεταστέα ύλη της Α΄ Τάξης Ημερησίου ΓΕΛ περιλαμβάνονται μόνο δύο θεματικές Ενότητες: α) Τα φύλα στη Λογοτεχνία, β) Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση. Κατά τα λοιπά ισχύουν όσα αναφέρονται στις Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος (εγκύκλιος με αρ. πρωτ. 139610/Γ2/1-10-2013 της Δ/νσης Σπουδών Δ/θμιας Εκπ/σης/Τμήμα Α΄).

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Youth onlinesafety 11 feb 2014 from Eleni Papadopoulou

Η Αλληγορία του Σπηλαίου και τα Αντικλείδια

  Ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί την αλληγορία του σπηλαίου για να δώσει παραστατικότερα  τη διαφορά ανάμεσα στα δύο επίπεδα του κόσμου, ανάμεσα δηλαδή στον κόσμο των αισθητών πραγμάτων και στον κόσμο των ιδεών. Στα αισθητά πράγματα συμπεριλαμβάνονται όλα όσα μας περιβάλλουν και γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις μας, ενώ στον κόσμο των ιδεών βρίσκονται οι ιδέες όλων των πραγμάτων, οι οποίες σε αντίθεση με τα πράγματα του αισθητού κόσμου είναι αιώνια σταθερές, αναλλοίωτες και άυλες. Τα πράγματα που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται με τις αισθήσεις τους δεν είναι παρά αντίγραφα των ιδεών, αντίγραφα των όντως όντων που υπάρχουν μόνο στον κόσμο των ιδεών.

 Με μια δική του αλληγορία ο Γιώργης Παυλόπουλος επιχειρεί να τονίσει την αδυναμία των ποιητών να προσεγγίσουν την πραγματική φύση της Ποίησης. Η πόρτα της Ποίησης που παραμένει επίμονα κλειστή, οδηγεί τον Παυλόπουλο στο εύλογο συμπέρασμα πως ίσως τα ποιήματα που έχουν γραφτεί μέχρι τώρα, δεν είναι παρά αντικλείδια, ατελείς προσπάθειες δηλαδή των ποιητών να προσεγγίσουν την αληθινή υπόσταση της ποίησης.

Γ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ  ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ

Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

τίποτα και προσπερνούνε. 'Ομως μερικοί

κάτι βλέπουν, το μάτι τους αρπάζει κάτι

και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.

Η πόρτα τότε κλείνει. Χτυπάνε μα κανείς

δεν τους ανοίγει. Ψάχνουνε για το κλειδί.

Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει. Ακόμη

και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια

γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.

Φτιάχνουν αντικλείδια. Προσπαθούν.

Η πόρτα δεν ανοίγει πια.

 Δεν άνοιξε ποτέ

για όσους μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος

'Ισως τα ποιήματα που γράφτηκαν

από τότε που υπάρχει ο κόσμος

                                                               είναι μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια

                                                                     για ν' ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.

                                                      Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

                                               Από τη συλλογή "Τα αντικλείδια", εκδ. Στιγμή

Προτεινόμενο θέμα νεοελληνικής γλώσσας Γ΄Λυκείου (Παγκοσμιοποίηση)

Πολιτιστικές ταυτότητες και παγκοσμιοποίηση

         Υπάρχει η γνώμη ότι η παγκοσμιοποίηση αποτελεί φαινόμενο που σηματοδοτεί το τέλος της «μοντέρνας εποχής», της εποχής δηλαδή που ξεκινάει ουσιαστικά από τη δεύτερη επιστημονική επανάσταση τον 17ο αιώνα και που οδήγησε, δια μέσου της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης τον 18ο αιώνα, στη σύνδεση των επιστημονικών ανακαλύψεων με την παραγωγή. Από την άποψη αυτή η παγκοσμιοποίηση δεν είναι παρά φυσική συνέπεια του Διαφωτισμού, όπως εκφράζεται ήδη από τον Καρτέσιο όταν γράφει ότι με την πρόοδο της γνώσεως και των επιστημών ο άνθρωπος θα καταστεί «κύριος και κάτοχος της φύσεως» αφού θα μπορεί να χρησιμοποιεί τη γνώση, για να παράγει χρήσιμα γι' αυτόν αποτελέσματα.
         Η παγκοσμιοποίηση προσφέρει ενότητα ατόμων, όχι προσώπων, γι’ αυτό και κατά τρόπο μυστηριώδη, ενώ προωθεί την παγκόσμια ενότητα, το κάνει ενθαρρύνοντας και καλλιεργώντας τις διακρίσεις μεταξύ εκείνων που ευδαιμονούν και εκείνων που δυστυχούν, προκαλώντας συχνά είτε συγκρούσεις συμφερόντων, είτε περιθωριοποίηση, αυτοεγκατάλειψη και επιτακτική απομόνωση όσων δεν κατορθώνουν να είναι αρκετά παραγωγικοί, ώστε να έχουν δικαίωμα στην ευδαιμονία. Θα μπορούσε, λοιπόν, συνοπτικά να θεωρήσει κανείς την παγκοσμιοποίηση ως ένα επινόημα ή κατασκεύασμα του συγχρόνου δυτικού ανθρώπου, ο οποίος δανείστηκε από τη φιλοσοφική και πολιτιστική παράδοσή του και συνέθεσε σε μια ενότητα τη γνωσιοκρατία, τη χρηστικότητα και την ατομοκρατία, προκειμένου να δημιουργήσει μια παγκόσμια κοινωνία ατόμων συνδεδεμένων μεταξύ τους με την επιδίωξη της ατομικής ευδαιμονίας δια μέσου της χρησιμοποιήσεως της γνώσεως ως εργαλείου αυξήσεως της παραγωγής δια της οικονομικής προόδου.

         Η παγκοσμιοποίηση είναι κατά συνέπεια άρρηκτα δεμένη με την οικονομική ανάπτυξη, την τεχνολογία και την ευδαιμονία του ατόμου. Γι’ αυτό και εμπεριέχει μια βαθιά αντίφαση, η οποία καθιστά δύσκολο, αν όχι αδύνατο,, τον χαρακτηρισμό της ως «καλού» ή ως «κακού» φαινομένου. Από το ένα μέρος, ενώνει τους λαούς και τους ανθρώπους και συντελεί στην υπέρβαση των συγκρούσεων, τον εκδημοκρατισμό της πολιτικής με την προώθηση των δικαιωμάτων του ατόμου, την αύξηση του πλούτου με τη βοήθεια της τεχνολογίας και της παραγωγής αγαθών από την οποία θα μπορούσαν να ωφεληθούν όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη μας. Από το άλλο μέρος, λόγω της ατομοκρατίας, καλλιεργεί την πλεονεξία και τη φιλαυτία, πράγμα που οδηγεί στην άδικη κατανομή του παραγόμενου πλούτου, επιτείνει τον ευδαιμονισμό με τον πολλαπλασιασμό των αναγκών χάριν της μεγαλύτερης παραγωγής και κατανάλωσης αγαθών, και υποτάσσει τα πάντα στην οικονομική δύναμη, η οποία χρησιμοποιεί τη γνώση για τους σκοπούς της, εξαγοράζοντάς την με τη λογική ότι τίποτε, άρα και η γνώση, δεν έχει νόημα, αν δεν παράγει αποτέλεσμα χρήσιμο για την ευδαιμονία του ατόμου.
         Η παγκοσμιοποίηση, λοιπόν, βασίζεται στην αντίληψη ότι πολιτισμός είναι στην ουσία ό,τι παράγει η γνώση ως «χρήμα», δηλαδή ως κάτι «χρήσιμο» για την ευδαιμονία του ατόμου. Ο «πολιτισμός» αυτός, λόγω της ατομοκρατίας του, ενώνει τους ανθρώπους στον κοινό άξονα της ευδαιμονίας, που εξασφαλίζει η οικονομική ευμάρεια, και καθιστά με τον τρόπο αυτό δευτερεύουσα ή, αν είναι εμπόδιο, εξοβελιστέα κάθε άλλη μορφή πολιτιστικής ενότητας των ανθρώπων.

         Είναι διάχυτος ο φόβος ότι η παγκοσμιοποίηση απειλεί με ισοπέδωση τις πολιτιστικές ιδιαιτερότητες και αποβλέπει στην επιβολή μιας ενιαίας μορφής πολιτισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Ο φόβος αυτός, με τη μορφή, τουλάχιστον, με την οποία συνήθως νοείται, δεν έχει σοβαρά ερείσματα. Διότι η έννοια της ελευθερίας και των δικαιωμάτων του ατόμου, την οποία βασίζεται η παγκοσμιοποίηση, δεν επιτρέπει τη βιαία επιβολή κανενός είδους πολιτισμού. Αν οι λαοί, για παράδειγμα, βρίσκουν τα κινηματογραφικά προϊόντα μιας χώρας πιο ελκυστικά από όσα τους προσφέρει η δική τους τέχνη, αυτό δεν σημαίνει τίποτε άλλο από το ότι δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν όσο αξίζει, αν αξίζει, το δικό τους πολιτισμό. Σημαίνει είτε ότι ο δικός τους πολιτισμός είναι κατώτερος του ξένου, είτε ότι η παιδεία τους δεν τους έμαθε την αξία του, αν δεν αλώθηκε βέβαια και η ίδια η παιδεία από τον «ξένο» αυτό πολιτισμό. Η παγκοσμιοποίηση, με άλλα λόγια, δεν απειλεί παρά μόνο τις πολιτιστικές ταυτότητες που έχουν ήδη ατονήσει και εξασθενήσει από μόνες, τους ως υπαρξιακά βιώματα του λαού, αυτές που έχουν περιπέσει σε «φολκλόρ» και που ούτως ή άλλως δεν προξενούν κανένα πρόβλημα στην παγκοσμιοποίηση.

Απόσπασμα από ομιλία του Μητρ. Περγάμου Ι. Ζηζιούλα,
σε Συνέδριο με θέμα την Παγκοσμιοποίηση

Ερωτήσεις

Α. Να δώσετε την περίληψη του κειμένου σε  80 – 100 λέξεις.
Μονάδες 25
Β1. «Είναι διάχυτος ο φόβος …κανενός είδους πολιτισμού». Να ανασκευάσετε τις  θέσεις του ομιλητή σε μια παράγραφο 90-100 λέξεων.
Μονάδες 12
Β2. Να επισημάνετε και να καταγράψετε τα επιχειρήματα του ομιλητή στην πρώτη και δεύτερη παράγραφο του κειμένου.
Μονάδες 8
Β3. Το κείμενο που διαβάσατε είναι ομιλία. Να διερευνήσετε αν υπάρχει διδακτικός τόνος σ' αυτό
Μονάδες 10
Β4. Να δώσετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: συντελεί, ευδαιμονία, ισοπέδωση, ελκυστικά, εξασθενήσει.
Μονάδες  5
Γ. Ως ομιλητής που παίρνετε το λόγο στο ίδιο συνέδριο, μετά τον  ομιλητή που προηγήθηκε , διαφωνείτε μαζί του και παρουσιάζετε τις σκέψεις σας , υποστηρίζοντας ότι η πολιτιστική ταυτότητα των μικρών χωρών κινδυνεύει και μάλιστα έντονα στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης από την κυρίαρχη διάθεση των ισχυρότερων, κίνδυνο που ωστόσο εσείς δε θεωρείτε αναπότρεπτο. Το κείμενό σας να έχει έκταση 500 – 600 λέξεων.
Μονάδες 40

Λογοτεχνικά ρεύματα

Εργασία της Ελένης Σερδάρη για την ενότητα Παράδοση και Μοντερνισμός

ρεύματα νεοελληνικής ποίησης (1) from Eleni Papadopoulou

Περιγραφή: Θεωρία και εφαρμογή

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
• Τοπία ή τόπους που κατοικούμε ή επισκεφτήκαμε.
• Υλικά δημιουργήματα του ανθρώπου (κατοικίες, εργοστάσια, έργα).
• Φυσικά φαινόμενα. -Μεταβολές στη φύση. -Εποχές
• Φυτά. -Ζώα. -Σχέσεις και επιδράσεις στη ζωή μας.-
• Πράξεις και εκδηλώσεις των ανθρώπων. -
• Πολιτιστικές δραστηριότητες.
• Γεγονότα της καθημερινής ζωής..
• Περιγραφή προσώπων, χαρακτήρων.
Πώς θα εργαστούμε: Η σωστή περιγραφή ξεκινά από μια προσεκτική παρατήρηση και εξέταση του αντικειμένου ή του γεγονότος που περιγράφουμε. Δίνουμε τη γενική του εικόνα, τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα, που το ξεχωρίζουν από τ ' άλλα, αποφεύγοντας καθετί το άσχετο και περιττό.
Στην πορεία ακολουθούμε τη φυσική διαδοχή των εντυπώσεων, που δεχόμαστε ή τη σειρά με την οποία εξελίσσεται ένα γεγονός, φροντίζοντας να υπάρχει ενότητα στην περιγραφή .
Συνδέουμε την περιγραφή με κρίσεις, εντυπώσεις, συναισθήματα, δικά μας ή άλλων , για το περιγραφόμενο.
Τέλος, φροντίζουμε να είναι η περιγραφή μας κατατοπιστική ζωντανή και παραστατική χωρίς εξεζητημένες εκφράσεις και λογοτεχνικό φόρτο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
1. Εισαγωγή
   α.. Ποιο είναι το πρόσωπο (αναφορά στο χαρακτήρα, την ηλικία, το επάγγελμα)
   β. Γενικός χαρακτηρισμός που το διακρίνει από τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.
   γ. Σχέση μας με το πρόσωπο.

2. Ανάπτυξη
   α. Εξωτερικά χαρακτηριστικά: ηλικία, παράστημα και στυλ με έμφαση στα στοιχεία που το διακρίνουν.
   β. Περιγραφή προσώπου, χρώμα, όψη, χαρακτηριστικά, με έμφαση στα μάτια, χείλη, μύτη, μέτωπο, μάγουλα, μαλλιά κτλ. Τονίζονται τα στοιχεία που το διακρίνουν
  γ. Περιγραφή χεριών, κάτω άκρων, κορμού και τυχόν χαρακτηριστικών κινήσεων
  δ. Περιγραφή τρόπου ένδυσης και αιτιολόγησή της.
  ε. Περιγραφή συμπεριφοράς στην εργασία του και στην καθημερινή ζωή
 στ. Αρετές, ελαττώματα και κλίσεις, όπως φαίνονται και όπως σε προσεκτικότερη εξέταση αναδεικνύονται
  ζ. Χαρακτηριστικά επεισόδια ζωής που εκφράζουν άμεσα το ήθος του.

3. Επίλογος
  α. Γενική κρίση δική μας και άλλων

Και η εφαρμογή...

http://www.art-golik.com/portrait/oil/portpait-dah-b.jpg

 Ήταν ένα όμορφο κυριακάτικο πρωινό. Ο ήλιος έλαμπε, ο αέρας ήταν δροσερός και δεν υπήρχε καλύτερη ευκαιρία για μια επίσκεψη στο μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Μπαίνοντας  στο μουσείο, στην αίθουσα με τις προσωπογραφίες, το βλέμμα μου τράβηξε ένας μικρός, πολύχρωμος πίνακας. Πλησίασα , λοιπόν, κι άρχισα να παρατηρώ…

 Παρά το μικρό του μέγεθος- μόλις μισό μέτρο πλάτος και λίγο μεγαλύτερος σε ύψος- ήταν επιβλητικός και συνάμα προσέδιδε μια τόσο μεγάλη αγαλλίαση που δεν ήθελε κανείς να πάψει να τον κοιτάει. Δεν ήταν κάτι το ιδιαίτερο σαν θέμα, μονάχα μια νεαρή κοπέλα με λυτά μαλλιά, καθισμένη σε μια ξύλινη καρέκλα. Ήταν , όμως, τόσο ρεαλιστική η απεικόνιση και τόση η φρεσκάδα της νεότητας που εξέπεμπε, που φαινόταν στα μάτια μου σαν το πιο σύνθετο, έξυπνο και εντυπωσιακό ζωγραφικό θέμα που είχα αντικρίσει. Ένα γλυκό μειδίαμα, μάτια καστανά με βαθύ βλέμμα, μια λινή γαλάζια φούστα και ένα ψάθινο καπέλο συνέθεταν την εικόνα αυτής της όμορφης κοπέλας, ενώ τα χέρια της, ζωγραφισμένα με δέρμα λευκό και δάχτυλα μακριά, σχεδόν σταυρωμένα, κρατούσαν με το ένα χέρι το γόνατο και με το άλλο ένα κομψό αγαλματίδιο της Αφροδίτης της Μήλου. Το φόντο ήταν θαμπό, σκοτεινό, θαρρείς ασήμαντο μπροστά στην ομορφιά του κοριτσιού, γι’ αυτό και ο καλλιτέχνης δεν του έδωσε σημασία. Μόνο μερικές χοντρές πινελιές, λίγα χρώματα, αμυδρό φως.

 Κανείς δεν έμαθε ποτέ ποια είναι αυτή η κοπέλα με το γλυκό χαμόγελο- ίσως σ’ αυτό να οφείλεται και η τόση γοητεία της- όλοι όμως όσοι την είδαν, σίγουρα θα θυμούνται αυτή την μοναδική ομορφιά για χρόνια ακόμη…

Σεΐσογλου Μαίρη, μαθήτρια  Α΄Λυκείου

Διαβάζουμε λογοτεχνικά βιβλία και τα παρουσιάζουμε στην τάξη

Εργασίες μαθητών της Α΄Λυκείου (μετά την ολοκλήρωση της θεματικής ενότητας "Τα φύλα στη Λογοτεχνία)

εργασια διαβαζουμε και παρουσιαζουμε στην ταξη λογοτεχνικα βιβλια from Eleni Papadopoulou

λουλούδι της ερήμου Pdf from Eleni Papadopoulou

Αδίδακτο θέμα Ι

ΚΕΙΜΕΝΟ

Παρεσκευάζοντο δὲ καὶ τὴν ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβολὴν οἱ Λακεδαιμόνιοι, ὥσπερ τε προυδέδοκτο αὐτοῖς καὶ τῶν Συρακοσίων καὶ Κορινθίων ἐναγόντων, ἐπειδὴ ἐπυνθάνοντο τὴν ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων βοήθειαν ἐς τὴν Σικελίαν, ὅπως δὴ ἐσβολῆς γενομένης διακωλυθῇ. καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης προσκείμενος ἐδίδασκε τὴν Δεκέλειαν τειχίζειν καὶ μὴ ἀνιέναι τὸν πόλεμον. μάλιστα δὲ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐγεγένητό τις ῥώμη, διότι τοὺς Ἀθηναίους ἐνόμιζον διπλοῦν τὸν πόλεμον ἔχοντας, πρός τε σφᾶς καὶ Σικελιώτας, εὐκαθαιρετωτέρους ἔσεσθαι, καὶ ὅτι τὰς σπονδὰς προτέρους λελυκέναι ἡγοῦντο αὐτούς· ἐν γὰρ τῷ προτέρῳ πολέμῳ σφέτερον τὸ παρανόμημα μᾶλλον γενέσθαι, ὅτι τε ἐς Πλάταιαν ἦλθον Θηβαῖοι ἐν σπονδαῖς, καὶ εἰρημένον ἐν ταῖς πρότερον ξυνθήκαις ὅπλα μὴ ἐπιφέρειν, ἢν δίκας ἐθέλωσι διδόναι, αὐτοὶ οὐχ ὑπήκουον ἐς δίκας προκαλουμένων τῶν Ἀθηναίων. καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως δυστυχεῖν τε ἐνόμιζον, καὶ ἐνεθυμοῦντο τήν τε περὶ Πύλον ξυμφορὰν καὶ εἴ τις ἄλλη αὐτοῖς ἐγένετο. 

Θουκυδίδου, Ἱστορίαι Ζ´, 18, 1-2

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να γράψετε τον αντίστοιχο αόριστο σε όλους τους παρατατικούς του κειμένου.
2. Να γράψετε το αντίστοιχο απαρέμφατο όλων των μετοχών του κειμένου.
3. Να χαρακτηρισθεί ο συντακτικός ρόλος των συμπλεκτικών, αντιθετικών και διαζευκτικών συνδέσμων. 
4. Να συμπληρώσετε τον πίνακα:

Ενεστώτας ἀνιέναι διδόναι
Παρατατικός ἐνόμιζον
Μέλλοντας
Αόριστος ἦλθον
Παρακείμενος
Υπερσυντέλικος προυδέδοκτο

Άσκηση Δημιουργικής Γραφής

 Το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γενικής Παιδείας στη Γ΄Λυκείου πολύ συχνά, κι όχι αδικαιολόγητα, θυσιάζεται στο βωμό της διδασκαλίας της Νεοελληνικής Γλώσσας και της αχανούς ύλης που πρέπει να καλυφθεί, προκειμένου οι υποψήφιοι να μπορούν να αντεπεξέλθουν με ουσιαστική επιτυχία στις απαιτήσεις του πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος. Εντούτοις, η αυτοτέλεια του μαθήματος είναι δεδομένη και η επικουρία του στη γλωσσική διδασκαλία αυτονόητη. Μάλιστα, οι υποψήφιοι-μαθητές επιζητούν την ανάγνωση των κειμένων, αφενός για να απολαύσουν τον λόγο τους, τις ιδέες και την τεχνοτροπία και αφετέρου για να αποστασιοποιηθούν, έστω και για λίγο, από την πίεση του συστήματος των εξετάσεων. Με έναν τέτοιο προσανατολισμό, αφού απολαύσαμε  το κείμενο του  Θανάση Βαλτινού '' Ο Παναγιώτης'' και συζητήσαμε για τους αφανείς ήρωες και τον αστόλιστο λόγο του Βαλτινού, προχωρήσαμε στην ανάγνωση ενός άλλου σύντομου κειμένου του ίδιου συγγραφέα το κείμενο ''Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα;''. Αυτή τη φορά, οι μαθητές κλήθηκαν να γράψουν τη δική τους εκδοχή για το τέλος του διηγήματος. Η άσκηση Δημιουργικής Γραφής αντιμετωπίστηκε με μεγάλο ενδιαφέρον, τολμώ να πω και ενθουσιασμό, και τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η αυτενέργεια και η δημιουργικότητα των μαθητών προσφέρουν το πραγματικό παιδευτικό αποτέλεσμα, αρκεί να  δίνουμε κίνητρα για την εξωτερίκευσή τους.

Θανάσης Βαλτινός, Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα;

Εκείνα τα χρόνια δούλευα στο αγώγι. Τρίπολη-Αθήνα εξακόσιες δραχμές. Είχα μια κράισλερ, πετούσε. Δεκατρείς Μαΐου, με το παλαιό. Έκανε μια ζέστη, χρόνια είχα να τη θυμηθώ. Μετράω με το παλαιό εγώ. Ήρθε ένας, είχε το παιδί του διφθερίτη. Το είχε κουβαλήσει πρώτα στον Παπαδημητρίου. Σπουδασμένος στη Γαλλία ο Παπαδημητρίου. Του λέει, πάρε το αεροπλάνο να το πας στην Αθήνα το παιδί. Δεν είχαν τα μέσα εδώ.
Έρχεται αυτός με τη γυναίκα του, μπαίνουν στην κούρσα χωρίς συμφωνία.
― Από πού είσαι; τον ρωτάω.
― Από το Βαλτεσινίκο, μου λέει.
Το πατάω εγώ το αυτοκίνητο, τα φώτα αναμμένα, έντεκα το πρωί, άντε δώδεκα. Κάνω δυόμισι ώρες μέχρι το Παίδων. Τότε, με κείνους τους δρόμους. Σταματάω μπροστά στην πύλη, βγαίνει τώρα ο άντρας με το αγοράκι αγκαλιά. Θα ήταν ως τριών ετών. Το πηγαίνει μέσα. Εγώ περίμενα.
Έρχεται καμιά φορά, του λέω: Τι έγινε;
Μου λέει θα το γλιτώσω, το έμπασαν στο θάλαμο. Μου λέει τι σου χρωστάω;
Τι να του γυρέψω, όσα ήθελα μπορούσα, δε με είχε συμφωνήσει. Αλλά με μισό παπούτσι ήτανε.
Του λέω είσαι ευχαριστημένος να μου δώσεις πεντακόσιες δραχμές;
Βγάζει ένα πεντακοσάρικο, εκείνο είχε όλο κι όλο.
Τον είδα που δίσταζε.
― Τι είναι;
Μου αφήνεις, λέει, πενήντα δραχμές να πάρω τσιγάρα;
Ντρεπότανε.
― Και για ναύλα, να πάω εδώ στο Αιγάλεω, σ’ ένα συγγενή μου;
Του λέω δώσ’ μου τέσσερα κατοστάρικα.
Τι να του πω που ήταν με μισό παπούτσι.

(διήγημα από το βιβλίο του "Εθισμός στη νικοτίνη", Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2008)

 Μερικές από τις εκδοχές για το τέλος του διηγήματος:

... Το πηγαίνει μέσα. Εγώ περίμενα. Εμφανίζεται μετά από λίγο έξω, μισή ώρα περίπου, τον ρωτάω για το αγοράκι. Αυτός σαστισμένος αποκρίνεται ότι είναι σε κρίσιμη κατάσταση, οι γιατροί είπαν πως δεν μπορούν να μιλήσουν με σιγουριά. Στη συνέχεια, με ρώτησε πόσα μου χρωστάει, εγώ ήρθα σε δύσκολη θέση κι έτσι του ζήτησα τετρακόσιες δραχμές, ίσα-ίσα τα έξοδα της κούρσας, γιατί δεν μπορούσα να κάνω διαφορετικά. Έπειτα τον χαιρέτισα, του έδωσα κουράγιο κι έφυγα.  Γιώργος Τούσης.

...Εγώ περίμενα. Αυτός δεν εμφανίστηκε. Πολλές ώρες μετά πλησίασε προς το μέρος μου. έκανε πως δε με είδε. Του φώναξα. Δεν θα με πληρώσεις; Ξαφνικά με κοίταξε με μίσος και απέχθεια και με σημάδεψε μ' ένα όπλο. -Μην το κάνεις, είπα.
Αυτά ήταν τα τελευταία του λόγια πριν πεθάνει. Ελένη Πλατιώτη

...Μου λέει, πάει το παιδί, χάθηκε και βάζει τα κλάματα. Το τελευταίο πράγμα που με ένοιαζε ήταν τα χρήματα. Βγαίνω από την κούρσα, τον αγκαλιάζω προσπαθώντας να του δώσω κουράγιο και φεύγω. Λίγο παρακάτω δεν άντεξα, δάκρυα πλημμύρισαν τα μάτια μου και βυθίστηκα στη θλίψη. Ευαγγελία Πράπα.

...Εμφανίζεται μετά από λίγο αλαφιασμένος και με ρωτάει τι μου χρωστάει. Σκάλωσα, δεν ήξερα αν έπρεπε να του πάρω χρήματα. Στενοχωρήθηκα για το παιδί. Έμεινα κανένα δίλεπτο σιωπηλός και σκέφτηκα. Έπειτα, του είπα ότι δε θέλω χρήματα, θέλω μόνο να μάθω τα νέα του απιδιού όταν βγει από το νοσοκομείο.
Σ' ευχαριστώ μου απάντησε με δάκρυα στα μάτια. Είσαι καλός άνθρωπος, το λέει η καρδιά σου. Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια που μου είπε και ξαναέτρεξε μέσα στο νοσοκομείο. Μάρα Τυφλιώρη.
...Περίμενα πολύ ώρα... Το πήρα απόφαση... Δε θα' ρθει λέω, θα τον βρω όμως στο χωριό που θα πάει, δεν θα τη γλιτώσει τόσο εύκολα. Κι εκεί που ετοιμαζόμουν να βάλω μπρος, τον βλέπω να βγαίνει αλαφιασμένος και να έρχεται προς το μέρος μου.
-Είναι πολύ άσχημα; μου λέει. Θα το χάσω το παιδί αδερφέ μου. Τι θα κάνω;
Δεν τόλμησα να πω τίποτα, απλά κούνησα το κεφάλι μου κι έκανα μια γελοία έκφραση συμπόνιας.
Τον κοίταζα πως ήταν, είχε τον πόνο του, ήταν και άφραγκος εντελώς...Έτσι μόλις έβγαλε το πορτοφόλι του, του λέω:
-Άφησέ το, δεν πειράζει, μου τα δίνεις άλλη φορά... Εσύ τώρα έχεις τον πόνο σου.
Με κοίταξε βουρκωμένος και μ' ευχαρίστησε με όσο κουράγιο του είχε απομείνει...
Μου τυχαίνουν τέτοιες περιπτώσεις ώρες-ώρες, δεν μπορώ να κάνω πάντα το ίδιο. Όμως αυτόν τον πόνεσε η ψυχή μου. Είναι και κοντοχωριανός, καλός άνθρωπος, ήρεμος , τι να έκανε... Ιωάννα Φαλέγκα.

Για παρόμοιες αλλά και άλλες ποικίλες ασκήσεις Δημιουργικής Γραφής μπορείτε να ανατρέξετε στο βιβλίο του Μίμη Σουλιώτη, ''Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα'' και στο εγχειρίδιο Δημιουργικής Γραφής  του Υπουργείου Πολιτισμού και Παιδείας Κύπρου